II FSK 835/23Uchylenie decyzji podatkowej i wyroku WSA 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. U. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę podatnika na decyzję Naczelnika Kujawsko-Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego. Spór dotyczył możliwości zaliczenia przez Skarżącego do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnej i prawnej w postaci wzoru wspólnotowego, nabytego w drodze darowizny od żony w 2016 r. Organ podatkowy zakwestionował tę możliwość, powołując się na zmiany przepisów ustawy o PIT (art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) u.p.d.o.f.) obowiązujące od 1 stycznia 2018 r., które wykluczyły amortyzację nieodpłatnie nabytych wartości niematerialnych, jeśli nabycie było zwolnione z podatku od spadków i darowizn. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu, uznając, że podatnik nie poniósł wydatku na nabycie, a darczyńca nie dokonywał odpisów. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że choć ustawodawca ma prawo modyfikować przepisy podatkowe, musi przy tym respektować konstytucyjne zasady, w tym ochronę praw nabytych i interesów w toku. W ocenie NSA, zakaz kontynuowania amortyzacji, rozpoczętej przed zmianą przepisów, narusza zasadę ochrony interesów w toku, wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP. Sąd wskazał, że nawet jeśli darowizna była nieodpłatna, podatnik rozpoczął przedsięwzięcie gospodarcze (amortyzację) pod rządami poprzednich przepisów, a nagła zmiana prawa bez przepisów przejściowych narusza zasadę zaufania do państwa i prawa. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu, zasądzając zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOchrona praw nabytych i interesów w toku w kontekście zmian przepisów podatkowych, możliwość rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy administracyjne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wartości niematerialnej w drodze darowizny i rozpoczęcia jej amortyzacji przed zmianą przepisów od 2018 r. Wartość praktyczna może być ograniczona przez późniejsze zmiany legislacyjne lub inne interpretacje.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podatnik ma prawo do zaliczenia w koszty uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnej i prawnej (wzoru wspólnotowego) nabytej w drodze darowizny, jeśli amortyzację rozpoczął przed zmianą przepisów od 1 stycznia 2018 r., która wykluczyła taką możliwość dla nieodpłatnie nabytych składników?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik ma prawo do kontynuowania amortyzacji.
Uzasadnienie
Zmiana przepisów od 2018 r. wykluczająca amortyzację nieodpłatnie nabytych wartości niematerialnych, jeśli nabycie było zwolnione z podatku od spadków i darowizn, narusza konstytucyjną zasadę ochrony interesów w toku, gdy podatnik rozpoczął amortyzację przed tą zmianą. Brak przepisów przejściowych uniemożliwiających dokończenie rozpoczętego przedsięwzięcia narusza zasadę zaufania do państwa i prawa.
Czy sąd administracyjny może dokonywać rozproszonej kontroli zgodności ustawy z Konstytucją RP w konkretnej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne są uprawnione i zobowiązane do stosowania kontroli rozproszonej norm prawnych, wywodzonej z art. 8 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, w celu zapewnienia realizacji standardu konstytucyjnego i ochrony praw jednostki.
Uzasadnienie
Rozproszona kontrola konstytucyjności prawa służy zapobieganiu wydawania orzeczeń na podstawie niezgodnych z Konstytucją przepisów ustawy, prowadzących do niesprawiedliwego rozstrzygnięcia, a tym samym ochronie praw podmiotów uczestniczących w postępowaniu. Nie stanowi ona przejęcia kompetencji Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 45a lit. a)
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przepis w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. (po nowelizacjach z 2017 i 2018 r.) wyklucza zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od wartości niematerialnych i prawnych nabytych nieodpłatnie (w drodze darowizny zwolnionej z podatku od spadków i darowizn), jeśli amortyzacja została rozpoczęta przed 1 stycznia 2018 r. Sąd uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją RP w tym zakresie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu podatkowego w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do rozpoznania skargi przez NSA po uwzględnieniu skargi kasacyjnej, gdy istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, w tym zasada ochrony praw nabytych i interesów w toku, zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada nadrzędności Konstytucji RP.
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska, obowiązek stosowania Konstytucji.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek publikacji orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w Dzienniku Ustaw.
Konstytucja RP art. 193 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek publikacji aktów normatywnych w Dzienniku Ustaw.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymogi dotyczące treści ustawy podatkowej.
Pomocnicze
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1 i ust. 8
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22b § ust. 1 pkt 6
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 119a
Ordynacja podatkowa
Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 23 ust. 1 pkt 45a lit. a) u.p.d.o.f. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady ochrony interesów w toku i zasady zaufania do państwa i prawa. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji rażącego naruszenia przepisów przez organ.
Godne uwagi sformułowania
sądy mogą dokonywać tzw. rozproszonej kontroli badania zgodności ustaw z Konstytucją RP • zasada ochrony interesów w toku • zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • ustawodawca posiada szeroką autonomię w kształtowaniu materii prawa podatkowego • brak przepisów przejściowych umożliwiających dokończenie przedsięwzięć rozpoczętych pod rządami wcześniejszej regulacji
Skład orzekający
Anna Dumas
przewodniczący
Maciej Jaśniewicz
sprawozdawca
Renata Kantecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona praw nabytych i interesów w toku w kontekście zmian przepisów podatkowych, możliwość rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy administracyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji nabycia wartości niematerialnej w drodze darowizny i rozpoczęcia jej amortyzacji przed zmianą przepisów od 2018 r. Wartość praktyczna może być ograniczona przez późniejsze zmiany legislacyjne lub inne interpretacje.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zasady konstytucyjnej (ochrona interesów w toku) w kontekście zmian przepisów podatkowych, co jest istotne dla wielu podatników i prawników. Pokazuje, jak sądy interpretują zmiany prawa w świetle Konstytucji.
“Czy zmiana prawa podatkowego może pozbawić Cię prawa do amortyzacji? NSA staje w obronie podatnika!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.