Orzeczenie · 2013-12-19

II CA 1365/13

Sąd
Sąd Okręgowy w Krakowie
Miejsce
Kraków
Data
2013-12-19
SAOSCywilnezobowiązaniaWysokaokręgowy
spółdzielnie mieszkaniowepodział spółdzielnipodział bilansowypotrąceniedepozyt sądowywierzytelnościkoszty utrzymania drógsłużebność gruntowa

Sprawa wywołana została powództwem Spółdzielni Mieszkaniowej im. (...) w K. w likwidacji przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w K. o zapłatę kwoty 6 325,69 zł tytułem środków należnych z podziału bilansowego po podziale spółdzielni. Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 4 829,22 zł wraz z odsetkami, oddalił powództwo w pozostałym zakresie i zasądził koszty procesu. Sąd Rejonowy ustalił, że w wyniku podziału spółdzielni, powodowa spółdzielnia nie otrzymała należnych jej środków z podziału bilansowego. Pozwana spółdzielnia próbowała potrącić swoje wierzytelności wynikające z faktur VAT, jednak sąd I instancji uznał te potrącenia za nieskuteczne, częściowo z powodu braku wykazania umocowania pełnomocnika, a częściowo z powodu skutecznego złożenia przez powódkę części spornych kwot do depozytu sądowego. Pozwana wniosła apelację, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 129 kpc, art. 230 kpc, art. 470 kc oraz sprzeczność ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym. Kwestionowała uznanie wierzytelności z faktury VAT nr (...) za nieudowodnioną oraz ważność złożenia środków do depozytu sądowego, argumentując, że warunki wypłaty z depozytu uniemożliwiały zaspokojenie pozwanej. Podnosiła również, że oświadczenie o potrąceniu złożyła wcześniej, w piśmie z dnia 25 września 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie, rozpoznając apelację, oddalił ją. Sąd odwoławczy przyznał częściową zasadność zarzutom dotyczącym naruszenia art. 129 kpc i art. 230 kpc w odniesieniu do kwoty 389,33 zł, jednak uznał, że jej nieuwzględnienie było prawidłowe z innych powodów. Sąd Okręgowy uznał również za zasadny zarzut naruszenia art. 470 kc, stwierdzając, że złożenie przez powódkę środków do depozytu sądowego nie było ważne, ponieważ warunki wypłaty z depozytu uniemożliwiały zaspokojenie wierzyciela (pozwanej). W konsekwencji, potrącenie wierzytelności z faktur nr (...) nie mogło być uznane za skuteczne. Sąd odwoławczy analizował również zarzut błędu w ustaleniach faktycznych dotyczący daty złożenia oświadczenia o potrąceniu, przyznając, że pismo z dnia 25 września 2012 r. nosiło znamiona oświadczenia o potrąceniu. Jednakże, nawet to oświadczenie mogło być skuteczne jedynie w odniesieniu do wierzytelności z faktury nr (...) , która była już wymagalna. Kluczowym elementem rozstrzygnięcia było jednak stwierdzenie, że strona pozwana nie udowodniła istnienia wierzytelności, które przeznaczyła do potrącenia. Sąd Okręgowy uznał, że uchwała podziałowa, na którą powoływała się pozwana, nie stanowiła prawnie skutecznej podstawy do żądania partycypacji w kosztach utrzymania dróg, ponieważ nie została zawarta w planie podziału majątkowych praw i zobowiązań. Ponadto, pozwana nie wykazała, dlaczego partycypacja miałaby wynosić 16,38%, a także zaliczyła do kosztów utrzymania dróg opłaty za użytkowanie wieczyste i podatek od nieruchomości, które nie wchodzą w zakres tego obowiązku. Wobec braku udowodnienia istnienia wierzytelności, zarzuty potrącenia zostały uznane za nieuzasadnione. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie zasad skuteczności potrącenia wierzytelności, ważności złożenia świadczenia do depozytu sądowego, interpretacji uchwał spółdzielni dotyczących podziału praw i zobowiązań oraz zakresu obowiązku utrzymania urządzeń służących służebności gruntowej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału spółdzielni i sporów między nimi, ale zasady prawne dotyczące potrącenia i depozytu są uniwersalne.

