II CA 675/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie domagali się ustalenia prawa do lokalu socjalnego od Gminy M. S. oraz I. O. (2), po tym jak Sąd Rejonowy oddalił ich powództwo. Sąd pierwszej instancji uznał, że w sytuacji, gdy obowiązek opuszczenia lokalu wynika z postanowienia o przysądzeniu własności w postępowaniu egzekucyjnym (art. 999 § 1 k.p.c.), nie można dochodzić prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. Sąd Rejonowy błędnie zinterpretował uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2017 r. (III CZP 75/17), uznając, że dotyczy ona tylko stanu prawnego sprzed 3 maja 2012 r. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powodów, uznał, że ich stanowisko jest zasadne. Sąd odwoławczy podkreślił, że art. 791 § 3 k.p.c. nie wyłącza praw lokatorów, w tym prawa do lokalu socjalnego, nawet jeśli obowiązek opróżnienia lokalu wynika z postanowienia o przysądzeniu własności. W takiej sytuacji jedyną drogą do dochodzenia tego prawa jest powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. przeciwko gminie. Sąd Okręgowy stwierdził, że powodowie mieli interes prawny w ustaleniu tego prawa, a także że spełniają przesłanki do jego otrzymania, w tym ze względu na obecność małoletniego, osoby obłożnie chorej oraz sytuację materialną rodziny po ustaniu wsparcia finansowego od partnera powódki. W związku z tym Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, ustalając prawo powodów do lokalu socjalnego od Gminy M. S., a w stosunku do I. O. (2) powództwo oddalił z powodu braku biernej legitymacji procesowej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że prawo do lokalu socjalnego można dochodzić na drodze powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.) w sytuacji, gdy obowiązek opuszczenia lokalu wynika z postanowienia o przysądzeniu własności w postępowaniu egzekucyjnym, a także potwierdzenie obligatoryjnych przesłanek do przyznania lokalu socjalnego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją z nieruchomości i prawami lokatorów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sytuacji, gdy obowiązek opróżnienia lokalu mieszkalnego wynika z prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności w postępowaniu egzekucyjnym (art. 999 § 1 k.p.c.), można dochodzić ustalenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w takiej sytuacji powództwo o ustalenie prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. jest właściwą drogą dochodzenia tych praw.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że art. 791 § 3 k.p.c. nie wyłącza praw lokatorów, a postanowienie o przysądzeniu własności stanowi tytuł egzekucyjny do wprowadzenia nabywcy w posiadanie. W tej sytuacji jedynym sposobem realizacji prawa do lokalu socjalnego jest powództwo o ustalenie przeciwko gminie.
Czy osoby zamieszkujące w lokalu, którego dotyczy postanowienie o przysądzeniu własności, spełniają przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego na podstawie ustawy o ochronie praw lokatorów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w szczególności małoletni, osoby obłożnie chore oraz osoby sprawujące nad nimi opiekę i wspólnie zamieszkujące, a także osoby w trudnej sytuacji materialnej i rodzinnej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał na art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, który obliguje sąd do orzeczenia o prawie do lokalu socjalnego wobec wymienionych kategorii osób. W analizowanej sprawie uwzględniono obecność małoletniego, osoby chorej oraz oceniono sytuację materialną rodziny.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 75/17 w kontekście stanu prawnego obowiązującego po 3 maja 2012 roku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji dokonał błędnej interpretacji a contrario.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wyjaśnił, że uchwała SN III CZP 75/17, mimo że dotyczyła stanu prawnego sprzed 3 maja 2012 r., w swoim uzasadnieniu odnosiła się również do stanu prawnego po tej dacie, potwierdzając możliwość dochodzenia prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. U. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. U. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| W. J. | osoba_fizyczna | powód |
| M. W. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| I. O. (2) | osoba_fizyczna | pozwana |
| Gmina M. S. | organ_państwowy | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
u.o.p.l. art. 14 § ust. 1
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd orzeka o uprawnieniu do lokalu socjalnego w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 3
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu osób, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną.
u.o.p.l. art. 14 § ust. 4
Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego
Sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego wobec małoletniego, osoby obłożnie chorej, sprawującej nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałą.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 999 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na niej pomieszczeń.
