II Ka 153/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Siedlcach, rozpoznając apelację obrońcy oskarżonego T. M., dokonał istotnych zmian w zaskarżonym wyroku Sądu Rejonowego. W pierwszej kolejności, sąd odwoławczy uznał, że czyn polegający na uderzeniu pokrzywdzonej (matki oskarżonego) został spowodowany jej prowokacyjnym zachowaniem. Na tej podstawie, stosując art. 217 § 2 kpk, odstąpiono od wymierzenia kary. W odniesieniu do drugiego czynu, znieważenia, sąd ustalił, że oskarżony T. M. znieważył swoją matkę Z. M. (1) w jej obecności, kierując do niej słowa, że jest chora psychicznie. Sąd uznał, że czyn ten wyczerpuje dyspozycję art. 216 § 1 kk. Jednakże, biorąc pod uwagę, że społeczna szkodliwość czynu była znikoma, sąd na podstawie art. 437 § 2 kpk w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 kpk umorzył postępowanie. Sąd Okręgowy uchylił również rozstrzygnięcia z punktów II, III i V wyroku sądu pierwszej instancji, a w pozostałej części utrzymał go w mocy. Dodatkowo, oskarżony T. M. został zwolniony od opłaty na rzecz Skarbu Państwa. Uzasadnienie wskazuje na analizę zeznań świadków i dowodów medycznych, podkreślając konflikt rodzinny i majątkowy jako tło zdarzeń, a także uwzględniając opinię biegłego co do zaburzeń poznawczych pokrzywdzonej oraz cech osobowości Z. M. (1) wskazujących na tendencję do zniekształcania zachowań innych osób.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia prowokacji jako podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary oraz ocena znikomej społecznej szkodliwości czynu w kontekście konfliktu rodzinnego.
Kontekst rodzinny i specyficzne okoliczności sprawy mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie orzeczenia do innych sytuacji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy obraza przepisów prawa procesowego (art. 7 kpk) poprzez dowolną ocenę zeznań świadków mogła mieć wpływ na treść orzeczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Częściowo tak, sąd odwoławczy dokonał własnej oceny dowodów, uwzględniając kontekst rodzinny i medyczny.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy analizował ocenę dowodów przez sąd pierwszej instancji, wskazując na potrzebę uwzględnienia relacji między stronami, ale nie jako jedynego kryterium. Podkreślono, że opinia biegłego nie jest decydująca i podlega swobodnej ocenie sądu.
Czy przypisanie osobie właściwości 'chora psychicznie' stanowi znieważenie w rozumieniu art. 212 § 1 kk, zwłaszcza gdy jest to próba wytłumaczenia jej zachowania opinią biegłego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wypowiedzenie takich słów w obecności innej osoby wypełnia znamiona art. 216 § 1 kk (zniewaga), ale niekoniecznie musi być przestępstwem, jeśli społeczna szkodliwość jest znikoma.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wypowiedzenie słów 'chora psychicznie' w obecności świadka wypełnia znamiona znieważenia. Jednakże, biorąc pod uwagę kontekst rodzinnego konfliktu i brak dowodów na poniżenie w opinii publicznej, a także opinię biegłego o cechach osobowości pokrzywdzonej, uznano społeczną szkodliwość czynu za znikomą, co skutkowało umorzeniem postępowania.
Czy prowokacyjne zachowanie pokrzywdzonej może stanowić podstawę do odstąpienia od wymierzenia kary za czyn fizyczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy uznał, że czyn został spowodowany prowokacyjnym zachowaniem pokrzywdzonej i odstąpił od wymierzenia kary.
Uzasadnienie
Sąd odwoławczy, analizując dowody, uznał, że zachowanie pokrzywdzonej (matki oskarżonego), która usilnie próbowała nawiązać kontakt z wnukiem wbrew ustaleniom sądu rodzinnego, stanowiło prowokację. W związku z tym, na podstawie art. 217 § 2 kpk, odstąpiono od wymierzenia kary za czyn fizyczny.
Czy czyn realizujący znamiona czynu zabronionego, ale o znikomej społecznej szkodliwości, podlega umorzeniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli społeczna szkodliwość czynu jest znikoma, sąd na podstawie art. 17 § 1 pkt 3 kpk umarza postępowanie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nie każdy czyn karalny realizujący znamiona czynu zabronionego jest karygodny. Niezbędne jest ustalenie, że czyn charakteryzował się społeczną szkodliwością w stopniu większym niż znikomy. W tym przypadku, mimo wypełnienia znamion znieważenia, uznano znikomą społeczną szkodliwość.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Z. M. (1) | osoba_fizyczna | pokrzywdzona |
| M. J. | osoba_fizyczna | świadek |
| P. M. | osoba_fizyczna | świadek |
Przepisy (9)
Główne
k.k. art. 212 § 1
Kodeks karny
Rozumienie znieważenia jako przypisywania negatywnych właściwości poniżających w opinii publicznej.
k.k. art. 216 § 1
Kodeks karny
Znieważenie w obecności innej osoby.
k.p.k. art. 437 § 2
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania w przypadku znikomej społecznej szkodliwości czynu.
k.p.k. art. 17 § 1
Kodeks postępowania karnego
Umorzenie postępowania, gdy czyn społecznie szkodliwy jest znikomy.
k.p.k. art. 217 § 2
Kodeks postępowania karnego
Odstąpienie od wymierzenia kary w przypadku prowokacyjnego zachowania pokrzywdzonego.
Pomocnicze
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Sąd odwoławczy dokonał własnej oceny dowodów, kwestionując swobodę oceny sądu pierwszej instancji.
k.p.k. art. 438 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zarzut obrazy przepisów prawa materialnego.
k.p.k. art. 438 § 2
Kodeks postępowania karnego
Zarzut obrazy przepisów postępowania.
k.p.k. art. 438 § 3
Kodeks postępowania karnego
Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Czyn z pkt I został spowodowany prowokacyjnym zachowaniem Z. M. (1). • Społeczna szkodliwość czynu z pkt II jest znikoma. • Obraza przepisów prawa procesowego (art. 7 kpk) w ocenie dowodów przez sąd pierwszej instancji. • Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia.
Odrzucone argumenty
Wniosek obrońcy o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego od obydwu czynów.
Godne uwagi sformułowania
nie jest to wyłączne kryterium tej oceny, bowiem o wartości dowodu decyduje przede wszystkim jego treść • nie może ograniczane do pojęcia fałszywego oskarżenia • nie jest jednak decydująca. Podlega też, tak jak każdy inny dowód, swobodnej ocenie sądu. • nie sposób przeczyć, że zgłoszenie się do szpitala niedługo po zdarzeniu, poprzedzone wcześniejszą wizytą na Komendzie Policji, logicznie potwierdza fakt, że powodem takiego zgłoszenia się było rzeczywiste zdarzenie • nie powoduje z góry uznania ich depozycji procesowych za niewiarygodnych • nie należy zapominać, że żona oskarżonego, również z uwagi na konflikt między jej mężem, a teściową, jest zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, ale w tym wypadku na korzyść oskarżonego. • nie wykluczałaby możliwości oparcia stanu faktycznego o uzyskaną w ten sposób przez tegoż świadka wiedzę (tzw. ze słyszenia) co do inkryminowanego zajścia • nie respektowała owego orzeczenia, przerywając możliwość synowi niezakłóconego spędzania czasu ze swym dzieckiem • sprawia wrażenie wyuczenia tej wersji wydarzeń na potrzeby toczącego się postępowania. • nie miało ono charakteru przestępczego. • Przy tego typu zajściach sprawiedliwym może być tylko takie orzeczenie, które nie przyczynia się do niepotrzebnego wzrostu napięcia między stronami i które nie będzie przez żadną z nich wykorzystywane jako kolejny argument w sporze. • Nie jest bowiem tak, że każde naruszenie godności i czci popełnione w sposób wskazany w art. […]
Skład orzekający
Grażyna Jaszczuk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia prowokacji jako podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary oraz ocena znikomej społecznej szkodliwości czynu w kontekście konfliktu rodzinnego."
Ograniczenia: Kontekst rodzinny i specyficzne okoliczności sprawy mogą ograniczać bezpośrednie stosowanie orzeczenia do innych sytuacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kontekst rodzinny i emocjonalny może wpływać na ocenę czynów zabronionych, prowadząc do umorzenia lub odstąpienia od kary, co jest interesujące z perspektywy praktyki prawniczej i psychologii.
“Konflikt rodzinny usprawiedliwia znieważenie? Sąd Okręgowy zmienia wyrok w sprawie matki i syna.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.