II CSKP 798/24Oddalenie skarg kasacyjnych nieruchomości
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła skarg kasacyjnych od postanowienia Sądu Okręgowego w Płocku, które oddaliło apelacje wnioskodawcy (M. sp. z o.o.) i uczestnika (Syndyka masy upadłości F. sp. z o.o.) w sprawie o wpis prawa użytkowania wieczystego i własności budynku w księdze wieczystej. Wniosek wynikał z umowy sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego. Sądy niższych instancji uznały, że nieruchomość wchodząca w skład przedsiębiorstwa jest objęta ustawowym prawem pierwokupu Gminy Miasta Ż. na podstawie ustawy o rewitalizacji, co czyniło umowę sprzedaży bezwarunkową nieważną. Sąd Najwyższy, oddalając skargi kasacyjne, potwierdził stanowisko sądów niższych instancji. Podkreślono, że prawo pierwokupu gminy, wynikające z ustawy o rewitalizacji i ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczy również prawa użytkowania wieczystego i związanej z nim własności budynków. W przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego, w skład którego wchodzi taka nieruchomość, sprzedaż bezwarunkowa jest nieważna, a prawo pierwokupu powinno być uwzględnione. Sąd Najwyższy wskazał, że wykonanie prawa pierwokupu w postępowaniu upadłościowym nie jest wykluczone i powinno być rozważane z uwzględnieniem celów postępowania upadłościowego oraz interesów wierzycieli, a także integralności przedsiębiorstwa. W tej konkretnej sprawie, ze względu na znaczenie nieruchomości dla całego przedsiębiorstwa, umowa sprzedaży bezwarunkowa została uznana za nieważną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących prawa pierwokupu gminy w kontekście sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego oraz zakresu badania sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu prawa pierwokupu z postępowaniem upadłościowym, gdzie nieruchomość stanowi kluczowy element przedsiębiorstwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego, w skład którego wchodzi nieruchomość objęta ustawowym prawem pierwokupu, wyłącza możliwość wykonania tego prawa przez gminę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego, w skład którego wchodzi nieruchomość objęta ustawowym prawem pierwokupu, nie wyłącza możliwości wykonania tego prawa przez gminę. Umowa sprzedaży zawarta bezwarunkowo, bez zawiadomienia gminy, jest nieważna.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że prawo pierwokupu gminy nie wygasa w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego. Choć przepisy prawa upadłościowego nie regulują tej sytuacji wprost, należy wyważyć interesy gminy i wierzycieli. Sprzedaż bezwarunkowa bez zawiadomienia gminy narusza jej prawo i prowadzi do nieważności umowy.
Jakie są skutki sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego, w skład którego wchodzi nieruchomość objęta prawem pierwokupu, w kontekście przepisów prawa upadłościowego i prawa pierwokupu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego, w skład którego wchodzi nieruchomość objęta prawem pierwokupu, powinna uwzględniać to prawo. Umowa sprzedaży zawarta bezwarunkowo jest nieważna. Wykonanie prawa pierwokupu powinno być rozważane z uwzględnieniem celów postępowania upadłościowego i integralności przedsiębiorstwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego ma skutki sprzedaży egzekucyjnej, ale nie powoduje automatycznego wygaśnięcia prawa pierwokupu. Należy wyważyć interesy wierzycieli i uprawnionego z prawa pierwokupu. W przypadku, gdy nieruchomość stanowi kluczowy element przedsiębiorstwa, wykonanie prawa pierwokupu powinno obejmować nabycie całego przedsiębiorstwa, aby zapewnić maksymalne zaspokojenie wierzycieli.
Czy sąd w postępowaniu wieczysto-księgowym może badać materialno-prawną skuteczność czynności prawnej stanowiącej podstawę wpisu, jeśli istnieją przeszkody do jego dokonania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd w postępowaniu wieczysto-księgowym ma obowiązek badać materialno-prawną skuteczność czynności prawnej stanowiącej podstawę wpisu, zwłaszcza gdy istnieją przeszkody wykluczające wnioskowany wpis, w celu zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie wieczysto-księgowe nie ogranicza się do kontroli formalnej wniosku i dokumentów, ale obejmuje również badanie skuteczności materialno-prawnej czynności. Jest to niezbędne dla zapewnienia zgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i bezpieczeństwa obrotu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż. | spółka | wnioskodawca |
| Syndyk masy upadłości F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w W. | inne | uczestnik |
| Gmina Miasta Ż. | organ_państwowy | uprawniony z prawa pierwokupu |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 551
Kodeks cywilny
Definicja przedsiębiorstwa jako zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych.