Pomocnicze
k.p.c. art. 791 § § 1-3
Kodeks postępowania cywilnego
Tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości upoważnia do prowadzenia egzekucji przeciwko dłużnikowi, jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa. Przepisy te nie wyłączają praw przewidzianych w ustawie o ochronie lokatorów.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd orzeka, biorąc pod uwagę stan istniejący na datę wyrokowania.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 105 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady rozliczania kosztów przy współuczestnictwie.
Dz.U. z 2015 roku poz. 1804 art. § 2 pkt 2 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu art. § 8 pkt 2 w związku z § 4 ust. 3
Podstawa przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa orzekania o nieuiszczonych kosztach sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W sytuacji, gdy obowiązek opróżnienia lokalu wynika z postanowienia o przysądzeniu własności w postępowaniu egzekucyjnym, powództwo o ustalenie prawa do lokalu socjalnego na podstawie art. 189 k.p.c. jest właściwą drogą dochodzenia tych praw. • Art. 791 § 3 k.p.c. nie wyłącza praw lokatorów, w tym prawa do lokalu socjalnego. • Spełnienie przesłanek z art. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów (małoletni, osoba chora, opiekun) oraz trudna sytuacja materialna i rodzinna powodów uzasadniają przyznanie lokalu socjalnego. • Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 75/17.
Odrzucone argumenty
Powództwo o ustalenie prawa do lokalu socjalnego nie może być dochodzone na podstawie art. 189 k.p.c., gdy obowiązek opróżnienia lokalu wynika z postanowienia o przysądzeniu własności w postępowaniu egzekucyjnym (stanowisko Sądu Rejonowego). • Powodowie nie spełniają przesłanek do otrzymania lokalu socjalnego ze względu na ich sytuację materialną (stanowiącą podstawę oddalenia powództwa przez Sąd Rejonowy).
Godne uwagi sformułowania
w tym zakresie Sąd I instancji dokonał błędnej interpretacji przepisów art. 999 § 1 k.p.c. w zw. z art. 971 k.p.c. • Prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności jest tytułem wykonawczym do wprowadzenia nabywcy w posiadanie nieruchomości i opróżnienia znajdujących się na tej nieruchomości pomieszczeń bez potrzeby nadania mu klauzuli wykonalności. • Brzmienie art. 791 § 3 k.p.c. wskazuje w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości, że zasadniczo w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie orzeczenia o przysądzeniu własności nieruchomości (art. 999 § 1 k.p.c.) nie są wyłączone prawa przewidziane w ustawie o ochronie prawa lokatorów • W tej sytuacji jedynym sposobem realizacji przysługujących dłużnikowi lub innym osobom o których mowa w art. 791 § 1 i 2 k.p.c. praw oraz ustalenia, że przysługuje im uprawnienie do lokalu socjalnego byłoby powództwo z art. 189 k.p.c. • Sąd Rejonowy odczytując treść tej sentencji a contrario uznał, że w stanie prawnym obowiązującym po dniu 3 maja 2012 roku taka możliwość już nie występuje. Tymczasem jest to wniosek ze wszech miar nieuprawniony
Skład orzekający
Violetta Osińska
sędzia
Tomasz Szaj
sędzia
Tomasz Sobieraj
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że prawo do lokalu socjalnego można dochodzić na drodze powództwa o ustalenie (art. 189 k.p.c.) w sytuacji, gdy obowiązek opuszczenia lokalu wynika z postanowienia o przysądzeniu własności w postępowaniu egzekucyjnym, a także potwierdzenie obligatoryjnych przesłanek do przyznania lokalu socjalnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z egzekucją z nieruchomości i prawami lokatorów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w celu ochrony praw lokatorów w trudnych sytuacjach, zwłaszcza po licytacjach komorniczych. Pokazuje też, jak ważna jest prawidłowa interpretacja uchwał Sądu Najwyższego.
“Licytacja komornicza a prawo do lokalu socjalnego: Sąd Okręgowy przyznaje rację lokatorom!”
Dane finansowe
wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu: 738 PLN
koszty procesu: 600 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym: 33,75 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.