II FZ 98/26Wyłączenie sędziego bezstronność sadu administracyjnego 56
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał zażalenie L.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które oddaliło wniosek o wyłączenie sędziów WSA. Skarżąca argumentowała, że sędziowie, którzy wcześniej pracowali jako radcy prawni na rzecz organów podatkowych, nie mogą być bezstronni w jej sprawach. Kwestionowała również bezstronność sędziów powołanych po 2018 roku. WSA oddalił wniosek, wskazując, że skarżąca nie wykazała konkretnych okoliczności mogących wzbudzić wątpliwości co do bezstronności sędziów, a wcześniejsze doświadczenie zawodowe nie jest wystarczającą podstawą do wyłączenia. NSA w pełni podzielił to stanowisko, podkreślając, że zarzuty dotyczące wadliwej procedury powołania sędziów powinny być rozpatrywane w trybie art. 5a P.u.s.a., a nie w ramach wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. Sąd zaznaczył, że orzecznictwo TSUE i ETPCz nie przesądza o braku niezawisłości sędziów powołanych w obecnym trybie, a zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP i EKPCz są niezasadne w kontekście spraw sądowoadministracyjnych. W konsekwencji, zażalenie zostało oddalone.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach sądowoadministracyjnych, rozróżnienie między wnioskiem o wyłączenie a badaniem niezawisłości sędziego w kontekście procedury powołania, interpretacja art. 19 P.p.s.a. i art. 5a P.u.s.a.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziów w sądzie administracyjnym i interpretacji przepisów P.p.s.a. oraz P.u.s.a. w kontekście kontrowersji wokół procedury powołania sędziów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wcześniejsze wykonywanie zawodu radcy prawnego na rzecz organów podatkowych przez sędziów WSA uzasadnia ich wyłączenie od orzekania w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wcześniejsze doświadczenie zawodowe sędziów, w tym praca na rzecz organów podatkowych, nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia ich od orzekania, jeśli nie wykazano konkretnych okoliczności mogących wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w danej sprawie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wymogi stawiane kandydatom na sędziów WSA, w tym wymóg wiedzy z zakresu prawa administracyjnego i doświadczenia zawodowego, obejmują również prawo podatkowe. Wcześniejsze doświadczenie zawodowe nie może samo w sobie stanowić podstawy do kwestionowania bezstronności sędziego. Skarżąca nie wykazała, aby sędziowie świadczyli usługi prawne związane z konkretną sprawą lub uczestniczyli w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Czy wadliwość procedury powołania sędziego (np. udział Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po 2018 r.) może być podstawą do wyłączenia sędziego w trybie wniosku o wyłączenie na podstawie art. 19 P.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kwestie dotyczące spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności w związku z okolicznościami jego powołania powinny być badane w odrębnym trybie przewidzianym w art. 5a P.u.s.a., a nie w ramach wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił zasadę braku konkurencyjności środków ochrony prawnej (jednotorowości obrony). Instytucje wyłączenia sędziego (art. 19 P.p.s.a.) i badania spełniania wymogów niezawisłości i bezstronności w związku z powołaniem (art. 5a P.u.s.a.) mają odrębny zakres przedmiotowy i procedurę stosowania. Sama okoliczność udziału KRS ukształtowanej po 2018 r. w procedurze powołania nie przesądza o braku niezawisłości lub bezstronności sędziego.
Czy subiektywne przekonanie strony o stronniczości sędziego, oparte na niekorzystnych dla niej rozstrzygnięciach w innych sprawach, może stanowić podstawę do wyłączenia sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przesłanką wyłączenia sędziego jest istnienie obiektywnie sprawdzalnych okoliczności, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Samo subiektywne przekonanie strony nie jest wystarczające.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że niekorzystne rozstrzygnięcia w innych sprawach mogą być kwestionowane w ramach przysługujących środków zaskarżenia, ale nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do wniosku o wyłączenie sędziego w innej sprawie.
