II GSK 1533/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E.S., doktor nauk prawnych, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości o sprzeciwie od wpisu na listę radców prawnych. Kluczowym zagadnieniem było uznanie doświadczenia zawodowego skarżącej, zdobytego w okresie 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis, w dziale prawnym niemieckiej spółki kapitałowej (H. GmbH), za równoważne z wymaganym przez polską ustawę o radcach prawnych stażem prawniczym. Skarżąca argumentowała, że jej praca w "Justiziariat" odbywała się pod nadzorem adwokatów i spełniała wymogi niezależności, co w świetle prawa niemieckiego czyniło to miejsce kancelarią adwokacką. Minister Sprawiedliwości oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali jednak, że praca ta nie spełnia wymogów art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o radcach prawnych, który wymaga odbycia praktyki w kancelarii radcy prawnego, kancelarii adwokackiej lub w określonych spółkach, a nie w dziale prawnym zagranicznej spółki kapitałowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd podkreślił, że przepis art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b u.r.p. stanowi wyjątek od ogólnej zasady i musi być interpretowany ściśle. Wskazał, że ustawodawca enumeratywnie wymienił podmioty, w których można zdobywać doświadczenie, a praca w dziale prawnym spółki kapitałowej, nawet jeśli jest to zgodne z prawem niemieckim, nie jest równoważna z polskimi wymogami. Sąd uznał również, że interpretacja ta nie narusza prawa Unii Europejskiej, w szczególności swobody przepływu pracowników, ponieważ polskie prawo może określać warunki dostępu do zawodu, a doświadczenie musi być zdobywane w podmiotach działających w dopuszczalnych w Polsce formach organizacyjnoprawnych. Sąd nie uwzględnił wniosku o wystąpienie z pytaniem prejudycjalnym do TSUE, uznając, że wykładnia przepisów prawa unijnego nie jest niezbędna do rozstrzygnięcia sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących uznawania zagranicznego doświadczenia zawodowego do wpisu na listę radców prawnych, zwłaszcza w kontekście prawa UE i różnic w systemach prawnych państw członkowskich.
Dotyczy specyficznej sytuacji doktorów nauk prawnych ubiegających się o wpis na listę radców prawnych bez egzaminu, z doświadczeniem zdobytym w zagranicznej spółce kapitałowej. Interpretacja przepisów dotyczących form organizacyjnych wykonywania zawodu radcy prawnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy doświadczenie zawodowe zdobyte przez doktor nauk prawnych w dziale prawnym zagranicznej spółki kapitałowej, funkcjonującym jako kancelaria adwokacka zgodnie z prawem tego państwa, może być uznane za równoważne z wymaganym przez polską ustawę o radcach prawnych stażem prawniczym do wpisu na listę radców prawnych bez egzaminu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, doświadczenie to nie jest równoważne, ponieważ polskie prawo wymaga odbycia stażu w konkretnych, enumeratywnie wymienionych podmiotach (kancelarie radcowskie, adwokackie, określone spółki), a praca w dziale prawnym zagranicznej spółki kapitałowej, nawet jeśli spełnia wymogi niezależności w prawie niemieckim, nie mieści się w tym katalogu.
Uzasadnienie
Polskie prawo traktuje art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b u.r.p. jako wyjątek od reguły i wymaga ścisłej interpretacji. Ustawodawca enumeratywnie wymienił podmioty, w których można zdobywać doświadczenie, a praca w dziale prawnym spółki kapitałowej, nawet zgodna z prawem niemieckim, nie jest równoważna z polskimi wymogami. Interpretacja ta jest spójna z polskim systemem organizacyjnoprawnym zawodów prawniczych i nie narusza prawa UE.
Czy polskie przepisy ograniczające możliwość uznania zagranicznego doświadczenia zawodowego do wpisu na listę radców prawnych naruszają prawo Unii Europejskiej, w szczególności zasady swobody przepływu pracowników i niedyskryminacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, polskie przepisy nie naruszają prawa UE. Prawo UE nie stoi na przeszkodzie, aby polskie prawo uzależniało dostęp do zawodu radcy prawnego od obowiązku zdobycia doświadczenia zawodowego w podmiocie działającym w dopuszczalnych w Polsce formach organizacyjnoprawnych, nawet jeśli osoba posiadała kwalifikacje zdobyte w innym państwie członkowskim.
Uzasadnienie
Państwa członkowskie mają swobodę w organizowaniu wykonywania zawodu adwokata/radcy prawnego. Polskie prawo może określać warunki dostępu do zawodu, a wymóg zdobycia doświadczenia w konkretnych formach organizacyjnych jest dopuszczalny i zgodny z ogólnymi zasadami. Nie zakazuje to obywatelom polskim zdobywania kwalifikacji w innych państwach, ale wymaga, aby doświadczenie było zdobywane w podmiotach zgodnych z polskim systemem prawnym.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo odmówił przeprowadzenia dowodu z dokumentu (wyjaśnień Hanzeatyckiej Izby Adwokackiej) na etapie postępowania sądowego?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd prawidłowo odmówił przeprowadzenia dowodu, ponieważ nie był on niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodowałby nadmiernego przedłużenia postępowania. Sąd orzeka na podstawie akt sprawy zgromadzonych przez organ administracji, a dowód uzupełniający jest wyjątkiem.
