Orzeczenie · 2021-03-12

II DIZ 18/21

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2021-03-12
SNKarneodpowiedzialność karna funkcjonariuszy publicznychWysokanajwyższy
prokuratorodpowiedzialność karnaimmunitettymczasowe aresztowanieart. 231 kkSąd NajwyższyIzba Dyscyplinarnanadzór służbowy

Sprawa dotyczyła wniosku o pociągnięcie do odpowiedzialności karnej prokuratora M. N. za czyn z art. 231 § 1 kk, polegający na niedopełnieniu obowiązków służbowych poprzez nie skierowanie wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania wobec podejrzanego M. W. w postępowaniu przygotowawczym. Sąd Najwyższy w Izbie Dyscyplinarnej (sygn. akt I DO 32/20) odmówił wyrażenia zgody na pociągnięcie prokuratora do odpowiedzialności karnej, wskazując na brak dowodów na umyślność działania oraz na to, że zachowanie prokuratora wynikało z błędnej oceny materiału dowodowego, a nie z celowego działania na szkodę interesu publicznego. Prokurator Krajowy złożył zażalenie, argumentując, że sąd pierwszej instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych i że zachowanie prokuratora M. N. wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 kk, w tym również w formie zamiaru ewentualnego. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie i utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę. Podkreślono, że sąd pierwszej instancji drobiazgowo odniósł się do argumentów wniosku, a stanowisko to zasługuje na aprobatę. Sąd Najwyższy zaznaczył, że choć w sprawie istniały obiektywne powody do wystąpienia z wnioskiem o tymczasowe aresztowanie, to stanowisko prokuratora M. N. wynikało z niewłaściwej oceny materiału dowodowego, a nie z celowego działania z przestępczymi pobudkami. Błędna ocena materiału dowodowego, nawet jeśli obiektywnie błędna, nie może być automatycznie traktowana jako przestępstwo z art. 231 § 1 kk, zwłaszcza gdy brak jest dowodów na umyślność działania. Wskazano, że takie błędy powinny być rozpatrywane w ramach nadzoru służbowego lub postępowania dyscyplinarnego, a nie postępowania karnego. Ponadto, w realiach sprawy, ze względu na organizację i nadzór w prokuraturze, nie istniało realne zagrożenie wystąpienia szkody w interesie publicznym. W związku z tym, brak było podstaw do uchylenia immunitetu prokuratorowi M. N. i zezwolenia na jego pociągnięcie do odpowiedzialności karnej.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja znamion przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego (art. 231 § 1 kk), zwłaszcza w kontekście błędnej oceny materiału dowodowego i wymogu umyślności działania.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji prokuratora i postępowania dyscyplinarnego/karnego w jego sprawie. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku pod kątem umyślności.

Zagadnienia prawne (2)

Czy niedopełnienie przez prokuratora obowiązków służbowych poprzez zaniechanie skierowania wniosku o zastosowanie tymczasowego aresztowania, wynikające z błędnej oceny materiału dowodowego, wyczerpuje znamiona umyślnego przestępstwa z art. 231 § 1 kk?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli brak jest dowodów na umyślność działania lub zamiar ewentualny, a zachowanie wynika z błędnej oceny materiału dowodowego, która nie jest rażąco absurdalna i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów (art. 7 kpk).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że błędna ocena materiału dowodowego przez prokuratora, nawet jeśli obiektywnie wadliwa, nie może być automatycznie traktowana jako przestępstwo z art. 231 § 1 kk, jeśli brak jest dowodów na umyślność działania lub zamiar ewentualny. Podkreślono, że w takich przypadkach kluczowe jest wykazanie świadomości przestępczego charakteru zachowania i odpowiedniej motywacji. Wskazano, że błędy w ocenie materiału dowodowego powinny być rozpatrywane w ramach nadzoru służbowego lub postępowania dyscyplinarnego.

Czy ochrona swobodnej oceny dowodów (art. 7 kpk) może legalizować bezprawne zachowanie funkcjonariusza publicznego?

