II CSKP 612/23Niedozwolone postanowienia umowne zwrot świadczenia odsetki
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M.D. wniósł o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego i zasądzenie od pozwanego Banku S.A. zwrotu świadczenia nienależnego w kwocie 1 572 833,77 zł. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w całości. Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił wyrok, oddalając powództwo w zakresie odsetek za okres od 29 maja 2018 r. do 24 listopada 2021 r. Sąd Apelacyjny ustalił, że umowa była nieważna z powodu zawarcia postanowień niedozwolonych (art. 385¹ § 1 k.c.), co skutkowało obowiązkiem zwrotu świadczeń na podstawie art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c. Jednakże, Sąd Apelacyjny uznał, że termin spełnienia świadczenia nie był określony w wezwaniu do zapłaty, a bank nie pozostawał w opóźnieniu do czasu pouczenia powoda o konsekwencjach nieważności umowy. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w tym zakresie, wskazując, że roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego ma charakter bezterminowy, a termin spełnienia świadczenia został określony w wezwaniu do zapłaty (28 maja 2018 r.). Od dnia kolejnego bank pozostawał w opóźnieniu, co uzasadniało zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.). Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo unijne nie wymaga odmiennego traktowania tych przepisów, powołując się na wyrok TSUE C-140/22. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu powstania opóźnienia banku w zwrocie świadczenia nienależnego z nieważnej umowy kredytu indeksowanego do CHF, w szczególności w kontekście obowiązku pouczenia konsumenta o skutkach nieważności umowy.
Dotyczy spraw o zwrot świadczenia nienależnego z umów kredytów indeksowanych do walut obcych, gdzie stwierdzono nieważność umowy z powodu klauzul abuzywnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy bank pozostaje w opóźnieniu ze zwrotem świadczenia nienależnego z nieważnej umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, jeśli konsument wezwał do zapłaty, ale nie został jeszcze pouczony o skutkach nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank pozostaje w opóźnieniu od dnia wymagalności wskazanego w wezwaniu do zapłaty, niezależnie od pouczenia konsumenta o skutkach nieważności umowy.
Uzasadnienie
Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego ma charakter bezterminowy, a termin spełnienia świadczenia jest określany stosownie do art. 455 k.c. Wezwanie do zapłaty z wyznaczonym terminem skutkuje opóźnieniem dłużnika po jego upływie. Prawo unijne nie wymaga odmiennej wykładni tych przepisów.
Czy wezwanie do zapłaty i pozew o zwrot świadczenia nienależnego z nieważnej umowy kredytu indeksowanego do CHF wyrażały stanowisko powoda o nieważności umowy i żądaniu zwrotu świadczeń w sposób dostatecznie jednoznaczny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wezwanie do zapłaty i pozew wyrażały stanowisko powoda o nieważności umowy i żądaniu zwrotu świadczeń.
Uzasadnienie
Treść wezwania do zapłaty, powołująca się na nieważność umowy i żądająca zapłaty określonej kwoty, jest wystarczająco jednoznaczna.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.D. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółce akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte nieskutecznością na korzyść konsumenta, który może udzielić następczo świadomej i wolnej zgody na to postanowienie i w ten sposób przywrócić mu skuteczność z mocą wsteczną.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub się nie ziściła.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy – w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej – uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który je wydał, lub innemu sądowi równorzędnemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego ma charakter bezterminowy. • Termin spełnienia świadczenia został określony w wezwaniu do zapłaty. • Bank pozostawał w opóźnieniu od dnia wymagalności wskazanego w wezwaniu. • Prawo UE nie wymaga odmiennej wykładni przepisów krajowych w zakresie odsetek za opóźnienie. • Wezwanie do zapłaty i pozew były wystarczająco jednoznaczne co do żądania zwrotu świadczenia z powodu nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Bank nie pozostawał w opóźnieniu do czasu pouczenia konsumenta o skutkach nieważności umowy. • Wezwanie do zapłaty i pozew nie wyrażały stanowiska powoda w sposób dostatecznie jednoznaczny.
Godne uwagi sformułowania
Roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego ma charakter bezterminowy. • Niedozwolone postanowienie umowne jest od początku, z mocy samego prawa, dotknięte nieskutecznością na korzyść konsumenta. • Ewentualna decyzja konsumenta w przedmiocie wtórnej akceptacji niedozwolonego postanowienia może natomiast następnie sanować tę wadliwość. • Prawo Unii Europejskiej nie wymaga dokonania odmiennej wykładni tych przepisów w takim zakresie, w jakim odnoszą się one do roszczeń związanych z ochroną zapewnianą konsumentom na podstawie prawa unijnego.
Skład orzekający
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
przewodniczący
Dariusz Pawłyszcze
członek
Beata Janiszewska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu powstania opóźnienia banku w zwrocie świadczenia nienależnego z nieważnej umowy kredytu indeksowanego do CHF, w szczególności w kontekście obowiązku pouczenia konsumenta o skutkach nieważności umowy."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o zwrot świadczenia nienależnego z umów kredytów indeksowanych do walut obcych, gdzie stwierdzono nieważność umowy z powodu klauzul abuzywnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące kredytów frankowych i momentu powstania opóźnienia banku w zwrocie świadczenia jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników zajmujących się tą tematyką. Wyjaśnia kluczowe kwestie związane z ochroną konsumentów i skutkami nieważności umów.
“Kredyty frankowe: Kiedy bank musi oddać pieniądze i zapłacić odsetki? Kluczowe orzeczenie Sądu Najwyższego!”
Dane finansowe
WPS: 1 572 833,77 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Cytowane w odpowiedziach
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.