Orzeczenie · 2024-01-24

II CSKP 1547/22

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2024-01-24
SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy
kredyt CHFklauzule abuzywnenieważność umowyprawo bankoweochrona konsumentaSąd Najwyższyindeksacjaspread walutowy

Sprawa dotyczyła umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF), zawartej w 2007 roku. Powodowie domagali się ustalenia jej nieważności lub uznania za umowę w PLN, a także zwrotu nadpłaty. Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną, wskazując na abuzywność klauzul waloryzacyjnych (§ 2 ust. 2 i § 9 ust. 2 i 6 umowy) jako sprzecznych z art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c. i art. 69 Prawa bankowego. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, uznając klauzule za niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ k.c. (art. 385³ pkt 20 k.c.), ale nie powodujące nieważności całej umowy, a jedynie jej bezskuteczność. Sąd Apelacyjny uznał, że po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych umowa może być utrzymana, a w miejsce kursu ustalanego przez bank należy stosować kurs średni NBP. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, stwierdzając, że błędnie zinterpretowano skutki wyeliminowania klauzul abuzywnych. Zdaniem Sądu Najwyższego, usunięcie klauzul indeksacyjnych prowadzi do tak istotnej deformacji umowy, że nie może ona nadal obowiązywać w zmienionym kształcie, gdyż zmienia to jej charakter z kredytu indeksowanego na zwykły kredyt złotowy z oprocentowaniem opartym o LIBOR, co jest sprzeczne z naturą stosunku prawnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu waloryzowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR, ani nie ma podstaw do zastąpienia stawki LIBOR stawką WIBOR. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja skutków wyeliminowania klauzul abuzywnych z umów kredytów indeksowanych do walut obcych, zwłaszcza w kontekście możliwości utrzymania umowy i jej charakteru.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w odniesieniu do niespłaconej części kredytu, a także umów z konsumentami.

Zagadnienia prawne (2)

Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, określające sposób ustalania kursu waluty przez bank, które nie są znane konsumentowi i uniemożliwiają mu weryfikację wysokości zobowiązania, są nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub naturą stosunku zobowiązaniowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, takie postanowienia mogą być uznane za nieważne lub niedozwolone, a ich wyeliminowanie może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli umowa nie może być utrzymana bez tych postanowień.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wyeliminowanie klauzul indeksacyjnych prowadzi do tak istotnej deformacji umowy, że nie może ona nadal obowiązywać w zmienionym kształcie, gdyż zmienia to jej charakter z kredytu indeksowanego na zwykły kredyt złotowy z oprocentowaniem opartym o LIBOR, co jest sprzeczne z naturą stosunku prawnego.

Jaki jest skutek wyeliminowania niedozwolonych postanowień umownych (klauzul waloryzacyjnych) z umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wyeliminowanie niedozwolonych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu waloryzowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR, ani nie ma podstaw do zastąpienia stawki LIBOR stawką WIBOR. Umowa może stać się nieważna, jeśli jej utrzymanie bez tych klauzul jest niemożliwe lub prowadzi do zmiany jej charakteru.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo TSUE i SN stwierdził, że usunięcie klauzul indeksacyjnych i ryzyka kursowego zmienia charakter umowy kredytu, co może prowadzić do jej nieważności, a nie do przekształcenia w kredyt złotowy z oprocentowaniem LIBOR.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Uchylenie wyroku i przekazanie do ponownego rozpoznania
Strona wygrywająca
powodowie (w zakresie uchylenia wyroku)

Strony

NazwaTypRola
K.R.osoba_fizycznapowód
D.C.osoba_fizycznapowód
A.C.osoba_fizycznapowód
X. spółka akcyjna w Y.spółkapozwany

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą.

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów, która nie może być sprzeczna z właściwością (naturą) stosunku prawnego, ustawą ani zasadami współżycia społecznego.

pr. bank. art. 69

Ustawa Prawo bankowe

Definicja i essentialia negotii umowy kredytu.

Pomocnicze

k.c. art. 358 § § 2

Kodeks cywilny

Dotyczy waloryzacji świadczeń pieniężnych.

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Dotyczy wykładni oświadczeń woli.

k.c. art. 354

Kodeks cywilny

Dotyczy sposobu wykonania zobowiązania.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy interesu prawnego w ustaleniu istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.

k.p.c. art. 398⁹ § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia i zastosowanie art. 385¹ § 2 k.c. oraz art. 358 § 2 k.c., art. 65 § 1 i 2 k.c., art. 354 k.c. przez Sąd Apelacyjny, który uznał, że umowa kredytu indeksowanego do CHF po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul może być utrzymana jako kredyt złotowy z oprocentowaniem LIBOR. • Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych prowadzi do tak istotnej deformacji stosunku umownego, że umowa nie może nadal obowiązywać, gdyż zmienia to jej charakter i jest sprzeczne z naturą stosunku prawnego.

Godne uwagi sformułowania

Eliminacja niedozwolonych klauzul kształtujących mechanizm indeksacji prowadzi do przekształcenia kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej w zwykły (tzn. nieindeksowany) kredyt złotowy, oprocentowany według stawki powiązanej ze stawką LIBOR. • Wyeliminowanie zaś ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze.

Skład orzekający

Marta Romańska

przewodniczący, sprawozdawca

Władysław Pawlak

członek

Monika Koba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków wyeliminowania klauzul abuzywnych z umów kredytów indeksowanych do walut obcych, zwłaszcza w kontekście możliwości utrzymania umowy i jej charakteru."

Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w odniesieniu do niespłaconej części kredytu, a także umów z konsumentami.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące kluczowej kwestii abuzywności umów kredytów frankowych i ich skutków prawnych, mające ogromne znaczenie praktyczne dla milionów konsumentów i sektora bankowego.

Kredyty frankowe: Sąd Najwyższy rozstrzyga, czy umowa może przetrwać bez klauzul abuzywnych!

Dane finansowe

WPS: 73 775,79 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst