II Ca 355/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód B. P. domagał się od pozwanego R. K. (1) zwrotu pożyczki w kwocie 25 000 zł, którą miał udzielić pozwanemu na pokrycie jego udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "Art Termo". Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, uznając, że umowa pożyczki została zawarta ustnie, a jej istnienie zostało uprawdopodobnione dowodami wpłaty oraz zeznaniami świadków. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany nie dysponował środkami na pokrycie swojego udziału w kapitale zakładowym spółki, a powód udzielił mu pożyczki w tej kwocie. Pozwany zaskarżył wyrok, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym art. 720 § 2 k.c. w zw. z art. 74 § 2 k.c., wskazując na niedopuszczalność dowodu z zeznań świadków i stron na okoliczność zawarcia umowy pożyczki z uwagi na brak formy pisemnej. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił powództwo. Sąd Okręgowy uznał, że dowody wpłaty KP, na które powoływał się Sąd Rejonowy, nie stanowiły wystarczającego uprawdopodobnienia zawarcia umowy pożyczki w rozumieniu art. 74 § 2 k.c. Sąd podkreślił, że umowa pożyczki powyżej 500 zł powinna być stwierdzona pismem dla celów dowodowych, a brak takiej formy wyłącza dowód ze świadków i przesłuchania stron, chyba że zachodzą wyjątki przewidziane w ustawie. Sąd Okręgowy uznał, że te wyjątki nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Ponadto, sąd odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony przez Sąd Rejonowy nie pozwalał na stwierdzenie zawarcia umowy pożyczki, a zeznania świadków, w tym żony powoda, nie były wystarczające do udowodnienia jej istnienia. Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na brak dowodów potwierdzających realizację obowiązku podatkowego z tytułu umowy pożyczki, co dodatkowo osłabiało twierdzenia powoda. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, oddalając powództwo i zasądzając od powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących formy pisemnej dla celów dowodowych umowy pożyczki (art. 720 § 2 i art. 74 k.c.) oraz ocena dowodu wpłaty jako uprawdopodobnienia zawarcia umowy.
Dotyczy spraw, w których dochodzone jest roszczenie z ustnej umowy pożyczki, a forma pisemna była wymagana dla celów dowodowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dowód wpłaty (KP) stanowi wystarczające uprawdopodobnienie zawarcia ustnej umowy pożyczki, aby dopuścić dowód z zeznań świadków i stron, mimo braku formy pisemnej umowy pożyczki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dowód wpłaty KP nie stanowi wystarczającego uprawdopodobnienia zawarcia ustnej umowy pożyczki, aby dopuścić dowód z zeznań świadków i stron, gdy forma pisemna jest wymagana dla celów dowodowych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że dowód wpłaty KP nie spełnia wymogów 'początku dowodu na piśmie' w rozumieniu art. 74 § 2 k.c., który pozwala na dopuszczenie dowodu z zeznań świadków mimo braku formy pisemnej umowy pożyczki. Sąd podkreślił, że dowód wpłaty jedynie dokumentuje sam fakt wpłaty, a nie stanowi dowodu na istnienie umowy pożyczki.
Czy sąd może oprzeć ustalenia faktyczne dotyczące zawarcia umowy pożyczki wyłącznie na dowodzie wpłaty i zeznaniach świadków, gdy umowa pożyczki powyżej 500 zł nie została zawarta na piśmie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może oprzeć ustaleń faktycznych na dowodzie wpłaty i zeznaniach świadków, jeśli nie zostały spełnione przesłanki dopuszczające dowód z zeznań świadków mimo braku formy pisemnej umowy pożyczki.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy błędnie ocenił materiał dowodowy, opierając się na dowodzie wpłaty i zeznaniach świadków, podczas gdy brak pisemnej formy umowy pożyczki wyłączał takie dowody. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia zawarcia umowy pożyczki spoczywał na powodzie, a ten nie sprostał temu obowiązkowi.
Czy przekazanie środków pieniężnych przez jednego wspólnika drugiemu na pokrycie jego udziałów w spółce z o.o. automatycznie oznacza zawarcie umowy pożyczki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo przekazanie środków nie oznacza automatycznie zawarcia umowy pożyczki, zwłaszcza gdy brak jest dowodów na istnienie takiej umowy i jej zwrotny charakter.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że powód nie udowodnił, iż przysporzenie środków pieniężnych pozwanemu miało charakter pożyczki, a nie np. wkładu w ramach działalności spółki lub innej formy finansowania. Brak dowodów na istnienie umowy pożyczki i jej zwrotny charakter doprowadził do oddalenia powództwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | powód |
| R. K. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja umowy pożyczki.
k.c. art. 720 § § 2
Kodeks cywilny
Wymóg formy pisemnej dla celów dowodowych umowy pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych.
k.c. art. 723
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu przedmiotu pożyczki.
k.c. art. 74 § § 1
Kodeks cywilny
Skutek niezachowania formy pisemnej dla celów dowodowych - niedopuszczalność dowodu ze świadków i przesłuchania stron.
k.c. art. 74 § § 2
Kodeks cywilny
Wyjątki od zakazu dowodowego - dopuszczalność dowodu ze świadków i przesłuchania stron, gdy fakt dokonania czynności został uprawdopodobniony za pomocą pisma.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Skutki opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu żądaniem powoda.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.
k.s.h. art. 163 § pkt 2
Kodeks spółek handlowych
Warunki rejestracji spółki.
u.p.c.c.
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Podatek od umowy pożyczki.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak pisemnej formy umowy pożyczki uniemożliwia dopuszczenie dowodu z zeznań świadków i stron na jej okoliczność, gdyż nie został spełniony warunek uprawdopodobnienia za pomocą pisma. • Dowód wpłaty (KP) nie stanowi wystarczającego uprawdopodobnienia zawarcia umowy pożyczki. • Powód nie udowodnił, że przekazanie środków pieniężnych miało charakter pożyczki, a nie np. wkładu w spółkę.
Odrzucone argumenty
Umowa pożyczki została zawarta ustnie, a jej istnienie zostało uprawdopodobnione dowodami wpłaty oraz zeznaniami świadków. • Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i uwzględnił powództwo.
Godne uwagi sformułowania
Sąd pierwszej instancji wyszedł z mylnego zapatrywania, że fakt dokonania czynności prawnej - zawarcia umowy pożyczki przez strony został uprawdopodobniony dowodem KP. • Pismo, o którym mowa w art. 74 § 2 k.c. nie ma stanowić dowodu dokonania czynności prawnej, lecz jedynie stwarzać podstawy do przypuszczeń, że czynność nastąpiła. • Powód nie zdołał udowodnić, że dowód wpłaty KP z dnia 23 grudnia 2003r. potwierdzający wpłatę 25 000 zł tytułem udziałów w spółce (...) stanowi dowód zawarcia umowy pożyczki.
Skład orzekający
Wiesława Buczek - Markowska
przewodniczący
Violetta Osińska
sędzia sprawozdawca
Agnieszka Bednarek-Moraś
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących formy pisemnej dla celów dowodowych umowy pożyczki (art. 720 § 2 i art. 74 k.c.) oraz ocena dowodu wpłaty jako uprawdopodobnienia zawarcia umowy."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których dochodzone jest roszczenie z ustnej umowy pożyczki, a forma pisemna była wymagana dla celów dowodowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest przestrzeganie wymogów formalnych przy zawieraniu umów, nawet tych pozornie prostych, jak pożyczka. Pokazuje też, jak sądy oceniają dowody w takich sytuacjach.
“Uważaj na pożyczki ustne! Nawet dowód wpłaty może nie wystarczyć do odzyskania pieniędzy.”
Dane finansowe
WPS: 25 000 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.