II CA 103/19

Powódka H. O. pozwała pozwanych W. W. (1) i M. W. o wydanie nieruchomości, której była właścicielką. Sąd Rejonowy w Świnoujściu wyrokiem z 25 października 2018 r. oddalił powództwo, opierając się na ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych. Kluczowe dla rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego były: utrata przez powódkę czynnej legitymacji procesowej w związku ze sprzedażą nieruchomości w trakcie procesu (30 sierpnia 2018 r.), brak skutecznego wypowiedzenia umowy użyczenia łączącej strony, a także zastosowanie art. 5 k.c. ze względu na bliskie pokrewieństwo stron, wieloletnie zamieszkiwanie pozwanych w nieruchomości i ich wkład w jej utrzymanie i rozbudowę. Sąd Rejonowy uznał, że zbycie nieruchomości przez powódkę nie miało wpływu na dalszy bieg sprawy jedynie w sensie proceduralnym (art. 192 pkt 3 kpc), ale nie pozwalało na uwzględnienie powództwa o wydanie, gdyż pozwani nie wyrazili zgody na wstąpienie nabywców do procesu. Ponadto, sąd uznał, że powódka nie wykazała skutecznego wypowiedzenia umowy użyczenia, a pismo z 2010 r. było skierowane tylko do jednego z pozwanych, a pismo z 2014 r. nie zostało podpisane przez osobę posiadającą stosowne pełnomocnictwo do czynności materialnoprawnych. Sąd Rejonowy oddalił również powództwo z uwagi na art. 5 k.c., uznając, że żądanie wydania nieruchomości przez matkę synowi, który wraz z żoną zamieszkiwał i partycypował w kosztach nieruchomości, stanowiłoby nadużycie prawa. Apelację od tego wyroku wniosła powódka, zarzucając naruszenie art. 192 pkt 3 kpc, art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 716 k.c. oraz art. 5 k.c. Sąd Okręgowy w Szczecinie uchylił wyrok Sądu Rejonowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd Okręgowy zakwestionował przede wszystkim wykładnię art. 192 pkt 3 kpc, wskazując, że zbycie rzeczy w toku sprawy nie pozbawia zbywcy legitymacji procesowej, a orzeczenie zapadłe w sprawie ma rozszerzoną prawomocność. Podkreślono, że umowa użyczenia zawarta na czas nieoznaczony może być wypowiedziana bez konieczności spełnienia dodatkowych przesłanek z art. 716 k.c., a wytoczenie powództwa o wydanie nieruchomości stanowiło wypowiedzenie umowy użyczenia. Ponadto, Sąd Okręgowy uznał, że materiał dowodowy zebrany przez Sąd Rejonowy był zbyt skąpy, aby móc ocenić żądanie przez pryzmat art. 5 k.c., zwłaszcza że sąd oddalił większość wniosków dowodowych pozwanych. Sąd Okręgowy wskazał, że zbycie nieruchomości przez użyczającego powoduje wygaśnięcie umowy użyczenia, gdyż nabywca nie wstępuje w stosunek użyczenia. W związku z tym, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, który ma przeprowadzić pełne postępowanie dowodowe i ocenić wszystkie zarzuty stron, w tym dotyczące nadużycia prawa.

Zagadnienia prawne (5)

Skład orzekający