II GSK 1211/22Uchylenie kary za brak maseczki sanepid
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który uchylił decyzje o nałożeniu kary pieniężnej na S. W. za naruszenie obowiązku zakrywania nosa i ust. Organy sanitarne nałożyły karę w wysokości 15 000 zł, opierając się na przepisach ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzeń Rady Ministrów wprowadzających stan epidemii. Sąd I instancji uznał, że rozporządzenie wprowadzające powszechny obowiązek zakrywania nosa i ust było niezgodne z Konstytucją RP, ponieważ wykraczało poza delegację ustawową (art. 92 ust. 1 Konstytucji RP), a także naruszało konstytucyjną wolność poruszania się. Dodatkowo, sąd I instancji wskazał na wadliwość postępowania dowodowego, polegającą na oparciu się wyłącznie na notatce Policji. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA co do braku podstawy prawnej nałożenia kary. Sąd uznał, że przepisy rozporządzenia, na podstawie których nałożono karę, nie mogły stanowić podstawy prawnej, ponieważ obowiązek zakrywania nosa i ust w miejscach ogólnodostępnych został wprowadzony dopiero późniejszą nowelizacją, a samo rozporządzenie naruszało materię ustawową. W konsekwencji, NSA stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylając jednocześnie zaskarżony wyrok WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wydanych bez podstawy prawnej, zwłaszcza w kontekście przepisów wprowadzonych w okresie stanu epidemii.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z okresem pandemii COVID-19 i wprowadzonymi wówczas obostrzeniami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozporządzenie Rady Ministrów wprowadzające obowiązek zakrywania nosa i ust w miejscach ogólnodostępnych w okresie stanu epidemii zostało wydane z naruszeniem art. 92 ust. 1 Konstytucji RP z uwagi na wyjście poza zakres delegacji ustawowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozporządzenie wykraczało poza granice delegacji ustawowej, ponieważ obowiązek zakrywania nosa i ust w miejscach ogólnodostępnych nie znajdował uzasadnienia w ówcześnie obowiązujących przepisach art. 46b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wprowadzony rozporządzeniem obowiązek zakrywania nosa i ust w miejscach ogólnodostępnych nie miał podstawy prawnej w obowiązujących przepisach, a późniejsza nowelizacja wprowadzająca taki obowiązek weszła w życie po dacie zdarzenia. Ponadto, rozporządzenie naruszało materię ustawową i konstytucyjną wolność poruszania się.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji (oparcia się wyłącznie na notatce Policji) mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniając uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej, naruszenie przepisów postępowania nie uzasadnia uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a powinno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA uznał, że stwierdzenie braku podstawy prawnej decyzji jest przesłanką do stwierdzenia jej nieważności, a nie tylko uchylenia z powodu naruszenia przepisów proceduralnych. Uchylenie decyzji z powodu wadliwości proceduralnej, gdy istnieje wadliwość materialnoprawna, narusza zasady ekonomiki procesowej.
Czy sąd administracyjny powinien stwierdzić nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej, czy też uchylić ją z powodu naruszenia przepisów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd powinien stwierdzić nieważność decyzji wydanej bez podstawy prawnej.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że stwierdzenie przez sąd wydania decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej jest przesłanką do stwierdzenia jej nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a nie tylko do jej uchylenia z powodu naruszenia przepisów proceduralnych. Dążenie do definitywnego załatwienia sprawy bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji jest zgodne z zasadami ekonomiki procesowej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie decyzji w przypadku stwierdzenia jej nieważności.
u.z.z.z.ch. art. 46a
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
u.z.z.z.ch. art. 46b § pkt 12
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Możliwość ustanowienia w rozporządzeniu nakazu określonego sposobu przemieszczania się.
u.z.z.z.ch. art. 48a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Kara pieniężna za niestosowanie się do nakazów, zakazów lub ograniczeń.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii art. § 19 § ust. 1 pkt 2 lit. d
Obowiązek zakrywania nosa i ust w miejscach ogólnodostępnych.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania organu na podstawie przepisów prawa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji - wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenia i zarządzenia organów władzy są wydawane na podstawie i w granicach ustaw.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1, 2 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 52 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozporządzenie wprowadzające obowiązek zakrywania nosa i ust było niezgodne z Konstytucją RP (naruszenie art. 92 ust. 1) z uwagi na wyjście poza delegację ustawową. • Obowiązek zakrywania nosa i ust w miejscach ogólnodostępnych nie miał podstawy prawnej w obowiązujących przepisach w dacie zdarzenia. • Decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, co uzasadnia stwierdzenie ich nieważności.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu o wystarczającym materiale dowodowym i braku naruszenia przepisów proceduralnych.
Godne uwagi sformułowania
rozporządzenie wykonawcze wykraczało w tej części poza granice delegacji ustawowej, ponieważ nie może jej uzupełniać, rozbudowywać ani modyfikować • wydane bez podstawy prawnej • naruszał konstytucyjną wolność poruszania się po terytorium RP bez żadnych ograniczeń wkraczając przez to w materię ustawową • sąd administracyjny powinien bowiem dążyć do definitywnego załatwienia sprawy administracyjnej bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania.
Skład orzekający
Agnieszka Grosińska-Grzymkowska
sprawozdawca
Anna Ostrowska
członek
Wojciech Maciejko
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych wydanych bez podstawy prawnej, zwłaszcza w kontekście przepisów wprowadzonych w okresie stanu epidemii."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego związanego z okresem pandemii COVID-19 i wprowadzonymi wówczas obostrzeniami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnie znanych i budzących emocje obostrzeń pandemicznych oraz fundamentalnych kwestii zgodności aktów wykonawczych z Konstytucją i ustawami. Pokazuje, jak sądy weryfikują legalność działań administracji w sytuacjach kryzysowych.
“Kara za brak maseczki uchylona! NSA stwierdził nieważność decyzji z powodu braku podstawy prawnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.