Zagadnienia prawne (4)

Czy oświadczenie o potrąceniu wierzytelności jest skuteczne, gdy wierzytelność nie została udowodniona w postępowaniu sądowym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, dla skuteczności oświadczenia o potrąceniu konieczne jest udowodnienie istnienia wierzytelności, która ma być potrącona, zwłaszcza w przypadku sporu.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy stwierdził, że strona pozwana nie udowodniła istnienia wierzytelności, które przeznaczyła do potrącenia, co uniemożliwiło skuteczne potrącenie, mimo złożenia oświadczeń o potrąceniu.

Czy złożenie środków do depozytu sądowego, z warunkami wypłaty uniemożliwiającymi zaspokojenie wierzyciela, wywołuje skutki spełnienia świadczenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skutki spełnienia świadczenia wywołuje tylko ważne złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Warunki wypłaty z depozytu nie mogą uniemożliwiać zaspokojenia wierzyciela.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że złożenie środków do depozytu sądowego przez powódkę nie było ważne, ponieważ warunki wypłaty uzależnione od prawomocnego orzeczenia sądowego uniemożliwiały pozwanej zaspokojenie, co podważało skuteczność tego złożenia jako spełnienia świadczenia.

Czy uchwała spółdzielni dzielonej może narzucić nowej spółdzielni obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania dróg, jeśli nie został on uwzględniony w planie podziału majątkowych praw i zobowiązań?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uchwała podziałowa może narzucić obowiązek majątkowy tylko w ramach zatwierdzonego planu podziału praw i zobowiązań. Obowiązek partycypacji w kosztach utrzymania dróg, nieujęty w tym planie, nie stanowi skutecznej podstawy żądania.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy stwierdził, że zapisy uchwały podziałowej dotyczące partycypacji w kosztach utrzymania dróg, zawarte poza paragrafem zatwierdzającym plan podziału, nie stanowiły prawnie skutecznej podstawy do żądania od powodowej spółdzielni ponoszenia tych kosztów.

Czy obowiązek utrzymania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obejmuje opłaty za użytkowanie wieczyste i podatek od nieruchomości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, obowiązek ten obejmuje koszty związane z budową, obsługą, konserwacją, naprawą i remontem urządzeń, a nie opłaty za użytkowanie wieczyste czy podatek od nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy wskazał, że powszechnie przyjmuje się, iż obowiązek utrzymania urządzeń niezbędnych do wykonywania służebności nie obejmuje opłat za użytkowanie wieczyste czy podatku od nieruchomości, które są kompensowane w wynagrodzeniu za ustanowienie służebności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie apelacji
Strona wygrywająca
Spółdzielnia Mieszkaniowa im. (...) w K. w likwidacji

Strony

NazwaTypRola
Spółdzielnia Mieszkaniowa im. (...) w K. w likwidacjispółkapowód
Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w K.spółkapozwany

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 498 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Warunki skuteczności potrącenia: wzajemność wierzytelności, przedmiotem pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone co do gatunku, wymagalność obu wierzytelności, możliwość dochodzenia przed sądem lub innym organem państwowym. Bezsporność wierzytelności nie jest warunkiem potrącenia, ale jej istnienie musi być udowodnione w przypadku sporu.

k.c. art. 470

Kodeks cywilny

Złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego wywołuje skutki jak spełnienie świadczenia, ale tylko jeśli złożenie jest ważne.

k.p.c. art. 129

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek złożenia oryginału dokumentu powstaje z chwilą zgłoszenia przez stronę przeciwną żądania lub zarządzenia sądu.

k.p.c. art. 230

Kodeks postępowania cywilnego

Fakty znane stronie przeciwnej lub przedstawione w piśmie procesowym mogą być uznane za przyznane, jeśli strona przeciwna nie zażąda przedstawienia dowodu.

u.s.m. art. 108 § ust. 1 i 2 pkt 3

Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych

Reguluje podział spółdzielni, wymagając m.in. zatwierdzenia planu podziału składników majątkowych oraz praw i zobowiązań.

k.c. art. 289 § § 1

Kodeks cywilny

Obowiązek utrzymania urządzeń potrzebnych do wykonywania służebności gruntowej obciąża właściciela nieruchomości władnącej, w braku odmiennej umowy.

