II CSK 307/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód, Samodzielny Publiczny Specjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej "Z." w S., dochodził od pozwanego Towarzystwa Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej w Ł. zapłaty z tytułu gwarancji ubezpieczeniowej, wystawionej w celu zabezpieczenia należytego wykonania umowy o roboty budowlane zawartej z interwenientem ubocznym A. G. Wskutek opóźnień w wykonaniu umowy, powód domagał się zapłaty kar umownych. Sąd pierwszej instancji zasądził od pozwanego na rzecz powoda 725 000 zł, nie badając zarzutów dotyczących stosunku podstawowego. Sąd Apelacyjny, po rozpoznaniu apelacji pozwanego i interwenienta, oddalił powództwo, uznając żądanie zapłaty za nadużycie prawa przez powoda. Sąd odwoławczy argumentował, że kumulowanie kar umownych z tytułu opóźnienia i odstąpienia od umowy jest niemożliwe, a żądanie zapłaty sumy gwarancyjnej w wysokości kar umownych za opóźnienie, gdy doszło do odstąpienia od umowy, stanowi podwójne zaspokojenie. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 5 k.c. Podkreślił, że umowa gwarancji ubezpieczeniowej ma charakter samodzielny i autonomiczny, a jej istnienie i zakres nie zależą od stosunku podstawowego. Gwarant nie może podnosić wobec beneficjenta zarzutów ze stosunku podstawowego, w tym zarzutu niedopuszczalności kumulacji kar umownych. Dochodzenie przez powoda roszczenia z gwarancji nie mogło być uznane za nadużycie prawa, niezależnie od oceny dopuszczalności kumulacji kar w stosunku podstawowym. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i oddalił apelacje pozwanego i interwenienta, zasądzając od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie autonomicznego charakteru gwarancji ubezpieczeniowej i ograniczeń w podnoszeniu zarzutów ze stosunku podstawowego przez gwaranta.
Dotyczy specyficznej sytuacji gwarancji ubezpieczeniowej zabezpieczającej kary umowne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dochodzenie przez beneficjenta gwarancji sumy gwarancyjnej od gwaranta, w sytuacji gdy w stosunku podstawowym istnieje spór co do dopuszczalności kumulacji kar umownych z tytułu opóźnienia i odstąpienia od umowy, stanowi nadużycie prawa podmiotowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dochodzenie przez beneficjenta gwarancji sumy gwarancyjnej od gwaranta nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego, nawet jeśli w stosunku podstawowym istnieje spór co do kumulacji kar umownych.
Uzasadnienie
Umowa gwarancji ubezpieczeniowej ma charakter samodzielny i autonomiczny, niezależny od stosunku podstawowego. Gwarant nie może podnosić wobec beneficjenta zarzutów ze stosunku podstawowego. Kwestia dopuszczalności kumulacji kar umownych jest elementem oceny w płaszczyźnie stosunku podstawowego, a nie umowy gwarancji.
Czy zobowiązanie z umowy gwarancji ubezpieczeniowej ma charakter akcesoryjny czy samodzielny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zobowiązanie z umowy gwarancji ubezpieczeniowej ma charakter samodzielny i autonomiczny.
Uzasadnienie
Istnienie i zakres zobowiązania gwaranta nie zależy od istnienia i zakresu innego zobowiązania, w szczególności zobowiązania dłużnika wynikającego ze stosunku podstawowego. Nawet ewentualna nieważność umowy podstawowej lub odstąpienie od niej nie ma wpływu na byt ważnego zobowiązania gwaranta.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Samodzielny Publiczny Specjalistyczny Zakład Opieki Zdrowotnej "Z." | instytucja | powód |
| (…) Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna | spółka | pozwany |
| A. G. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny po stronie pozwanej |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd Apelacyjny błędnie zastosował art. 5 k.c., uznając dochodzenie sumy gwarancyjnej za nadużycie prawa. Gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter autonomiczny, a zarzuty dotyczące stosunku podstawowego nie mogą wyłączyć obowiązku zapłaty przez gwaranta.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 491 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
k.c. art. 654
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 228 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 16
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Gwarancja ubezpieczeniowa ma charakter autonomiczny i nieakcesoryjny. • Dochodzenie roszczeń z gwarancji nie może być uznane za nadużycie prawa, nawet jeśli w stosunku podstawowym istnieje spór co do kumulacji kar umownych. • Gwarant nie może podnosić wobec beneficjenta zarzutów ze stosunku podstawowego.
Odrzucone argumenty
Żądanie zapłaty sumy gwarancyjnej w sytuacji odstąpienia od umowy stanowi nadużycie prawa. • Kumulowanie kar umownych z tytułu opóźnienia i odstąpienia od umowy jest niedopuszczalne. • Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Godne uwagi sformułowania
zobowiązanie z gwarancji ubezpieczeniowej ma charakter samodzielny i nieakcesoryjny • brak uzależnienia odpowiedzialności gwaranta od jakiegokolwiek zdarzenia przyszłego i niepewnego • nadużycie gwarancji zażądanie przez jej beneficjenta sumy gwarancyjnej • podwójne zaspokojenie z tytułu udzielonej przez pozwanego gwarancji • nie jest możliwe kumulowanie kar umownych z obu tytułów • dochodzenie przez powoda roszczenia z mającej abstrakcyjny, autonomiczny charakter umowy gwarancji ubezpieczeniowej nie może być uznane za nadużycie przez niego prawa podmiotowego
Skład orzekający
Anna Kozłowska
przewodniczący
Zbigniew Kwaśniewski
sprawozdawca
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie autonomicznego charakteru gwarancji ubezpieczeniowej i ograniczeń w podnoszeniu zarzutów ze stosunku podstawowego przez gwaranta."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji gwarancji ubezpieczeniowej zabezpieczającej kary umowne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia autonomii gwarancji ubezpieczeniowej i jej odrębności od stosunku podstawowego, co jest kluczowe dla praktyki obrotu gospodarczego.
“Gwarancja ubezpieczeniowa to nie to samo co umowa podstawowa – Sąd Najwyższy wyjaśnia granice odpowiedzialności gwaranta.”
Dane finansowe
WPS: 725 000 PLN
zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.