II FSK 387/15Uchylenie kosztów egzekucyjnych niekonstytucyjność przepisów 19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuZakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) został obciążony kwotą 129 985,47 zł tytułem kosztów postępowania egzekucyjnego, które zostało umorzone z powodu braku majątku zobowiązanego. Organ egzekucyjny, a następnie Dyrektor Izby Skarbowej, uznali, że koszty te obciążają wierzyciela zgodnie z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), wskazując na ekonomię postępowania i brak możliwości ściągnięcia należności od zobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę ZUS, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną ZUS, uwzględnił ją, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie nieokreślenia maksymalnej wysokości opłat za czynności egzekucyjne i opłat manipulacyjnych. Sąd uznał, że skoro przepisy stanowiące podstawę obciążenia ZUS kosztami zostały uznane za niekonstytucyjne, należy uchylić zaskarżony wyrok i postanowienie organu, nawet jeśli wyrok TK zapadł po wydaniu orzeczenia przez WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUchylenie orzeczeń sądowych i administracyjnych opartych na przepisach uznanych za niekonstytucyjne, nawet jeśli wyrok TK zapadł po wydaniu orzeczenia.
Dotyczy spraw, w których koszty postępowania egzekucyjnego zostały ustalone na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne (art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.).
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dotyczące obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w sytuacji niemożności ich ściągnięcia od zobowiązanego, są zgodne z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te (art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.) zostały uznane za niezgodne z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że brak określenia maksymalnej wysokości opłat za czynności egzekucyjne i opłat manipulacyjnych narusza zasadę zakazu nadmiernej ingerencji oraz zasadę sprawiedliwości społecznej, prowadząc do sytuacji, w której opłaty te stają się sankcją pieniężną lub formą dochodu nieuzasadnionego wielkością czynności.
Czy Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, powinien uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niekonstytucyjność przepisu, który stanowił podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia, nawet jeśli przepis ten nie został wskazany w zarzutach kasacyjnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, NSA powinien zastosować bezpośrednio przepisy Konstytucji RP (art. 190 ust. 1 i 4) i uwzględnić wyrok Trybunału, nie będąc związanym treścią art. 183 § 1 P.p.s.a.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA (I OPS 9/09) oraz art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia rozstrzygnięcia, nawet jeśli dotyczy prawomocnych orzeczeń. W postępowaniu niezakończonym prawomocnym orzeczeniem, sąd powinien uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (27)
Główne
u.p.e.a. art. 64c § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Koszty postępowania egzekucyjnego obciążają wierzyciela, gdy nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, niezależnie od przyczyn faktycznych lub prawnych.
u.p.e.a. art. 64 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
u.p.e.a. art. 64 § § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją RP.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 59 § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 59 § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
u.p.e.a. art. 26 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny prowadzi egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego.
u.p.e.a. art. 1a § pkt 12a
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Definicja środków egzekucyjnych.
u.p.e.a. art. 64c § § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis kwestionowany przez ZUS w skardze.
u.p.e.a. art. 115 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Przepis kwestionowany przez ZUS w skardze.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 190 § ust. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Moc obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
P.p.s.a. art. 190 § ust. 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wznowienia postępowania po wyroku TK.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia wyroku.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
Podstawa do orzeczenia o kosztach.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym
Podstawa do orzeczenia o kosztach.
K.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.
K.p.a. art. 10
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.
K.p.a. art. 77
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.
K.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.
K.p.a. art. 81
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.
K.p.a. art. 124 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.
K.p.a. art. 124 § § 2
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.
K.p.a. art. 18
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia w skardze kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zarzut naruszenia zasady demokratycznego państwa prawa i sprawiedliwości społecznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 64c § 1, § 4, § 5 i § 7 u.p.e.a. oraz art. 115 § 1 u.p.e.a. i art. 2 Konstytucji RP. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 7, 10, 77, 80, 81, 124 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) poprzez wydanie postanowienia o obciążeniu kosztami bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14 stwierdzający niezgodność przepisów regulujących koszty egzekucyjne z Konstytucją RP.
Godne uwagi sformułowania
koszty te obejmujące opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjne zostały ustalone na podstawie ww. przepisów u.p.e.a., tj. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6. • brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości) następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. • Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. • wartość wyznaczona kwotowo zakreśla bowiem maksymalny pułap opłaty i dzięki temu ogranicza kwotę określoną procentowo przed jej nadmierną wysokością.
Skład orzekający
Jerzy Płusa
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Wolf-Kalamala
sędzia
Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uchylenie orzeczeń sądowych i administracyjnych opartych na przepisach uznanych za niekonstytucyjne, nawet jeśli wyrok TK zapadł po wydaniu orzeczenia."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których koszty postępowania egzekucyjnego zostały ustalone na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne (art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na prawomocne orzeczenia sądowe i administracyjne, nawet jeśli zapadły wcześniej. Podkreśla znaczenie konstytucyjności prawa w praktyce egzekucyjnej.
“Wyrok TK uchyla koszty egzekucyjne: Jak niekonstytucyjne przepisy wpłynęły na decyzje sądów?”
Dane finansowe
WPS: 129 985,47 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.