Pomocnicze

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania, jeśli termin nie został oznaczony.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonego stanu faktycznego wywodzi skutki prawne.

k.p.c. art. 248

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd może zarządzić przedstawienie przez stronę posiadanych dokumentów.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada wzajemnego zniesienia lub stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania.

k.c. art. 60

Kodeks cywilny

Oświadczenie woli może być złożone w każdy sposób, który w dostatecznym stopniu ujawnia jego treść.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Strona pozwana nie udowodniła istnienia wierzytelności przeznaczonych do potrącenia. • Uchwała podziałowa nie stanowiła skutecznej podstawy prawnej do narzucenia powodowej spółdzielni obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania dróg. • Obowiązek utrzymania urządzeń potrzebnych do służebności nie obejmuje opłat za użytkowanie wieczyste i podatku od nieruchomości.

Odrzucone argumenty

Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 129 kpc i art. 230 kpc w odniesieniu do kwoty 389,33 zł, choć częściowo zasadne, nie doprowadziły do zmiany wyroku. • Zarzut naruszenia art. 470 kc w zakresie ważności złożenia do depozytu sądowego, choć zasadny co do warunków wypłaty, nie doprowadził do uwzględnienia potrącenia z innych powodów (brak udowodnienia wierzytelności). • Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych dotyczący daty złożenia oświadczenia o potrąceniu (pismo z 25.09.2012 r.) został uznany za częściowo uzasadniony, ale nie wpłynął na rozstrzygnięcie z uwagi na inne przeszkody w skutecznym potrąceniu.

Godne uwagi sformułowania

Skutek spełnienia świadczenia wywołuje tylko i wyłącznie ważne złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. • W niniejszej sprawie złożenie przez stronę powodową świadczenia do depozytu sądowego nie może być uznane za ważne, ponieważ wniosek o zezwolenie na złożenie świadczenia do depozytu sądowego i uwzględniające wniosek postanowienie sądu rejonowego zostały tak sformułowane, że przy przyjęciu ważności złożenia świadczenia do depozytu wierzyciel nie miałby szansy na zaspokojenie. • Uchwała podziałowa kosztów tych nie potraktowała zatem jako elementu planu podziału, lecz jako osobne zobowiązanie nałożone na wydzielaną spółdzielnię, które wydaje się nie mieć podstawy prawnej na takie, w istocie narzucenie innemu podmiotowi zobowiązania, którego ten sam na siebie nie przyjął. • Obowiązek ten nie obejmuje zatem opłat za użytkowanie wieczyste czy podatku od nieruchomości, bo te kompensowane są w wynagrodzeniu za ustanowienie służebności.

Skład orzekający

Małgorzata Łoboz

przewodniczący

Anna Nowak

sędzia

Krzysztof Wąsik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie zasad skuteczności potrącenia wierzytelności, ważności złożenia świadczenia do depozytu sądowego, interpretacji uchwał spółdzielni dotyczących podziału praw i zobowiązań oraz zakresu obowiązku utrzymania urządzeń służących służebności gruntowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podziału spółdzielni i sporów między nimi, ale zasady prawne dotyczące potrącenia i depozytu są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje złożoność sporów między spółdzielniami mieszkaniowymi i precyzję wymaganą przy stosowaniu instytucji potrącenia i depozytu sądowego. Pokazuje też, jak kluczowe jest prawidłowe ujęcie zobowiązań w planie podziału majątku.

Spółdzielnie w sporze: Kto zapłaci za drogi? Sąd rozstrzyga o potrąceniu i depozycie.

Dane finansowe

WPS: 6325,69 PLN

należność z podziału bilansowego: 4829,22 PLN

zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 300 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst