Pełny tekst orzeczenia

II CSKP 798/24

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

II CSKP 798/24 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
  
30 stycznia 2026 r. 
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 
  
SSN Paweł Grzegorczyk (przewodniczący) 
SSN Władysław Pawlak (sprawozdawca) 
SSN Marta Romańska 
  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 30 stycznia 2026 r. w Warszawie 
skarg kasacyjnych M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż. i Syndyka 
masy upadłości F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji w W. 
od postanowienia Sądu Okręgowego w Płocku  
z 4 stycznia 2023 r., IV Ca 673/22, 
w sprawie z wniosku M. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ż. 
z udziałem Syndyka masy upadłości F. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w 
likwidacji w W. 
o wpis prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynku oraz wykreślenie 
ostrzeżeń w dziale III i hipotek przymusowych w księdze wieczystej […],  
  
1. oddala obie skargi kasacyjne;  
2. stwierdza, że wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty 
postępowania 
kasacyjnego 
związane 
ze 
swoim 
udziałem  
w sprawie.  
  
             Władysław Pawlak          Paweł Grzegorczyk         Marta Romańska 
 
 
[PG] 
  
UZASADNIENIE 
 

II CSKP 798/24              
2 
 
 
 
W dniu 25 listopada 2020 r. do Sądu Rejonowego w Żyrardowie wpłynęły 
wnioski zawarte w sporządzonym w Kancelarii Notarialnej w W. przez zastępcę 
notarialnego K. R. (zastępca notariusza W. Ż.) akcie notarialnym Rep. […], 
dokumentującym umowę sprzedaży przedsiębiorstwa, wnioski o wpis w księdze 
wieczystej […] prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz własności budynku na 
rzecz M. sp. z o.o. w Ż. i wykreślenie w dziale III ostrzeżeń o toczących się 
postępowaniach egzekucyjnych oraz wykreślenie w dziale IV opisanych w akcie 
notarialnym hipotek. 
Postanowieniem z 26 sierpnia 2021 r. Referendarz sądowy Sądu Rejonowego 
w Żyrardowie oddalił wnioski M. sp. z o.o. w Ż. o wpis w księdze wieczystej nr […] 
prawa użytkowania wieczystego oraz własności budynku, o wykreślenie ostrzeżeń w 
dziale III oraz o wykreślenie hipotek przymusowych z działu IV, z uzasadnieniem, że 
nieruchomość stanowiąca przedmiot umowy sprzedaży z 25 listopada 2020 r. jest 
objęta ustawowym prawem pierwokupu. 
Na skutek skarg wnioskodawcy M. sp. z o.o. w Ż. i uczestnika Syndyka masy 
upadłości F. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości w Ż. na powyższe orzeczenie Sąd 
Rejonowy w Żyrardowie postanowieniami z 7 października 2021 r. i 25 lutego 
2022 r. oddalił opisane wyżej wnioski o wpis w księdze wieczystej […]. 
Sąd Rejonowy ustalił, że akt notarialny Rep. […] z 25 listopada 2020 r. 
dokumentuje zawartą pomiędzy uczestnikiem Syndykiem masy upadłości F. sp. z 
o.o. w likwidacji w upadłości w Ż. i wnioskodawcą M. sp. z o.o. w Ż. umowę 
sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ k.c., a w skład tego 
przedsiębiorstwa wchodziło m.in. prawo użytkowania wieczystego gruntu, 
stanowiącego działkę ewidencyjną nr […], położonego w Ż. wraz z prawem 
własności usytuowanego na tym gruncie budynku przemysłowego stanowiącego 
odrębną nieruchomość. Zgodnie z załączonym do tego aktu notarialnego 
zaświadczeniem wydanym przez Urząd Miasta Ż. nieruchomość składająca się z 
działki ewidencyjnej nr […] znajduje się na obszarze rewitalizacji Miasta Ż. i w 
związku z tym została objęta prawem pierwokupu na podstawie art. 11 ust. 5 pkt 1 
ustawy z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (dalej: „ustawa o rewitalizacji”) 

II CSKP 798/24              
3 
 
 
oraz uchwały […] Rady Miasta Ż. z 30 sierpnia 2018 r. w sprawie wyznaczenia 
obszaru zdegradowanego i obszaru rewitalizacji Miasta Ż. 
Sąd pierwszej instancji powołując się na przepisy art. 109 i 110 ustawy 
z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: „u.g.n.”) oraz art. 
8 ustawy o rewitalizacji wyjaśnił, że w odniesieniu do nieruchomości położonych na 
obszarze rewitalizacji oraz prawa użytkowania wieczystego gruntów gminie 
przysługuje prawo pierwokupu, a to oznacza, że sprzedaż takiej nieruchomości, 
a także prawa użytkowania wieczystego może nastąpić jeżeli wójt, burmistrz albo 
prezydent miasta nie wykona prawa pierwokupu, a wobec tego notariusz 
sporządzający umowę sprzedaży jest zobowiązany do zawiadomienia wójta, 
burmistrza albo prezydenta o treści umowy sprzedaży.  
W takim stanie rzeczy w ocenie Sądu Rejonowego w świetle art. 599 § 2 k.c. 
umowa sprzedaży dokonana bezwarunkowo jest nieważna. Sąd pierwszej instancji 
uznał, że w umowie sprzedaży uczestnik (zbywca) nieskutecznie powołał się na art. 
602 § 1 k.c., jako wyłączający prawo pierwokupu gminy wynikające z art. 109 
u.g.n., gdyż przepis ten stanowi jedynie o niezbywalności i niepodzielności prawa 
pierwokupu. 
Postanowieniem z 4 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy w Płocku oddalił 
apelacje wnioskodawcy i uczestnika. 
Sąd odwoławczy aprobując ustalenia faktyczne i wywody prawne Sądu 
pierwszej 
instancji 
podkreślił, 
że 
w 
skład 
zbywanego 
w 
postępowaniu 
upadłościowym przedsiębiorstwa wchodzi m.in. prawo użytkowania wieczystego 
gruntu stanowiącego: działkę ewidencyjną nr […] o powierzchni 0,6195 ha, 
położoną w Ż., wraz z prawem własności usytuowanego na tym gruncie 
trzykondygnacyjnego 
budynku 
przemysłowego, 
stanowiącego 
odrębną 
nieruchomość […] oraz działkę ewidencyjną nr […], o powierzchni 0,1709 ha, 
położoną w Ż. wraz z prawem własności usytuowanego na tym gruncie 
jednokondygnacyjnego budynku przemysłowego, stanowiącego odrębną od gruntu 
nieruchomość […]. Nieruchomość składająca się z obu wyżej opisanych działek 
ewidencyjnych, znajduje się w obszarze rewitalizacji Miasta Ż. i w związku z tym 
jest objęta prawem pierwokupu Gminy Miasta Ż. na podstawie art. 11 ust. 5 pkt 1 