Uzasadnienie
Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym jest ograniczone. Dowód uzupełniający z dokumentów jest dopuszczalny tylko, gdy jest niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie przedłuża postępowania. Celem nie jest ponowne ustalanie stanu faktycznego, lecz ocena legalności działania organu. W tej sprawie sąd uznał, że zgromadzony materiał był wystarczający.
Przepisy (17)
Główne
u.r.p. art. 25 § ust. 1 pkt 5 lit. b
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych
Wymaga, aby osoby posiadające stopień naukowy doktora nauk prawnych, ubiegające się o wpis na listę radców prawnych bez egzaminu, wykonywały wymagające wiedzy prawniczej czynności bezpośrednio związane ze świadczeniem pomocy prawnej przez adwokata lub radcę prawnego na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej w kancelarii adwokackiej, zespole adwokackim, określonych spółkach lub kancelarii radcy prawnego. Praca w dziale prawnym zagranicznej spółki kapitałowej nie jest uznawana za równoważną.
Dz.U. 2018 poz 2115 art. 25 § ust. 1 pkt 5 lit. b
Pomocnicze
u.r.p. art. 24 § ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych
Ogólna zasada wymagająca odbycia aplikacji radcowskiej i złożenia egzaminu radcowskiego.
p.p.s.a. art. 106 § par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje oddalenie skargi przez sąd administracyjny.
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny materiału dowodowego.
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada prymatu prawa wspólnotowego.
TFUE art. 45 § ust. 1 i 2
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Swoboda przepływu pracowników.
TFUE art. 18
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową.
TUE art. 4 § ust. 3
Traktat o Unii Europejskiej
Zasada lojalnej współpracy państw członkowskich.
TFUE art. 291 § ust. 1
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Zasada stosowania prawa UE.
Prawo o adwokaturze art. 4a
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Formy wykonywania zawodu adwokata.
Prawo o adwokaturze art. 8
Ustawa z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze
Formy wykonywania zawodu radcy prawnego.
Dz.U. 2023 poz 259 art. 106 § par. 3
Dz.U. 2004 nr 90 poz 864 art. 267
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej - pytanie prejudycjalne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca w dziale prawnym zagranicznej spółki kapitałowej, nawet jeśli spełnia wymogi niezależności w prawie niemieckim, nie jest równoważna z polskim wymogiem odbycia stażu w konkretnych, wskazanych w ustawie podmiotach (kancelarie radcowskie, adwokackie, określone spółki). • Polskie prawo może określać warunki dostępu do zawodu radcy prawnego, a wymóg zdobycia doświadczenia w konkretnych formach organizacyjnych jest dopuszczalny i zgodny z ogólnymi zasadami, nie naruszając prawa UE. • Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy zgromadzonych przez organ administracji, a dowód uzupełniający jest wyjątkiem i musi być niezbędny do wyjaśnienia istotnych wątpliwości.
Odrzucone argumenty
Doświadczenie zawodowe zdobyte w dziale prawnym niemieckiej spółki kapitałowej powinno być uznane za równoważne z polskim stażem prawniczym. • Polskie przepisy ograniczające uznawanie zagranicznego doświadczenia naruszają prawo UE (swoboda przepływu pracowników, niedyskryminacja). • Sąd powinien przeprowadzić dowód z dokumentu (wyjaśnień Hanzeatyckiej Izby Adwokackiej) w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. • Wykładnia art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b u.r.p. nie może zatem prowadzić do rozszerzenia przesłanek przedmiotowo-podmiotowych uprawiających do wpisu na listę radców prawnych. • Okres ten stanowi zatem ekwiwalent dla aplikacji radcowskiej i egzaminu radcowskiego. • Wykładnia przepis art. 25 ust. 1 pkt 5 lit. b u.r.p dokonana przez Sąd pierwszej instancji nie narusza swobody przepływu pracowników.
Skład orzekający
Wojciech Kręcisz
przewodniczący
Gabriela Jyż
sędzia
Mirosław Trzecki
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uznawania zagranicznego doświadczenia zawodowego do wpisu na listę radców prawnych, zwłaszcza w kontekście prawa UE i różnic w systemach prawnych państw członkowskich."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doktorów nauk prawnych ubiegających się o wpis na listę radców prawnych bez egzaminu, z doświadczeniem zdobytym w zagranicznej spółce kapitałowej. Interpretacja przepisów dotyczących form organizacyjnych wykonywania zawodu radcy prawnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia uznawania kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą, co jest istotne w kontekście swobody przepływu pracowników w UE. Pokazuje praktyczne problemy interpretacji przepisów krajowych w świetle prawa unijnego.
“Czy praca w niemieckiej korporacji daje prawo do bycia polskim radcą prawnym? NSA rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 480 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.