Czy art. 6 ust. 1 EKPCz ma bezpośrednie przełożenie na sprawy sądowoadministracyjne dotyczące wyłączenia sędziego?
Odpowiedź sądu
Nie, art. 6 ust. 1 EKPCz odnosi się do prawa do rzetelnego procesu sądowego w sprawach cywilnych i karnych i nie ma bezpośredniego przełożenia na sprawy o charakterze sądowoadministracyjnym.
Uzasadnienie
Sąd zaznaczył, że przytoczone przez skarżącą wyroki ETPCz dotyczyły spraw z zakresu funkcjonowania Sądu Najwyższego, a nie sądownictwa administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (12)
Główne
P.p.s.a. art. 18
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą.
P.p.s.a. art. 19
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.
P.u.s.a. art. 5a
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Procedura badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 22 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego.
P.p.s.a. art. 22 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie w przedmiocie wyłączenia poprzedza złożenie wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy.
P.u.s.a. art. 6 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wymagania dotyczące wiedzy w dziedzinie administracji publicznej, prawa administracyjnego i innych dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej dla kandydatów na sędziów WSA.
P.u.s.a. art. 6 § § 1 pkt 7
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Wymagania dotyczące doświadczenia zawodowego (np. radca prawny, adwokat) dla kandydatów na sędziów WSA.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia zażalenia.
P.p.s.a. art. 197 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie zażalenia przez NSA.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Wcześniejsze wykonywanie zawodu radcy prawnego na rzecz organów podatkowych przez sędziów WSA uzasadnia ich wyłączenie. • Wadliwa procedura powołania sędziego (udział KRS po 2018 r.) uzasadnia wyłączenie sędziego w trybie art. 19 P.p.s.a. • Subiektywne przekonanie strony o stronniczości sędziego, oparte na niekorzystnych rozstrzygnięciach w innych sprawach, jest podstawą do wyłączenia. • Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz i art. 47 KPP poprzez odmowę wyłączenia sędziów. • Zasada nemo iudex in causa sua naruszona przez orzekanie przez skład, w którym uczestniczyła osoba powołana w wadliwej procedurze.
Godne uwagi sformułowania
Instytucja wyłączenia sędziego służy zapewnieniu bezstronnego i obiektywnego rozpoznania konkretnej sprawy. • Sam dorobek zawodowy oraz wcześniejsze wykonywanie czynności zawodowych na rzecz organów podatkowych ze swej istoty nie może stanowić wystarczającej podstawy do zakwestionowania bezstronności sędziego w konkretnej sprawie. • Nie sposób więc podzielić stanowiska skarżącej w zakresie, w jakim zmierza ono do wyłączenia prawa podatkowego z kręgu dziedzin prawa związanych z działaniem organów administracji publicznej. • Przesłanką wyłączenia sędziego na podstawie art. 19 P.p.s.a. jest istnienie obiektywnie sprawdzalnych okoliczności odnoszących się do konkretnej sprawy, które wywołują uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. • W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3.04.2023 r., (I FPS 3/22) Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, że zakres przedmiotowy normy art. 19 P.p.s.a. nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a P.u.s.a. • Sama okoliczność udziału Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po 2018 r. w procedurze powołania sędziego nie przesądza o braku jego niezawisłości lub bezstronności.
Skład orzekający
Tomasz Zborzyński
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyłączenia sędziego w sprawach sądowoadministracyjnych, rozróżnienie między wnioskiem o wyłączenie a badaniem niezawisłości sędziego w kontekście procedury powołania, interpretacja art. 19 P.p.s.a. i art. 5a P.u.s.a."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o wyłączenie sędziów w sądzie administracyjnym i interpretacji przepisów P.p.s.a. oraz P.u.s.a. w kontekście kontrowersji wokół procedury powołania sędziów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii bezstronności sądu i niezawisłości sędziowskiej, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i społecznym, zwłaszcza w kontekście reform wymiaru sprawiedliwości.
“Czy sędzia, który był radcą prawnym organów podatkowych, może być bezstronny? NSA rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.