II CSKP 798/24              
4 
 
 
ustawy o rewitalizacji oraz uchwały nr […] Rady Miasta Ż. z 30 sierpnia 2018 r. 
Gmina ujawniła ustawowe prawo pierwokupu w księdze wieczystej […] 
(prowadzonej dla nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr […]) na 
podstawie art. 109 ust. 1 pkt 4, 4a w zw. z art. 109 ust. 3 pkt 5 u.g.n., natomiast 
prawo to nie zostało ujawnione w księdze wieczystej nr […] (prowadzonej dla 
nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr […]). Przedmiotowe 
przedsiębiorstwo stanowi jeden zabudowany kompleks i zgodnie z planem 
zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta Ż. z 21 
września 2015 r., jest zlokalizowane na obszarze zabudowy usługowej. 
W 
ocenie 
Sądu 
drugiej 
instancji 
dysponowanie 
przez 
Syndyka 
postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 4 października 2019 r., 
wydanego na skutek złożenia wniosku w trybie art. 56a ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 
2003 r. - Prawo upadłościowe (dalej: „pr. upadł.”), w którym Sąd upadłościowy 
upoważnił Syndyka do sprzedaży na rzecz nabywcy – M. sp. z o.o. w Ż. za cenę 
2 780 000 zł ww. przedsiębiorstwa upadłego, nie zwalniało go od obowiązku 
zachowania trybu sprzedaży uwzględniającego ustawowe prawo pierwokupu, zaś 
Sąd upadłościowy nie miał obowiązku wskazywania wymogów, które Syndyk musi 
wypełnić, aby umowa sprzedaży była ważna. 
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 602 § 1 k.c. Sąd ad quem wyjaśnił, 
że prawo pierwokupu Gminy dotyczy wyłącznie ww. nieruchomości i nie ma mowy 
o jego podziale, przy czym prawo pierwokupu nie obejmuje wszystkich rzeczy 
wchodzących w skład tego przedsiębiorstwa. Ustawowe prawo pierwokupu nie 
wygasa tylko dlatego, że obciąża jeden ze składników przedsiębiorstwa, które 
podlega szczególnej postaci sprzedaży realizowanej przez Syndyka w toku 
postępowania upadłościowego. Oceny tej nie zmienia uchylenie z dniem 2 maja 
2009 r. art. 319 ust. 5 pr. upadł., który stanowił, że wchodząca w skład 
przedsiębiorstwa nieruchomość, której dotyczy prawo pierwokupu przysługujące 
z mocy ustawy, podlega wyłączeniu i oddzielnej sprzedaży. Zdaniem Sądu 
Okręgowego celem tego zabiegu ustawodawczego było zabezpieczenie interesów 
wierzycieli przed ryzykiem obniżenia wartości rzeczy (nieruchomości) obciążonej 
prawem pierwokupu, a nie wprowadzenie do postępowania upadłościowego skutku 
w postaci wygaśnięcia prawa pierwokupu w przypadku sprzedaży bezwarunkowej 

II CSKP 798/24              
5 
 
 
nieruchomości obciążonej tym prawem, a to oznacza, że nie wystąpiły skutki 
określone w art. 313 ust. 1 i 2 pr. upadł. 
Skargi kasacyjne zostały wywiedzione przez wnioskodawcę i uczestnika. 
Wnioskodawca zaskarżając postanowienie Sądu Okręgowego w Płocku w całości 
wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego 
rozpoznania oraz o zasądzenie od uczestnika kosztów postępowania. Zarzucił 
naruszenie prawa materialnego, tj. a) art. 317 ust. 2 w zw. z art. 313 ust. 1-4 pr. 
upadł. na skutek przyjęcia, że Gminie Miasta Ż. przysługuje prawo pierwokupu 
nieruchomości 
objętej 
księgą 
wieczystą 
nr 
[…], 
wchodzącej 
w 
skład 
przedsiębiorstwa F. sp. z o.o. w likwidacji w upadłości w Ż., podczas gdy sprzedaż 
przedsiębiorstwa dokonana w toku postępowania upadłościowego ma skutki 
sprzedaży egzekucyjnej, a co za tym idzie powoduje wygaśnięcie wszelkich 
obciążeń na składnikach przedsiębiorstwa, poza wymienionymi w art. 313 ust. 3 i 4 
pr. upadł.; b) art. 599 § 2 k.c. w zw. z art. 313 ust. 1 pr. upadł. na skutek braku 
uznania, że sprzedaż w postępowaniu upadłościowym nie jest sprzedażą w 
rozumieniu art. 596 i n. k.c., a ma charakter sprzedaży egzekucyjnej zgodnie z art. 
313 ust. 1 pr. upadł., co powoduje, że art. 599 § 2 k.c. nie znajduje zastosowania i 
nie wywołuje sankcji w postaci nieważności czynności prawnej; c) art.109 ust. 1 pkt 
4 u.g.n. w zw. z art. 55¹ k.c. i 55² k.c. w zw. z art. 56a ust. 1 i 316 ust. 1 pr. upadł. 
przez 
uznanie, 
że 
Gminie 
Miasta 
Ż. 
przysługiwało 
prawo 
pierwokupu 
nieruchomości, podczas gdy w postępowaniu upadłościowym doszło do sprzedaży 
przedsiębiorstwa, a nie nieruchomości, i to na podstawie prawomocnego 
postanowienia właściwego sądu upadłościowego zatwierdzającego warunki 
sprzedaży przedsiębiorstwa zgodnie z art. 56c ust. 2 pr. upadł. 
Uczestnik również zaskarżył postanowienie Sądu drugiej instancji w całości, 
wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego 
rozpoznania 
z 
pozostawieniem 
rozstrzygnięcia 
o 
kosztach 
postępowania 
kasacyjnego, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, 
ewentualnie o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy przez zmianę 
postanowienia Sądu Rejonowego w Żyrardowie z 25 lutego 2022 r. i dokonanie 
wpisu w księdze wieczystej nr […] zgodnie z treścią wniosku określonego w 
umowie sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego i zasądzenie od Skarbu Państwa na 

II CSKP 798/24              
6 
 
 
rzecz uczestnika zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego oraz kosztów 
postępowania kasacyjnego, w tym opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 
17 zł, według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie: 1) prawa procesowego, tj. 
art. 385 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. przez oddalenie apelacji, podczas gdy w sprawie 
istniały podstawy do zmiany postanowienia Sądu pierwszej instancji i dokonania 
wnioskowanego wpisu; 2) prawa materialnego, tj. a) art. 55¹ k.c. i art. 55² k.c. przez 
przyjęcie, że w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa może dojść do wykonania 
ustawowego 
prawa 
pierwokupu, 
zastrzeżonego 
na 
wypadek 
sprzedaży 
nieruchomości, w stosunku do nieruchomości wchodzącej w skład sprzedawanego 
przedsiębiorstwa w sytuacji, w której przedmiotem umowy sprzedaży jest 
przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 55¹ k.c., podczas gdy ustawowe prawo 
pierwokupu można w takim przypadku wykonać jedynie w razie sprzedaży 
nieruchomości, a nie przedsiębiorstwa w skład którego taka nieruchomość wchodzi, 
gdyż w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa w rozumieniu tego przepisu nie 
będzie zachowana tożsamość przedmiotu umowy sprzedaży i przedmiotu prawa 
pierwokupu; b) art. 313 ust. 1 i ust. 2 pr. upadł. przez uznanie, iż w sytuacji, w której 
doszło do sprzedaży przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym Gminie 
Miasta Ż. przysługiwało prawo pierwokupu użytkowania wieczystego nieruchomości 
objętej księgą wieczystą nr […], wchodzącej w skład przedsiębiorstwa F. sp. z o.o. 
w likwidacji w upadłości, podczas gdy sprzedaż dokonana w toku postępowania 
upadłościowego ma skutki sprzedaży egzekucyjnej, a co za tym idzie - powoduje 
wygaśnięcie praw i roszczeń osobistych ujawnionych w księdze wieczystej, a także 
praw i roszczeń osobistych nieujawnionych w księdze wieczystej, jak również 
roszczeń osobistych nieujawnionych, ale zgłoszonych sędziemu - komisarzowi, 
wobec 
czego 
w przypadku 
sprzedaży 
dokonywanej 
w 
postępowaniu 
upadłościowym nie jest dopuszczalne skorzystanie z ustawowego prawa 
pierwokupu przez gminę; c) art. 2 ust. 1 in fine pr. upadł. oraz art. 316 ust. 1 pr. 
upadł. przez uznanie, że w sytuacji, w której w postępowaniu upadłościowym 
dochodzi do sprzedaży przedsiębiorstwa, w skład którego wchodzi nieruchomość 
objęta ustawowym prawem pierwokupu uregulowanym w art. 109 u.g.n., 
dopuszczalne jest wykonanie przez gminę ustawowego prawa pierwokupu w 
stosunku do tego prawa, podczas gdy prawidłowe zastosowanie wskazanych 

II CSKP 798/24              
7 
 
 
przepisów powinno doprowadzić Sąd drugiej instancji do uznania, że z uwagi na 
ogólną zasadę prawa upadłościowego - zgodnie z którą, jeśli racjonalne względy na 
to pozwalają przedsiębiorstwo dłużnik powinno zostać zachowane, a w razie 
sprzedaży, sprzedane w całości - niedopuszczalne jest w razie sprzedaży 
przedsiębiorstwa dłużnika wykonanie ustawowego prawa pierwokupu; d) art. 599 § 
2 k.c. przez uznanie za nieważną - zawartej bezwarunkowo - umowy sprzedaży 
przedsiębiorstwa upadłego z dnia 25 listopada 2020 r., podczas gdy w niniejszej 
sprawie Gmina nie była uprawniona do wykonania prawa pierwokupu w stosunku 
do nieruchomości wchodzącej w skład sprzedawanego przedsiębiorstwa, w 
związku z czym umowa sprzedaży przedsiębiorstwa zawarta bez zastrzeżenia 
warunku była ważna i skuteczna; e) art. 109 ust. 1 pkt 4a i art. 110 ust. 1 u.g.n. 
przez przyjęcie, że Gminie Miasta Ż. przysługiwało prawo pierwokupu użytkowania 
wieczystego oraz związanej z nim własności budynku na nieruchomości objętej 
księgą wieczystą nr […], w związku z czym umowa sprzedaży przedsiębiorstwa 
mogła zostać zawarta jedynie pod warunkiem zawieszającym, że uprawniony z 
prawa pierwokupu nie wykona tego prawa, podczas gdy prawo pierwokupu może 
zostać wykonane w stosunku do nieruchomości, a nie przedsiębiorstwa, a wobec 
tego w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa jako odrębnego zorganizowanego 
zespołu składników majątkowych nie jest zachowana tożsamość przedmiotu 
sprzedaży i przedmiotu prawa pierwokupu, a ponadto w przypadku sprzedaży 
dokonywanej 
w 
postępowaniu 
upadłościowym 
wyłączone 
jest 
wykonanie 
ustawowego prawa pierwokupu.     
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
1. Zgodnie z art. 6268 § 2 k.p.c. rozpoznając wniosek o wpis sąd bada 
jedynie treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi 
wieczystej. Przepis ten został wprowadzony do k.p.c. ustawą z dnia 11 maja 2001 r. 
o zmianie ustawy o księgach wieczystych i hipotece - Kodeks postępowania 
cywilnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy - 
Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 63, poz. 635) i był dosłownym powtórzeniem 
uchylonego tą ustawą art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach 
wieczystych i hipotece (dalej: „u.k.w.h.”).  