Odpowiedź sądu

Ochrona swobodnej oceny dowodów nie może legalizować bezprawnego zachowania, jednakże w analizowanej sprawie zachowanie prokuratora nie zostało uznane za bezprawne w rozumieniu art. 231 § 1 kk.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zgodził się z tezą, że ochrona swobodnej oceny dowodów nie może służyć legalizacji bezprawnego zachowania. Niemniej jednak, w kontekście analizowanej sprawy, stwierdzono, że zachowanie prokuratora M. N. nie nosiło znamion bezprawności w rozumieniu art. 231 § 1 kk, a było jedynie wynikiem błędnej oceny materiału dowodowego, która nie wykazywała umyślności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę
Strona wygrywająca
prokurator M. N.

Strony

NazwaTypRola
M. N.osoba_fizycznaprokurator
Prokurator Prokuratury Krajowejorgan_państwowyskarżący
Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnegoorgan_państwowyuczestnik
M. W.osoba_fizycznapodejrzany

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 231 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego. Wymaga wykazania umyślności działania.

Pomocnicze

k.p.k. art. 297 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obowiązków prokuratora w postępowaniu przygotowawczym, w tym zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.

k.p.k. art. 249 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy możliwości zastosowania środków zapobiegawczych.

Prawo o prokuraturze art. 135 § § 11

Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 roku Prawo o prokuraturze

Dotyczy postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawach dyscyplinarnych.

Prawo o prokuraturze art. 171 § pkt 1

Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 roku Prawo o prokuraturze

Dotyczy utrzymania w mocy zaskarżonej uchwały.

Prawo o prokuraturze art. 166

Ustawa z dnia 28 stycznia 2016 roku Prawo o prokuraturze

Dotyczy kosztów postępowania.

k.p.k. art. 7

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów.

k.p.k. art. 437 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy utrzymania w mocy zaskarżonego orzeczenia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów na umyślność działania prokuratora M. N. • Zachowanie prokuratora wynikało z błędnej oceny materiału dowodowego, a nie z przestępczych pobudek. • Błędna ocena materiału dowodowego nie stanowi automatycznie przestępstwa z art. 231 § 1 kk. • W realiach sprawy brak było realnego zagrożenia wystąpienia szkody w interesie publicznym. • Kwestia błędnej oceny materiału dowodowego powinna być rozpatrywana w ramach nadzoru służbowego lub postępowania dyscyplinarnego.

Odrzucone argumenty

Zachowanie prokuratora M. N. wyczerpuje znamiona umyślnego przestępstwa z art. 231 § 1 kk. • Sąd pierwszej instancji dokonał błędnych ustaleń faktycznych. • Istniały obiektywne przesłanki do zastosowania tymczasowego aresztowania, a zaniechanie wniosku było umyślne. • Naczelnik wydziału dostrzegł niebezpieczeństwo, co skutkowało jego ingerencją. • Prokuratorowi M. N. można przypisać działanie z zamiarem ewentualnym.

Godne uwagi sformułowania

Błędna ocena okoliczności sprawy nie mogła jednak prowadzić do uznania, że prokurator M. N. celowo odstąpił od tej czynności. • Działania motywowanego błędną oceną materiału dowodowego nie sposób jest oceniać przez pryzmat przekroczenia uprawnień z art. 231 § 1 kk. • Właściwym zaś miejscem naprawiania takich błędów są działania nadzorcze lub stosowne postępowania odwoławcze. • Dla zaistnienia przestępstwa z art. 231 § 1 kk, konieczne jest wykazanie umyślności, a więc świadomości przestępczego charakteru takiego zachowania, co z reguły wiąże się z określoną motywacją nakierowaną na osiągnięcie konkretnego skutku.

Skład orzekający

Tomasz Przesławski

przewodniczący

Jan Majchrowski

sprawozdawca

Jarosław Sobutka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego (art. 231 § 1 kk), zwłaszcza w kontekście błędnej oceny materiału dowodowego i wymogu umyślności działania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prokuratora i postępowania dyscyplinarnego/karnego w jego sprawie. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku pod kątem umyślności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności karnej prokuratora, co zawsze budzi zainteresowanie. Pokazuje granice między błędną oceną a przestępstwem, co jest istotne dla zrozumienia odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych.

Czy prokurator może trafić do więzienia za błąd w ocenie dowodów? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Sektor

prawo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst