II CA 237/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Świdnicy, rozpoznając apelację uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie, które utrzymało w mocy wpis hipoteki przymusowej, dokonał zmiany zaskarżonego postanowienia. Sąd Rejonowy pierwotnie uznał, że kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym jest ograniczona do oceny wniosku i dołączonych dokumentów, nie dopuszczając badania kwestii zwielokrotnienia zabezpieczenia. Uczestniczka postępowania zarzuciła w apelacji naruszenie art. 626 § 2 kpc oraz przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece, argumentując, że sąd powinien zbadać dopuszczalność wpisu hipoteki przymusowej w kontekście już istniejących zabezpieczeń tej samej wierzytelności. Sąd Okręgowy podzielił te argumenty, odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, które podkreśla obowiązek sądu wieczystoksięgowego badania nie tylko formalnej, ale i materialnej skuteczności wpisu, a także zapobiegania wadliwym wpisom, nawet jeśli wynikają one z dokumentów znanych sądowi urzędowo. Sąd stwierdził, że hipoteka przymusowa na nieruchomościach dłużnika była już wpisana na podstawie tych samych tytułów wykonawczych, co prowadziło do zwielokrotnienia zabezpieczenia tej samej wierzytelności, co jest niedopuszczalne w świetle art. 111(1) ustawy o księgach wieczystych i hipotece, chyba że zachodzą szczególne przesłanki do ustanowienia hipoteki łącznej lub dokonano repartycji zabezpieczenia. Ponieważ te przesłanki nie zaistniały, Sąd Okręgowy uchylił wpis referendarza sądowego i oddalił wniosek o wpis hipoteki przymusowej, zasądzając jednocześnie koszty postępowania apelacyjnego od wnioskodawczyni na rzecz uczestniczki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: Wysokainterpretacja zakresu kognicji sądu wieczystoksięgowego, zasady dotyczące wpisu hipotek przymusowych i zwielokrotnienia zabezpieczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji zwielokrotnienia zabezpieczenia tej samej wierzytelności na różnych nieruchomościach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym może badać materialną skuteczność wpisu hipoteki przymusowej, w tym kwestię zwielokrotnienia zabezpieczenia tej samej wierzytelności, czy jego kognicja ogranicza się wyłącznie do oceny formalnej wniosku i dokumentów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym ma obowiązek badać nie tylko treść i formę wniosku oraz dołączonych dokumentów, ale także materialną skuteczność wpisu, w tym zapobiegać wadliwym wpisom, które są sprzeczne z prawem lub stanem faktycznym znanym sądowi urzędowo.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, które podkreśla, że funkcja postępowania wieczystoksięgowego nie ogranicza się do samej ewidencji, a sąd powinien zapobiegać dokonywaniu niezgodnych z prawem wpisów, nawet jeśli wymaga to uwzględnienia okoliczności znanych mu urzędowo.
Czy dopuszczalne jest wielokrotne wpisywanie hipotek przymusowych na różnych nieruchomościach dłużnika w celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności, bez spełnienia przesłanek hipoteki łącznej lub dokonania repartycji zabezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wielokrotne wpisywanie hipotek przymusowych na kilku nieruchomościach dłużnika w celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności jest niedopuszczalne, jeśli nie są spełnione przesłanki z art. 111(1) ustawy o księgach wieczystych i hipotece (hipoteka łączna) lub wierzyciel nie dokona repartycji zabezpieczenia.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 109 ustawy określa przedmiot obciążenia, ale nie uprawnia do wielokrotności zabezpieczenia tej samej wierzytelności. W przypadku braku repartycji lub przesłanek hipoteki łącznej, wniosek o ustanowienie kilku hipotek przymusowych na kilku nieruchomościach dłużnika w celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności podlega oddaleniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Ł. | instytucja | wnioskodawczyni |
| (...) Spółka Akcyjna w R. | spółka | uczestniczka postępowania |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 626 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym obejmuje badanie treści i formy wniosku, dołączonych dokumentów oraz treści księgi wieczystej, ale także ocenę materialnej skuteczności wpisu i zapobieganie wadliwym wpisom.
