II CSK 99/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawczyni M.H. od postanowienia Sądu Okręgowego w K., które utrzymało w mocy postanowienie Sądu Rejonowego w K. oddalające wniosek o wpis prawa własności lokalu mieszkalnego. Małżonkowie T. przenieśli własność lokalu na rzecz małżonków H. umową z 4 listopada 2004 r., w zamian za spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu. Sądy niższych instancji uznały tę umowę za nieważną, powołując się na niezbywalność spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, co skutkowało brakiem ważnej kauzy dla przeniesienia własności nieruchomości. Sąd Najwyższy, analizując zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym art. 155 § 1 k.c. w związku z art. 58 i art. 353¹ k.c., potwierdził, że umowy przenoszące własność nieruchomości mają charakter kauzalny. Nieważność kauzy rzutuje na ważność całej umowy. Podkreślono, że zasada swobody umów (art. 353¹ k.c.) doznaje ograniczeń przez przepisy bezwzględnie obowiązujące, takie jak art. 9 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który stanowi o niezbywalności spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. W związku z tym, umowa z 4 listopada 2004 r. została uznana za nieważną, a skarga kasacyjna oddalona na podstawie art. 398¹⁴ k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zasady kauzalności umów przenoszących własność nieruchomości oraz niezbywalności spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa przeniesienia własności lokalu mieszkalnego, w celu uzyskania spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, jest ważna, jeśli spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka jest nieważna z powodu braku ważnej kauzy.
Uzasadnienie
Sądy obu instancji oraz Sąd Najwyższy uznały, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne (art. 9 ust. 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych). W związku z tym, umowa przenosząca własność lokalu w celu uzyskania tego prawa jest pozbawiona ważnej kauzy, co skutkuje jej nieważnością na podstawie zasad prawa cywilnego dotyczących umów kauzalnych.
Czy zasada swobody umów (art. 353¹ k.c.) pozwala na zawarcie umowy sprzecznej z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada swobody umów doznaje ograniczeń przez przepisy bezwzględnie obowiązujące.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zasada swobody umów nie jest absolutna i musi być zgodna z przepisami prawa o charakterze iuris cogentis, które ograniczają swobodę kontraktową stron.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. i M. małżonkowie H. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| W. i B. małżonkowie T. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.H. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
u.s.m. art. 9 § 3
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest niezbywalne.
Pomocnicze
k.c. art. 155 § 1
Kodeks cywilny
Umowy przenoszące własność nieruchomości mają charakter kauzalny.
k.c. art. 155
Kodeks cywilny
Nieważność kauzy rzutuje na całość umowy.
k.c. art. 156
Kodeks cywilny
Nieważność kauzy powoduje nieważność umowy.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która doznaje ograniczeń przez przepisy bezwzględnie obowiązujące.
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
Kognicja sądu wieczystoksięgowego.
u.p.c.c. art. 9 § 4
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa przeniesienia własności lokalu w celu uzyskania spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu jest nieważna z powodu braku ważnej kauzy, gdyż spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne. • Zasada swobody umów doznaje ograniczeń przez przepisy bezwzględnie obowiązujące.
Odrzucone argumenty
Umowa z 4 listopada 2004 r. stanowi ważną podstawę prawną przeniesienia prawa własności lokalu. • Tylko kodeksowa zamiana w rozumieniu art. 604 k.c. może stanowić ważną kauzę do przeniesienia własności nieruchomości. • Art. 9 ust. 4 pkt. 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych dotyczy sprzedaży, a nie każdego innego sposobu przeniesienia własności nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
Umowy przenoszące własność nieruchomości – mają charakter przyczynowy. • Skoro bowiem przyczyna przeniesienia własności jest objęta treścią umowy, to nieważność tej przyczyny rzutuje na całość umowy. • Z zasady kauzalności umów o przeniesienie własności wynika, że umowa rzeczowa nie może być oderwana od kauzy i nieważność kauzy powoduje nieważność umowy. • Charakter przepisu iuris cogentis ma art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (...), według którego spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest niezbywalne.
Skład orzekający
Helena Ciepła
przewodniczący-sprawozdawca
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Marek Sychowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasady kauzalności umów przenoszących własność nieruchomości oraz niezbywalności spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej ze spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z obrotem nieruchomościami i prawami spółdzielczymi, która może być interesująca dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Nieważna umowa o lokal spółdzielczy – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady kauzalności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.