k.c. art. 599 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność sprzedaży bezwarunkowej z naruszeniem prawa pierwokupu.
u.g.n. art. 109 § ust. 1 pkt 4a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Prawo pierwokupu gminy w przypadku sprzedaży nieruchomości położonych na obszarze rewitalizacji.
u.g.n. art. 110
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Regulacje dotyczące sprzedaży nieruchomości objętych prawem pierwokupu, w tym obowiązek zawiadomienia i termin wykonania prawa.
Ustawa o rewitalizacji art. 11 § ust. 5 pkt 1
Możliwość ustanowienia przez radę gminy prawa pierwokupu nieruchomości położonych na obszarze rewitalizacji.
pr. upadł. art. 313
Ustawa - Prawo upadłościowe
Skutki sprzedaży w postępowaniu upadłościowym jako sprzedaży egzekucyjnej, wygaśnięcie praw i roszczeń.
pr. upadł. art. 316 § ust. 1
Ustawa - Prawo upadłościowe
Obowiązek sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego w całości, jeśli to możliwe.
k.p.c. art. 6268 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres badania wniosku o wpis w księdze wieczystej.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 602 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący niezbywalności i niepodzielności prawa pierwokupu, który nie wyłącza prawa pierwokupu gminy.
pr. upadł. art. 56a § ust. 1
Ustawa - Prawo upadłościowe
Możliwość złożenia wniosku o zatwierdzenie warunków sprzedaży przedsiębiorstwa.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu procesowym do innych postępowań.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego znoszenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego, w skład którego wchodzi nieruchomość objęta prawem pierwokupu, nie wyłącza prawa pierwokupu gminy. • Umowa sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego zawarta bezwarunkowo, bez zawiadomienia gminy o prawie pierwokupu, jest nieważna. • Sąd w postępowaniu wieczysto-księgowym ma obowiązek badać materialno-prawną skuteczność czynności prawnej.
Odrzucone argumenty
Sprzedaż przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym ma skutki sprzedaży egzekucyjnej, co powoduje wygaśnięcie wszelkich obciążeń, w tym prawa pierwokupu. • Sprzedaż przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym nie jest sprzedażą w rozumieniu Kodeksu cywilnego, co wyłącza zastosowanie art. 599 § 2 k.c. • Prawo pierwokupu można wykonać jedynie w razie sprzedaży nieruchomości, a nie przedsiębiorstwa, gdyż nie jest zachowana tożsamość przedmiotu umowy i prawa pierwokupu.
Godne uwagi sformułowania
W przypadku gdy gmina zamierza realizować zadania własne, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej ustawy (tj. przygotowanie, koordynowanie i tworzenie warunków do prowadzenia rewitalizacji, a także jej prowadzenia w zakresie właściwości gminy), rada gminy wyznacza, w drodze uchwały, z własnej inicjatywy albo na wniosek wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, obszar zdegradowany i obszar rewitalizacji (art. 8 ust. 1 ustawy o rewitalizacji). • Z techniczno-prawnego punktu widzenia nie ma więc przeszkód do zawarcia w ramach postępowania upadłościowego warunkowej umowy sprzedaży składników majątkowych obciążonych ustawowym prawem pierwokupu, zawiadomienia uprawnionego z prawa pierwokupu o treści umowy sprzedaży oraz wykonania prawa pierwokupu. • Sądy obu instancji prawidłowo przyjęły, że umowa sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego z 25 listopada 2020 r. jest nieważna z powodu zawarcia jej bez powiadomienia uprawnionego z ustawowego prawa pierwokupu.
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
przewodniczący
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących prawa pierwokupu gminy w kontekście sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego oraz zakresu badania sądu w postępowaniu wieczysto-księgowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu prawa pierwokupu z postępowaniem upadłościowym, gdzie nieruchomość stanowi kluczowy element przedsiębiorstwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego zbiegu przepisów prawa upadłościowego, prawa nieruchomości i prawa administracyjnego, z praktycznymi konsekwencjami dla obrotu gospodarczego i prawnego.
“Czy prawo pierwokupu gminy może zablokować sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.