II KK 212/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła oskarżonego W. L., któremu zarzucono czyny seksualne wobec małoletniej W. Ł. Sąd Okręgowy uniewinnił oskarżonego, a Sąd Apelacyjny utrzymał ten wyrok w mocy. Kasację wniosła pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej, zarzucając sądom niższych instancji rażące naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczące oceny zeznań pokrzywdzonej i opinii biegłej psycholog. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną. Kluczowym problemem było to, że sądy niższych instancji wyeliminowały z materiału dowodowego zeznania pokrzywdzonej W. Ł. złożone w postępowaniu przygotowawczym i sądowym w pierwszej instancji, ponieważ nie została ona prawidłowo pouczona o prawie do odmowy zeznań (art. 182 § 1 KPK) jako osobie najbliższej dla oskarżonego. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo do odmowy zeznań przysługuje również świadkowi małoletniemu, a brak pouczenia o tym uprawnieniu stanowi naruszenie przepisów. Sąd wskazał, że późniejsze prawidłowe pouczenie pokrzywdzonej i jej decyzja o złożeniu zeznań pozwoliły na odczytanie wcześniejszych zeznań (art. 391 § 1 KPK), co otworzyło drogę do ich wykorzystania jako dowodu. Sąd Najwyższy zakwestionował również stanowisko sądów niższych instancji dotyczące braku możliwości uzupełnienia podpisów pod protokołami oraz pouczenia o obowiązku mówienia prawdy, wskazując na błędną interpretację przepisów. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przesłuchania świadków najbliższych oskarżonemu, w szczególności małoletnich, oraz kwestii wadliwości czynności procesowych i ich konwalidacji.
Dotyczy specyficznych błędów proceduralnych w kontekście prawa karnego procesowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zeznania świadka małoletniego, który jest osobą najbliższą dla oskarżonego, złożone bez pouczenia o prawie do odmowy zeznań, mogą stanowić dowód w sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zeznania takie mogą stanowić dowód, jeśli świadek po prawidłowym pouczeniu o prawie do odmowy zeznań zdecyduje się zeznawać, co uchyla pierwotną wadliwość czynności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że prawo do odmowy zeznań przysługuje świadkowi małoletniemu będącemu osobą najbliższą dla oskarżonego. Brak pouczenia o tym prawie w postępowaniu przygotowawczym stanowi naruszenie przepisów. Jednakże, jeśli świadek zostanie prawidłowo pouczony w późniejszym etapie postępowania i zdecyduje się zeznawać, jego wcześniejsze zeznania mogą zostać odczytane na podstawie art. 391 § 1 KPK, co czyni je dowodowo wartościowymi.
Czy protokoły przesłuchania świadka, które nie zostały podpisane bezpośrednio po czynności, mogą być uzupełnione później?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brakujące podpisy pod protokołem mogą być złożone później, zgodnie z art. 151 § 2 KPK, bez względu na upływ czasu od czynności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 151 § 2 KPK dopuszcza późniejsze złożenie brakujących podpisów pod protokołem, bez wskazania granicy czasowej, a powód opóźnienia nie ma znaczenia. Pogląd o niemożności uzupełnienia podpisów w postępowaniu sądowym został uznany za nietrafny.
Czy zeznania świadka, który nie został pouczony o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, mogą być wykorzystane jako dowód?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak pouczenia o odpowiedzialności karnej nie wyklucza uznania osoby za świadka, a jedynie uniemożliwia pociągnięcie jej do odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że niedopełnienie wymogów art. 190 § 1 KPK wyłącza możliwość pociągnięcia świadka do odpowiedzialności karnej (art. 233 § 2 KK), ale nie dyskwalifikuje jego zeznań jako dowodu. Dodatkowo, w przypadku świadka poniżej 13 roku życia, pouczenie o odpowiedzialności karnej jest bezprzedmiotowe.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. L. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| W. Ł. | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| K. Ł. | osoba_fizyczna | osoba najbliższa dla pokrzywdzonej |
| Prokurator Rejonowy | organ_państwowy | apelujący |
| Pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej | inne | skarżący |
| Prokurator Apelacyjny | organ_państwowy | odpowiadający na kasację |
| Prokurator Prokuratury Generalnej | organ_państwowy | uczestnik postępowania |
Przepisy (31)
Główne
k.p.k. art. 200 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 197 § § 3
Kodeks karny
Pomocnicze
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 11 § § 2
Kodeks karny
k.p.k. art. 185a § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 185a § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 167
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 201
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 366 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 394 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 182 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 186 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 16 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 151 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 190 § § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 436
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 437 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 170 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 43
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 518
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 191 § § 2
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 233 § § 2
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe pouczenie pokrzywdzonej o prawie do odmowy zeznań jako osoby najbliższej. • Niemożność wyeliminowania zeznań pokrzywdzonej z materiału dowodowego po jej późniejszym prawidłowym pouczeniu i złożeniu zeznań. • Możliwość uzupełnienia brakujących podpisów pod protokołami przesłuchań. • Niewłaściwe pouczenie o obowiązku mówienia prawdy nie dyskwalifikuje zeznań jako dowodu.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jest zasadna • istota skargi sprowadza się do zakwestionowania poglądu • bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że... • nie mogą stanowić dowodu • błąd ten powielono trzykrotnie • nie mogą zostać wykorzystane jako dowody w sprawie • nie może być mowy o tym, że środek dowodowy pochodzący od pokrzywdzonej uzyskany został wbrew zakazowi dowodowemu • pierwotna wadliwość czynności przesłuchania pokrzywdzonej i złożonych przez nią zeznań została bowiem uchylona przez późniejsze stanowcze i nieskrępowane oświadczenie o woli złożenia zeznania • uchyliła względny charakter wymienionego zakazu • niezasadne okazało się stanowisko sądów instancyjnych o wyeliminowaniu z podstawy dowodowej opinii biegłej psycholog M. J.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Jerzy Skorupka
sprawozdawca
Tomasz Grzegorczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przesłuchania świadków najbliższych oskarżonemu, w szczególności małoletnich, oraz kwestii wadliwości czynności procesowych i ich konwalidacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych błędów proceduralnych w kontekście prawa karnego procesowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie karnym, które mają bezpośredni wpływ na możliwość wykorzystania dowodów i sprawiedliwy przebieg procesu, szczególnie w kontekście ochrony praw małoletnich i osób najbliższych.
“Sąd Najwyższy: Błędy proceduralne mogą zniweczyć sprawę karną – kluczowe znaczenie ma prawidłowe pouczenie świadka.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.