u.k.w.h. art. 110 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wierzyciel może żądać wpisu hipoteki przymusowej na sumę nie wyższą niż wynikająca z treści dokumentu stanowiącego podstawę jej wpisu.
u.k.w.h. art. 111 § 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Łączne obciążenie kilku nieruchomości hipoteką przymusową jest niedopuszczalne, chyba że nieruchomości te są już obciążone inną hipoteką łączną albo stanowią własność dłużników solidarnych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 626 § § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Wniosek o wpis podlega oddaleniu, jeśli narusza zasadę pośrednio wyrażoną w art. 111(1) ust. 2 KWU (np. poprzez brak repartycji zabezpieczenia).
u.k.w.h. art. 109
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wskazuje na przedmiot obciążenia, ale nie uprawnia do wielokrotności zabezpieczenia tej samej wierzytelności.
u.k.w.h. art. 65
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wyraża zasadę szczegółowości hipoteki.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna zmiany zaskarżonego postanowienia.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o procesie do innych postępowań.
k.p.c. art. 626 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie wieczystoksięgowe.
k.p.c. art. 518 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie apelacji.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
k.p.c. art. 793
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uzyskania dalszych tytułów wykonawczych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym ma obowiązek badać materialną skuteczność wpisu, a nie tylko jego formę. • Wpis hipoteki przymusowej na tej samej nieruchomości lub na kilku nieruchomościach w celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności, bez spełnienia przesłanek hipoteki łącznej lub repartycji, jest niedopuszczalny. • Istnienie już wpisanych hipotek przymusowych na podstawie tych samych tytułów wykonawczych stanowiło podstawę do oddalenia wniosku.
Odrzucone argumenty
Kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym ogranicza się wyłącznie do oceny zasadności zgłoszonego żądania wpisu, czynienia ustaleń wyłącznie w oparciu o treść wniosku i dołączonych do niego dokumentów oraz badania stanu rzeczy ujawnionego w księdze wieczystej.
Godne uwagi sformułowania
Nie jest zatem możliwym orzekanie na podstawie dokumentów niedołączonych do wniosku lub prowadzenie postępowania dowodowego w celu ustalenia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości. • Na sądzie spoczywa jednak obowiązek zbadania czynności materialnej stanowiącej podstawę wpisu zarówno pod względem formalnoprawnym, jak i pod względem jej skuteczności materialnej. • Sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym nie może dopuścić do wpisu wtedy, gdy sprzeciwiają się temu fakty powszechnie znane lub znane mu urzędowo. • Nie można tracić z pola widzenia, że niekiedy wpis do księgi ma charakter konstytutywny i byłoby sprzeczne z ekonomią procesową świadome dokonywanie przez sąd niezgodnego z prawdą wpisu oraz zmuszanie zainteresowanego uczestnika postępowania do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. • Jeżeli wierzyciel nie dokona repartycji zabezpieczenia i złoży wniosek o ustanowienie kilku hipotek przymusowych na kilku nieruchomościach dłużnika w celu zabezpieczenia tej samej wierzytelności (lub jej części), jego wniosek, jako że narusza zasadę pośrednio wyrażoną w art. 111 ( 1) ust. 2 KWU, podlega oddaleniu.
Skład orzekający
Piotr Rajczakowski
przewodniczący
Agnieszka Terpiłowska
sędzia
Maciej Ejsmont
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "interpretacja zakresu kognicji sądu wieczystoksięgowego, zasady dotyczące wpisu hipotek przymusowych i zwielokrotnienia zabezpieczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zwielokrotnienia zabezpieczenia tej samej wierzytelności na różnych nieruchomościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważne zasady postępowania wieczystoksięgowego i ograniczenia w zakresie wpisu hipotek, co jest kluczowe dla praktyków prawa nieruchomości i bankowości.
“Sąd Okręgowy: Jedna wierzytelność, jedna hipoteka? Kluczowe zasady wpisu zabezpieczeń na nieruchomościach.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.