II CSKP 798/24              
8 
 
 
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że art. 6268 § 2 k.p.c. 
zawiera pełną regulacje przebiegu postępowania wieczysto-księgowego, tak 
w zakresie przebiegu postępowania dowodowego jak i podstaw orzekania. 
W związku z tym wyłączną podstawą ustaleń faktycznych i prawnych sądu przy 
rozpoznawaniu wniosku o wpis w księdze wieczystej jest jedynie treść wniosku, treść 
dołączonych do niego dokumentów i treść księgi wieczystej (zob. uchwała składu 7 
sędziów z dnia 16 grudnia 2009 r. - zasada prawna - III CZP 80/90, OSNC 2010, nr 
6, poz. 84, wyrok z dnia 19 marca 2003 r., I CKN 152/01, OSNC 2004, nr 6, poz. 92). 
W doktrynie trafnie zwrócono uwagę na konieczność odróżnienia „stanu 
rzeczy” rozumianego jako treść wniosku, księgi wieczystej, treść i forma 
dokumentów tworzących stan będący podstawą wpisu, od „stanu prawnego” 
wymagającego zbadania pod względem formalnym i materialno-prawnym 
dokumentów stanowiących podstawę wpisu. Dla wyjaśnienia „stanu prawnego” 
może być niezbędne również zbadanie dokumentów dołączonych do skargi na 
czynność referendarza lub apelacji, w granicach wyznaczonych zawartymi w nich 
zarzutami.  
Zatem w postępowaniu wieczysto-księgowym, kontroli sądu podlega również 
skuteczność materialno-prawna czynności prawnej, która stanowi podstawę wpisu 
(zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1955 r., II CO 116/54, 
OSN 1956, nr 1, poz. 15; z dnia 11 czerwca 2008 r., V CSK 17/08, niepubl.; z dnia 
7 grudnia 2011 r., II CSK 604/10, niepubl.). Wynika to ze szczególnej roli sądu 
w przeciwdziałaniu dokonywania wpisów sprzecznych z rzeczywistym stanem 
rzeczy. Księgi wieczyste są publicznym rejestrem praw dotyczących nieruchomości 
i dlatego ich funkcje muszą być rozpatrywane z punktu widzenia interesu 
publicznego, a jest nim zasada bezpieczeństwa obrotu prawnego. Istnienie 
możliwości usunięcia niezgodności stanu ujawnionego w księdze wieczystej 
z rzeczywistym stanem prawnym w drodze powództwa przewidzianego w art. 10 
u.k.w.h. nie powinno jednak wyłączać obowiązku sądu zapobiegania dokonywaniu 
wpisów niezgodnych z rzeczywistym stanem prawnym, zwłaszcza gdy sąd ma 
stosowną wiedzę odnośnie do przeszkód wykluczających wnioskowany wpis. 
Oznacza to, że stan prawny ujawniony w księdze wieczystej powinien być stanem 
pewnym, wynikającym ze zdarzeń lub czynności prawnych, które nie budzą 

II CSKP 798/24              
9 
 
 
wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2007 r., V 
CSK 295/07, niepubl.). Nie znajduje uzasadnienia ograniczenie roli sądu 
w postępowaniu o wpis w księdze wieczystej do organu rejestrowego (por. 
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., IV CSK 123/11, 
niepubl.). 
W uchwale składu 7 sędziów z dnia 25 lutego 2016 r., III CZP 86/15, Sąd 
Najwyższy wyjaśnił, że przepis art. 6288 § 2 k.p.c. nie wyłącza możliwości brania 
przez sąd pod uwagę przy rozstrzyganiu wniosku o wpis do księgi wieczystej 
okoliczności znanych mu urzędowo, w świetle których istnieje przeszkoda do 
żądanego wpisu (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 
2010 r., II CSK 661/09, OSNC 2011, nr 1, poz. 12). W judykaturze ukształtował się 
pogląd, że wystąpienie przeszkody w rozumieniu art. 6269 k.p.c. należy wiązać 
z zaistnieniem takiego zdarzenia, które mimo formalnego wykazania przez 
wnioskodawcę podstawy wpisu, nie zezwala z punktu widzenia prawa na jego 
dokonanie, zatem z okolicznościami natury prawnej determinującymi skuteczność 
czynności stanowiącej podstawę wpisu (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego 
z dnia 23 czerwca 2010 r., II CSK 661/09, OSNC 2011, nr 1, poz. 12). Przepis art. 
6288 § 2 k.p.c. należy łączyć jedynie z ograniczeniem środków dowodowych, 
z jakich można korzystać w postępowaniu o wpis (zob. też postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 3 marca 2004 r., III CK 331/02 niepubl.; z dnia 15 grudnia 
2005 r., V CK 54/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 138; z dnia 11 czerwca 2008 r., V 
CSK 17/08, niepubl.). 
2. Rewitalizacja stanowi proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego 
obszarów zdegradowanych, prowadzony w sposób kompleksowy, poprzez 
zintegrowane działania na rzecz lokalnej społeczności, przestrzeni i gospodarki, 
skoncentrowanie terytorialne, prowadzone przez interesariuszy rewitalizacji na 
podstawie gminnego programu rewitalizacji (art. 2 ust. 1 ustawy o rewitalizacji). 
W przypadku gdy gmina zamierza realizować zadania własne, o których mowa 
w art. 3 ust. 1 tej ustawy (tj. przygotowanie, koordynowanie i tworzenie warunków 
do prowadzenia rewitalizacji, a także jej prowadzenia w zakresie właściwości 
gminy), rada gminy wyznacza, w drodze uchwały, z własnej inicjatywy albo na 
wniosek wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, obszar zdegradowany i obszar 

