II CA 842/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Gryficach postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2016 r. stwierdził zasiedzenie służebności przesyłu na rzecz wnioskodawczyni (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. obciążającej nieruchomości uczestniczki K. B. dla trzech linii elektroenergetycznych (110 kV nr (...) oraz 15 kV nr 18 i 47). Sąd ustalił, że linie te były eksploatowane od momentu ich budowy, a poprzednicy prawni wnioskodawczyni posiadali służebność w dobrej wierze od 5 grudnia 1990 r. (data rezygnacji z zasady jednolitej własności państwowej), co przy 20-letnim terminie zasiedzenia doprowadziło do nabycia służebności z dniem 5 grudnia 2009 r. Uczestniczka K. B. wniosła apelację, zarzucając m.in. naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez błędne ustalenia faktyczne, brak dobrej wiary wnioskodawczyni i jej poprzedników prawnych oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów o zasiedzeniu. Kwestionowała możliwość doliczania okresu sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu (art. 305 1 i nast. kc) oraz okresu sprzed 1 lutego 1989 r. (zmiana art. 128 kc). Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił apelację, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd odwoławczy aprobowal ustalenia faktyczne i pogląd Sądu Rejonowego co do możliwości zasiedzenia służebności przesyłu, w tym doliczania okresu posiadania sprzed 3 sierpnia 2008 r. (wejście w życie art. 305 1-305 4 kc) oraz okresu sprzed 1 lutego 1989 r. Sąd Okręgowy podkreślił, że ocena dobrej wiary powinna być dokonywana na moment objęcia służebności w posiadanie i że w okolicznościach sprawy, gdy poprzednicy prawni wnioskodawczyni korzystali z urządzeń na gruntach państwowych, istniało domniemanie dobrej wiary, które nie zostało obalone. Sąd odwoławczy podzielił również stanowisko Sądu Rejonowego co do przeniesienia posiadania i jego ciągłości. Na koniec, Sąd Okręgowy sprostował sentencję postanowienia Sądu Rejonowego w zakresie określenia nieruchomości obciążonej, wskazując, że służebność obciąża całą nieruchomość w rozumieniu wieczystoksięgowym (jedna księga wieczysta - jedna nieruchomość). Koszty postępowania apelacyjnego zostały wzajemnie zniesione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zasad zasiedzenia służebności przesyłu, w tym kwestii dobrej wiary, doliczania okresów posiadania oraz wpływu przekształceń własnościowych przedsiębiorstw państwowych.
Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z własnością państwową i przekształceniami przedsiębiorstw energetycznych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy możliwe jest zasiedzenie służebności przesyłu na nieruchomościach stanowiących własność Skarbu Państwa przez przedsiębiorstwo państwowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale bieg terminu zasiedzenia mógł rozpocząć się dopiero od 5 grudnia 1990 r. (po rezygnacji z zasady jednolitej własności państwowej).
Uzasadnienie
Przed 5 grudnia 1990 r. obowiązywała zasada jednolitej własności państwowej, co wykluczało możliwość zasiedzenia służebności na gruncie państwowym przez przedsiębiorstwo państwowe. Po tej dacie przedsiębiorstwa stały się odrębnymi podmiotami i mogły nabywać prawa we własnym imieniu.
Czy okres posiadania służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305 1-305 4 kc (03.08.2008 r.) podlega doliczeniu do czasu zasiedzenia służebności przesyłu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego, okres ten podlega doliczeniu.
Uzasadnienie
Przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o takiej treści, a okres posiadania przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu podlega doliczeniu do czasu wymaganego do zasiedzenia.
Jak ocenić dobrą wiarę posiadacza służebności przesyłu, gdy poprzednicy prawni korzystali z urządzeń na gruntach państwowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W takich okolicznościach istnieje domniemanie dobrej wiary, które nie zostało obalone przez uczestniczkę.
Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo państwowe, korzystając z urządzeń na gruntach Skarbu Państwa za jego zgodą, mogło pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu o przysługującym mu prawie. Brak tytułu cywilnego lub administracyjnego nie przesądza o złej wierze, gdy istniało powszechne przekonanie o wystarczalności uregulowania administracyjnego.
Czy przeniesienie posiadania służebności przesyłu następuje wraz ze zmianą właściciela urządzeń przesyłowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przeniesienie własności urządzenia przesyłowego jako składnika przedsiębiorstwa decyduje o przeniesieniu posiadania służebności.
Uzasadnienie
Własność urządzenia przesyłowego i służebność przesyłu wchodzą w skład przedsiębiorstwa, a czynności prawne dotyczące przedsiębiorstwa dotyczą również tych składników. Przeniesienie własności urządzenia daje faktyczną możliwość wykonywania służebności i decyduje o przeniesieniu posiadania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. | spółka | wnioskodawczyni |
| K. B. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 305^4
Kodeks cywilny
Wprowadza służebność przesyłu.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Określa zasady zasiedzenia nieruchomości (stosowane odpowiednio do służebności).
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość doliczenia czasu posiadania poprzednika przy zasiedzeniu.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Warunek zasiedzenia służebności gruntowej – korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 30 maja 2008 r., wprowadzająca art. 305 1-305 4 kc, weszła w życie 3 sierpnia 2008 r.
Pomocnicze
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Domniemanie dobrej wiary posiadacza.
k.c. art. 128
Kodeks cywilny
Regulował własność państwową i wykonywanie zarządu mieniem ogólnonarodowym (obowiązywał do 31.01.1989 r.).
Ustawa o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Ustawa z dnia 29 września 1990 r., która doprowadziła do rezygnacji z zasady jednolitej własności państwowej.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do postępowań nieprocesowych.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 350 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sprostowanie błędów w orzeczeniu.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu nieprocesowym.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość zasiedzenia służebności przesyłu. • Doliczanie okresu posiadania sprzed wejścia w życie przepisów o służebności przesyłu. • Doliczanie okresu posiadania sprzed zmiany art. 128 kc. • Dobra wiara posiadacza w okolicznościach sprawy (domniemanie nieobalane). • Ciągłość posiadania i przeniesienie posiadania. • Prawidłowe ustalenie granic służebności na podstawie opinii biegłego.
Odrzucone argumenty
Brak możliwości zasiedzenia służebności przesyłu. • Niedopuszczalność doliczania okresu posiadania sprzed 3 sierpnia 2008 r. i sprzed 1 lutego 1989 r. • Zła wiara posiadacza. • Brak wykazania przeniesienia posiadania. • Błędne ustalenia faktyczne sądu I instancji.
Godne uwagi sformułowania
Bieg zasiedzenia służebności linii przesyłowej znajdującej się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, przebiegającej po działce stanowiącej własność Skarbu Państwa, będącej w zarządzie innej państwowej osoby prawnej, nie mógł się rozpocząć przed dniem 5 grudnia 1990 r. • Rozstrzygającym momentem dla oceny dobrej czy złej wiary posiadacza jest data uzyskania posiadania. Późniejsze zmiany świadomości posiadacza pozostają bez wpływu na tę ocenę. • Przed dniem 5 grudnia 1990 roku, kiedy to doszło do rezygnacji z zasady jednolitej własności państwowej (...) dopiero od tej daty bieg zasiedzenia służebności mógł rozpocząć swój bieg. • Przeniesienie własności urządzenia przesyłowego jako składnika przedsiębiorstwa daje faktyczną możliwość wykonywania służebności przesyłu, a w konsekwencji decyduje o przeniesieniu posiadania. • Przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego, przy czym okres występowania na nieruchomości stanu faktycznego odpowiadającego treści służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305 1 -305 4 k.c. podlega doliczeniu do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia tej służebności. • Ocena tego ostatniego charakteru posiadania winna być dokonywana na moment objęcia służebności w posiadanie i późniejsze zmiany okoliczności w tym zakresie pozostają całkowicie bez znaczenia. […]
Skład orzekający
Małgorzata Grzesik
sędzia
Mariola Wojtkiewicz
sędzia
Tomasz Szaj
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zasad zasiedzenia służebności przesyłu, w tym kwestii dobrej wiary, doliczania okresów posiadania oraz wpływu przekształceń własnościowych przedsiębiorstw państwowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności związanych z własnością państwową i przekształceniami przedsiębiorstw energetycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy zasiedzenia służebności przesyłu, co jest częstym problemem w praktyce, a orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące dobrej wiary i doliczania okresów posiadania w kontekście historycznych zmian własnościowych.
“Czy można zasiedzieć służebność przesyłu? Kluczowe zasady i pułapki prawne.”
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.