II CSKP 798/24              
10 
 
 
rewitalizacji (art. 8 ust. 1 ustawy o rewitalizacji). W uchwale, o której mowa w art. 8 
tej ustawy, rada gminy może ustanowić na rzecz gminy prawo pierwokupu 
wszystkich nieruchomości, nieruchomości określonego rodzaju lub określonych 
nieruchomości - położonych na obszarze lub wskazanych podobszarach 
rewitalizacji (art. 11 ust. 5 pkt 1 ustawy o rewitalizacji). 
Zgodnie z art. 109 ust. 1 pkt 4a u.g.n. gminie przysługuje prawo pierwokupu 
w przypadku sprzedaży m.in. nieruchomości położonych na obszarze rewitalizacji, 
jeśli przewiduje to uchwała, o której mowa w art. 8 ustawy o rewitalizacji, przy czym 
z mocy art. 110 ust. 1 u.g.n. dotyczy to także sprzedaży prawa użytkowania 
wieczystego takiej nieruchomości, zwłaszcza że zarówno art. 109 ust. 1 pkt 4a 
u.g.n., jak i art. 8 ustawy o rewitalizacji nie ogranicza pojęcia nieruchomości 
wyłącznie do nieruchomości gruntowej, zaś w przypadku prawa użytkowania 
wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej, znajdujące się na takim 
gruncie budynki i inne urządzenia, stanowią własność użytkownika wieczystego 
i jakkolwiek własność budynków jest prawem związanym z użytkowaniem 
wieczystym (art. 235 § 2 k.c.), to budynki te stanowią odrębną nieruchomość 
(budynkową). W obrocie funkcjonują jeszcze nieruchomości lokalowe. Podział 
nieruchomości na gruntowe, budynkowe i lokalowe wynika także z definicji 
nieruchomości gruntowej zawartej w art. 4 pkt 1 u.g.n. 
Wprawdzie Sąd drugiej instancji zwrócił uwagę, że Gmina Miasta Ż. ujawniła 
ustawowe prawo pierwokupu jedynie w księdze wieczystej […] (prowadzonej dla 
działki ewidencyjnej nr […]) na podstawie art. 109 ust. 1 pkt 4, 4a w zw. z art. 109 
ust. 3 pkt 5 u.g.n., natomiast prawo to nie zostało ujawnione w księdze wieczystej 
nr […] (prowadzonej dla nieruchomości składającej się z działki ewidencyjnej nr 
[…]), ale w świetle art. 109 ust. 3 pkt 5 u.g.n., w przypadku określonym w art. 109 
ust. 1 pkt 4a u.g.n. prawo pierwokupu przysługuje nawet jeśli nie zostało ujawnione 
w księdze wieczystej.  
W tym miejscu odnotować należy, że w odniesieniu do wniosków M. sp. z 
o.o. w Ż. o dokonanie wpisów w księdze wieczystej […] na podstawie ww. umowy 
sprzedaży przedsiębiorstwa upadłego Sąd Okręgowy w Płocku postanowieniem z 4 
stycznia 2023 r. w sprawie IV Ca 583/22 również oddalił apelacje wnioskodawcy i 

II CSKP 798/24              
11 
 
 
uczestnika. Z kolei postanowieniem z 19 grudnia 2023 r., I CSK 2300/23, Sąd 
Najwyższy odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych wnioskodawcy i uczestnika do 
rozpoznania, aczkolwiek w składzie z udziałem sędziego powołanego na 
stanowisko sędziego Sądu Najwyższego po rekomendacji Krajowej Rady 
Sądownictwa ukształtowanej ustawą nowelizującą ustawę o Krajowej Radzie 
Sądownictwa z 8 grudnia 2017 r.      
Według art. 110 u.g.n. sprzedaż nieruchomości, o których mowa w art. 109 
u.g.n., oraz prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości może nastąpić, 
jeżeli wójt, burmistrz albo prezydent miasta nie wykona prawa pierwokupu (ust. 1). 
Prawo pierwokupu może być wykonane w terminie miesiąca od dnia otrzymania 
przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zawiadomienia o treści umowy 
sprzedaży (ust. 2). Notariusz sporządzający umowę sprzedaży jest obowiązany do 
zawiadomienia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o treści umowy (art. 110 
ust. 3 u.g.n.). Wykonanie prawa pierwokupu następuje przez złożenie przez wójta, 
burmistrza albo prezydenta miasta oświadczenia w formie aktu notarialnego. 
Z chwilą złożenia oświadczenia o wykonaniu prawa pierwokupu prawo użytkowania 
wieczystego wygasa, jeżeli wykonanie prawa pierwokupu dotyczyło sprzedaży 
prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność 
gminy (art. 110 ust. 4 pkt 2 u.g.n.), natomiast gdy wykonanie prawa pierwokupu 
dotyczyło sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej 
stanowiącej własność Skarbu Państwa, powiatu lub województwa, gmina uzyskuje 
prawo użytkowania wieczystego (art. 109 ust. 4 pkt 3 u.g.n.). 
Postępowanie upadłościowe należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli 
mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na 
to pozwolą - dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane (art. 2 ust. 
1 pr. upadł.). Przedsiębiorstwo upadłego powinno być sprzedane jako całość, chyba 
że nie jest to możliwe (art. 316 ust. 1 pr. upadł.). 
W postępowaniu o ogłoszenie upadłości uczestnik postępowania może 
złożyć wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży przedsiębiorstwa dłużnika lub 
jego zorganizowanej części lub składników majątkowych stanowiących znaczną 
część przedsiębiorstwa na rzecz nabywcy (art. 56a ust. 1 pr. upadł.). Sąd 

II CSKP 798/24              
12 
 
 
uwzględnia wniosek o zatwierdzenie warunków sprzedaży, jeżeli cena jest wyższa 
niż kwota możliwa do uzyskania w postępowaniu upadłościowym przy likwidacji na 
zasadach ogólnych, pomniejszona o koszty postępowania oraz inne zobowiązania 
masy upadłości, które należałoby ponieść przy likwidacji w takim trybie (art. 56c pr. 
upadł.). Uwzględniając wniosek, sąd w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości 
zatwierdza warunki sprzedaży, określając co najmniej cenę oraz nabywcę mienia 
będącego przedmiotem sprzedaży (art. 56d pr. upadł.). Syndyk masy upadłości 
zawiera umowę sprzedaży na warunkach określonych w postanowieniu sądu 
o zatwierdzeniu warunków sprzedaży nie później niż w terminie trzydziestu dni od 
dnia stwierdzenia prawomocności tego postanowienia, chyba że zaakceptowane 
przez sąd warunki umowy przewidywały inny termin. Do skutków takiej sprzedaży 
stosuje się art. 313, art. 314 i art. 317 pr. upadł. (art. 56 ust. 1 i 3 pr. upadł.). 
Zgodnie z art. 313 pr. upadł. sprzedaż dokonana w postepowaniu 
upadłościowym 
ma 
skutki 
sprzedaży 
egzekucyjnej 
(ust. 
1). 
Sprzedaż 
nieruchomości, a także użytkowania wieczystego powoduje wygaśnięcie praw oraz 
praw i roszczeń osobistych ujawnionych przez wpis do księgi wieczystej lub 
nieujawnionych w ten sposób, lecz zgłoszonych w terminie określonym w art. 51 
ust. 1 pkt 5 pr. upadł. W miejsce prawa, które wygasło, uprawniony nabywa prawo 
do zaspokojenia wartości wygasłego prawa z ceny uzyskanej ze sprzedaży 
obciążonej nieruchomości, a także prawa użytkowania wieczystego (ust. 2 w zw. 
z ust. 5). Pozostają w mocy bez potrącenia ich wartości z ceny nabycia służebność 
drogi koniecznej, służebność przesyłu oraz służebność budynkowa. Użytkowanie 
oraz prawa dożywotnika pozostają w mocy, jeżeli przysługuje im pierwszeństwo 
przed wszystkimi hipotekami lub jeżeli nieruchomość nie jest hipotekami obciążona 
albo jeżeli wartość użytkowania i praw dożywotnika znajduje pełne pokrycie w cenie 
nabycia, przy czym w tym ostatnim wypadku wartość tych praw będzie zaliczona na 
cenę nabycia (ust. 3). Na wniosek właściciela nieruchomości władnącej, sędzia - 
komisarz może postanowić, że służebność gruntowa, która nie znajduje pełnego 
pokrycia w cenie nabycia, zostanie utrzymana w mocy, jeżeli jest dla nieruchomości 
władnącej konieczna, a nie obniża w sposób istotny wartości nieruchomości 
obciążonej (ust. 4).  

II CSKP 798/24              
13 
 
 
Według art. 314 ust. 1 i 2 pr. upadł. w razie zbycia przedsiębiorstwa lub 
zorganizowanej części przedsiębiorstwa, w skład których wchodzą przedmioty 
obciążone ograniczonymi prawami rzeczowymi, wartość składników mienia 
obciążonych tymi prawami podlega ujawnieniu w umowie sprzedaży, a uzyskana 
cena podlega podziałowi z uwzględnieniem art. 336 i art. 340 pr. upadł. 
3. Prawo pierwokupu stanowi zastrzeżenie uprawnienia pierwszeństwa przy 
kupnie oznaczonej rzeczy w razie, gdyby rzecz ta była komukolwiek sprzedawana. 
Instytucja ustawowego prawa pierwokupu stanowi jeden ze sposobów władczego 
wkraczania państwa w wolny obrót i nabywania przez określone podmioty, w tym 
podmioty prawa publicznego własności (prawa użytkowania wieczystego) danego 
rodzaju rzeczy, w ramach realizacji określonych zadań publicznych w sferze 
militarnej, gospodarczej i społecznej. Wymienione w art. 599 § 2 k.c. podmioty, 
w tym 
wskazane 
w 
nim 
podmioty 
prawa 
publicznego, 
stanowią 
grupę 
uprzywilejowaną, gdyż dokonana z naruszeniem ich ustawowego prawa 
pierwokupu sprzedaż bezwarunkowa jest z mocy prawa nieważna (zob. też wyroki 
Sądu Najwyższego z 14 lutego 2003 r., IV CK 427/02 oraz z 21 lipca 2016 r., 
II CSK 644/15, niepubl.)       
W stanie faktycznym sprawie przysługujące Gminie Miasta Ż prawo 
pierwokupu prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności znajdującego się na 
nim budynku zostało zastrzeżone w ustawie, które to prawa stanowią składniki 
przedsiębiorstwa objętego sprzedażą w postępowaniu upadłościowym. Zarówno 
ustawa o rewitalizacji oraz o gospodarce nieruchomościami, jak i prawo 
upadłościowe nie regulują sytuacji, gdy w odniesieniu do nieruchomości 
stanowiącej jeden ze składników zbywanego przedsiębiorstwa w postępowaniu 
upadłościowym, 
określonemu 
podmiotowi 
przysługuje 
ustawowe 
prawo 
pierwokupu. Ze względu na charakter prawa pierwokupu może być ono 
zrealizowane przed definitywną sprzedażą przedmiotu tego uprawnienia i wobec 
tego nie jest to prawo, o którym mowa w art. 313 ust. 2 pr. upadł., a zatem nie 
wchodzi też w rachubę możliwość realizacji prawa pierwokupu z ceny uzyskanej ze 
sprzedaży przedmiotu prawa pierwokupu. Dlatego przez wzgląd na sekwencję 
czasową realizacji ustawowego prawa pierwokupu nie można skutecznie 
powoływać się na jego wygaśnięcie po dokonaniu sprzedaży przedmiotu prawa 

II CSKP 798/24              
14 
 
 
pierwokupu w postępowaniu upadłościowym, która to sprzedaż ma skutki 
sprzedaży 
egzekucyjnej. 
Poza 
tym 
w 
przypadku 
zbycia 
nieruchomości 
w postępowaniu egzekucyjnym, uprawniony z prawa pierwokupu może wziąć udział 
w publicznej jej licytacji, natomiast w stanie faktycznym niniejszej sprawy sprzedaż 
przedsiębiorstwa nastąpiła na rzecz nabywcy wskazanego przez uczestnika 
postępowania upadłościowego na podstawie art. 56a ust. 1 pr. upadł.  
Zgodnie z art. 311 ust. 1 pr. upadł. likwidacji masy upadłości dokonuje się 
przez sprzedaż z wolnej ręki lub w drodze przetargu lub aukcji przedsiębiorstwa 
upadłego w całości lub jego zorganizowanych części, nieruchomości i ruchomości, 
wierzytelności oraz innych praw majątkowych wchodzących w skład masy 
upadłości albo przez ściągnięcie wierzytelności od dłużników upadłego i wykonanie 
innych jego praw majątkowych. 
Zważywszy na to, że ustawodawca wskazuje wypadki, w których 
zastrzeżone ustawą prawo pierwokupu jednak nie przysługuje (zob. art. 109 ust. 3 
u.g.n., art. 37a ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, art. 3 ust. 5 
ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego), należy uznać, że 
pozbawienie 
uprawnienia 
z 
prawa 
pierwokupu, 
w 
przypadku 
sprzedaży 
w postępowaniu upadłościowym przedsiębiorstwa w skład którego wchodzi 
przedmiot prawa pierwokupu, powinno wynikać z konkretnego przepisu prawa. 
Z drugiej jednak strony trzeba też mieć na uwadze przypadki wyraźnej regulacji 
zasad realizacji ustawowego prawa pierwokupu w postępowaniu egzekucyjnym 
(por. art. 1069 k.p.c.). Jednak nie wydaje się uprawiony pogląd, że z powodu braku 
wyraźnej normatywnej regulacji zasad wykonania ustawowego prawa pierwokupu 
w razie sprzedaży dokonywanej w ramach postępowania upadłościowego, prawo to 
wygasa. Ponadto wbrew stanowisku skarżących wydanie postanowienia przez sąd 
upadłościowy w trybie art. 56a i n. pr. upadł. również nie skutkuje wygaśnięciem 
ustawowego prawa pierwokupu.   
Sąd odwoławczy, jak i skarżący zauważyli, iż z dniem 2 maja 2009 r. został 
uchylony art. 319 ust. 5 pr. upadł., który stanowił, że wchodząca w skład 
przedsiębiorstwa nieruchomość, której dotyczy prawo pierwokupu przysługujące 
z mocy ustawy, podlegała wyłączeniu i oddzielnej sprzedaży. Niemniej jednak 

II CSKP 798/24              
15 
 
 
z uchylenia tego przepisu nie sposób wywieść, że po 2 maja 2009 r. w przypadku 
zbycia przedsiębiorstwa w postępowaniu upadłościowym, w skład którego wchodzi 
nieruchomość, której dotyczy ustawowe prawo pierwokupu, prawo to wygasa. 
Uchylając bowiem ten przepis ustawodawca nie postanowił, że w takim przypadku 
prawo to wygasa. Należy zauważyć, iż co do zasady dopuszczalność wykonywania 
w postępowaniu upadłościowym prawa pierwokupu nie jest wykluczona, skoro 
zgodnie z art. 316 ust. 2 pr. upadł. sprzedaż przedsiębiorstwa upadłego, może być, 
po wyrażeniu zgody przez sędziego-komisarza, poprzedzona umową dzierżawy na 
czas określony z prawem pierwokupu, jeśli przemawiają za tym względy 
ekonomiczne. Poza tym ustawodawca przewidział w prawie upadłościowym na 
rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Ministra Obrony Narodowej 
uprawnienie do wykupu zbywanych składników majątkowych, wchodzących do 
masy upadłości, służących do prowadzenia działalności w dziedzinie obronności i 
bezpieczeństwa państwa (zob. art. 311 ust. 1a). 
Nie wydaje się też prawidłowe stanowisko, że uprawniony z ustawowego 
prawa pierwokupu może zrealizować swoje prawo jedynie poprzez nabycie 
przedmiotu prawa pierwokupu na aukcji lub przetargu przeprowadzanych w ramach 
postępowania upadłościowego. Po pierwsze, jak już wspomniano wyżej, w stanie 
faktycznym sprawy, ze względu na sposób sprzedaży przedsiębiorstwa, 
uprawniony z ustawowego prawa pierwokupu i tak nie miał jakichkolwiek szans na 
zrealizowanie w ten sposób swojego prawa. Po drugie, przepisy regulujące sposób 
wykonania prawa pierwokupu nieruchomości przewidują obowiązek zawiadomienia 
uprawnionego z prawa pierwokupu o treści umowy sprzedaży przedmiotu objętego 
prawem pierwokupu (art. 110 ust. 3 u.g.n.) oraz określają termin na wykonanie 
prawa pierwokupu (art. 110 ust. 2 u.g.n.). 
W konsekwencji należy uznać, że w sytuacji, gdy przedmiotem sprzedaży 
w postępowaniu upadłościowym jest przedsiębiorstwo (w rozumieniu art. 551 k.c.), 
w skład którego wchodzi nieruchomość, co do której określonemu podmiotowi 
przysługuje ustawowe prawo pierwokupu, to przy braku przepisów regulujących 
zasady wykonania prawa pierwokupu oraz braku przepisu, z którego wynikałoby, że 
prawo to w takim przypadku wygasa, dochodzi do zbiegu uprawnień wynikających 
z ustawowego prawa pierwokupu z celami postępowania upadłościowego, skoro 

II CSKP 798/24              
16 
 
 
zarówno w z przepisów regulujących konkretne ustawowe prawo pierwokupu, jak 
i z przepisów prawa upadłościowego nie wynika pierwszeństwo pozostających 
w zbiegu uprawnień. Wobec tego rozstrzygnięcie tej kolizji powinno nastąpić przez 
wyważenie interesów uprawnionego z tytułu ustawowego prawa pierwokupu 
i interesów wierzycieli upadłego, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych 
konkretnej sprawy, a w szczególności znaczenia nieruchomości objętej ustawowym 
prawem pierwokupu dla integralności i funkcjonowania przedsiębiorstwa upadłego. 
Z perspektywy celów prawa upadłościowego, a w szczególności interesów 
wierzycieli upadłego nie ma istotnego znaczenia to jaki podmiot nabędzie 
przedsiębiorstwo, lecz cena uzyskana ze sprzedaży, która będzie miała przełożenie 
na zakres zaspokojenia wierzycieli. Wobec tego wykonanie prawa pierwokupu 
w postępowaniu upadłościowym nie odbywa z uszczerbkiem dla interesów 
wierzycieli upadłego, skoro zgodnie z art. 111 u.g.n. prawo pierwokupu wykonuje 
się po cenie ustalonej między stronami w umowie sprzedaży.  
Z techniczno-prawnego punktu widzenia nie ma więc przeszkód do zawarcia 
w 
ramach 
postępowania 
upadłościowego 
warunkowej 
umowy 
sprzedaży 
składników 
majątkowych 
obciążonych 
ustawowym 
prawem 
pierwokupu, 
zawiadomienia uprawnionego z prawa pierwokupu o treści umowy sprzedaży oraz 
wykonania prawa pierwokupu. 
Uchylenie z dniem 2 maja 2009 r. art. 319 ust. 5 pr. upadł. może być 
natomiast wskazówką, co zakresu i sposobu wykonania ustawowego prawa 
pierwokupu nieruchomości, która stanowi jeden ze składników zbywanego 
przedsiębiorstwa. Otóż skoro zasadniczym celem postępowania upadłościowego 
jest, aby wierzyciele zostali zaspokojeni w jak najwyższym stopniu (art. 2 ust. 1 pr. 
upadł.), to o ile zbycie przedsiębiorstwa upadłego pozwoli lepiej zrealizować ten cel 
niż sprzedaż poszczególnych składników majątkowych, uprawniony z ustawowego 
prawa pierwokupu może zrealizować swój interes prawny nie poprzez wykonanie 
prawa pierwokupu tylko w odniesieniu do przedmiotu tego prawa, lecz odnośnie do 
całego przedsiębiorstwa, przy czym oczywistym jest, że zakup pozostałych 
składników przedsiębiorstwa, tj. poza tymi objętymi prawem pierwokupu, następuje 
ze względu na integralność zbywanego przedsiębiorstwa w kontekście celów 

II CSKP 798/24              
17 
 
 
postępowania upadłościowego. W takim przypadku oświadczenie o wykonaniu 
ustawowego prawa pierwokupu nieruchomości powinno obejmować również 
oświadczenie o nabyciu przedsiębiorstwa w całości w formie aktu notarialnego (art. 
110 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 751 § 1 i 4 k.c.). Gdy zbycie przedsiębiorstwa realizuje 
cele postępowania upadłościowego i ma podstawę w przepisach prawa 
upadłościowego, za nieskuteczne należy uznać wykonanie prawa pierwokupu 
wyłącznie w odniesieniu do tych składników przedsiębiorstwa, które stanowią 
przedmiot tego prawa, bez oświadczenia o nabyciu całości przedsiębiorstwa 
upadłego. 
W stanie faktycznym sprawy prawo użytkowania wieczystego gruntów 
stanowiących działki ewidencyjne nr […] wraz z prawem własności znajdujących się 
na tych gruntach budynków, dla których prowadzone są księgi wieczyste […] 
stanowią podstawowe składniki tego przedsiębiorstwa i decydują o jego istocie, zaś 
ich wartość przekracza 90% wartości całego przedsiębiorstwa  (k. 507-508). W 
takim przypadku wykonanie prawa pierwokupu wyłącznie w stosunku do tych praw 
doprowadziłoby do zniesienia przedsiębiorstwa i w efekcie miałoby wpływ na 
wysokość ceny możliwej do uzyskania w odniesieniu do pozostałych składników 
tego przedsiębiorstwa, a także spowodowałoby odwleczenie w czasie możliwości 
ich spieniężenia nawet za niższą cenę. Oczywiście może się zdarzyć, że określona 
nieruchomość obciążona ustawowym prawem pierwokupu jakkolwiek stanowi 
element przedsiębiorstwa, ale jej wyłącznie nie ma wpływu na integralność i dalsze 
funkcjonowanie przedsiębiorstwa zbywanego w postępowaniu upadłościowym. 
Wówczas nie można wykluczyć skuteczności wykonania ustawowego prawa 
pierwokupu 
wyłącznie 
do 
tej 
nieruchomości, 
gdyż 
pozostałe 
składniki 
przedsiębiorstwa stanowić będą zorganizowaną część przedsiębiorstwa, która 
może być przedmiotem odrębnej sprzedaży w postępowaniu upadłościowym, w tym 
w trybie art. 56a pr. upadł., zwłaszcza gdy suma cen możliwych do uzyskania ze 
sprzedaży takiej nieruchomości i zorganizowanej części przedsiębiorstwa będzie 
zbliżona do ceny sprzedaży przedsiębiorstwa wraz z wchodzącą w jego skład 
nieruchomością obciążoną ustawowym prawem pierwokupu. 
Sądy 
obu 
instancji 
prawidłowo 
przyjęły, 
że 
umowa 
sprzedaży 
przedsiębiorstwa upadłego z 25 listopada 2020 r. jest nieważna z powodu zawarcia 

II CSKP 798/24              
18 
 
 
jej bez powiadomienia uprawnionego z ustawowego prawa pierwokupu. Rzecz 
jasna, ustawowe prawo pierwokupu nie dotyczyło wprawdzie wszystkich składników 
tego przedsiębiorstwa, ale jego wykonanie w stosunku do praw użytkowania 
wieczystego gruntów składających się z działek ewidencyjnych nr […] wraz z 
własnością znajdujących się na tych gruntach budynków, pociągałoby za sobą 
konieczność zakupu pozostałych składników tego przedsiębiorstwa, a to ze 
względu na przedstawione wyżej cele postępowania upadłościowego oraz 
znaczenie składników objętych ustawowym prawem pierwokupu dla integralności 
przedmiotu sprzedaży w kontekście możliwości uzyskania wyższej ceny na 
zaspokojenie wierzycieli upadłego. 
Wprawdzie w świetle art. 2 ust. 2 pkt 1) ustawy o rewitalizacji 
interesariuszami rewitalizacji są także właściciele i użytkownicy nieruchomości 
znajdujących się obszarze objętym rewitalizacją, ale ocena, czy w takim przypadku 
Gmina Miasta Ż. zdecydowałaby się na zakup całego przedsiębiorstwa upadłego za 
cenę wskazaną w umowie z 25 listopada 2020 r. jest jednak bezprzedmiotowa, 
skoro umowa ta została zawarta jako bezwarunkowa bez umożliwienia Gminie 
Miasta Ż. realizacji ustawowego prawa pierwokupu.  
Z tych przyczyn, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. 
z art. 13 § 2 k.p.c., a o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o art. 520  § 
1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c.  
 
  
Władysław Pawlak                    Paweł Grzegorczyk                  Marta Romańska 
 
[PG] 
[r.g.]