II C 2063/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. S. pozwem z dnia 17 lipca 2015r. domagał się zasądzenia od S. Ż. U. Spółki Akcyjnej kwoty 18.972 zł wraz z odsetkami, wskazując na abuzywność postanowień Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dotyczących tzw. Świadczenia Wykupu. Powód argumentował, że pozwana przejęła znaczną część jego środków (18.972 zł) przy rozwiązaniu polisy, co stanowiło naruszenie jego praw jako konsumenta. Pozwana spółka wniosła o oddalenie powództwa, twierdząc m.in., że powód, będący prawnikiem, miał świadomość warunków umowy, a postanowienia dotyczące świadczenia wykupowego nie były abuzywne, gdyż dotyczyły głównych świadczeń stron i były jednoznaczne. Sąd, analizując stan faktyczny i prawny, uznał umowę za mieszaną z dominującym aspektem kapitałowym. Stwierdził, że kwestionowane postanowienia OWU nie zostały indywidualnie uzgodnione i nie stanowiły głównych świadczeń stron, co pozwalało na kontrolę ich abuzywności. Sąd uznał, że postanowienia te kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, m.in. poprzez zatrzymanie przez ubezpieczyciela ponad 35% środków zgromadzonych na polisie w piątym roku jej trwania. Sąd oddalił zarzut pozwanej, że powód jako prawnik nie podlega ochronie z art. 385¹ k.c., wskazując na brak podstaw do relatywizowania stosowania tego przepisu. W konsekwencji, sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 17.949,54 zł, stanowiącą różnicę między wpłaconymi składkami a wypłaconym świadczeniem wykupowym, uznając zatrzymaną przez pozwaną kwotę za nienależne świadczenie. Sąd zasądził również odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia 31 lipca 2014r. Zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwaną został oddalony, gdyż sąd uznał, że roszczenie miało podstawę w przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu, a nie w umowie ubezpieczenia, co skutkowało zastosowaniem 10-letniego terminu przedawnienia. O kosztach postępowania orzeczono stosunkowo.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupowego w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta mimo statusu prawnika, termin przedawnienia roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Dotyczy specyficznego rodzaju umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym i konkretnych klauzul OWU. Interpretacja przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu i przedawnieniu może być stosowana szerzej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia Ogólnych Warunków Ubezpieczenia (OWU) dotyczące tzw. Świadczenia Wykupu w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, które pozwalają ubezpieczycielowi na zatrzymanie znacznej części środków zgromadzonych na rachunku polisowym w przypadku rozwiązania umowy przed terminem, są abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są abuzywne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kwestionowane postanowienia OWU nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie stanowią głównych świadczeń stron, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, prowadząc do nierównowagi kontraktowej i zatrzymania przez ubezpieczyciela nieproporcjonalnie dużej części środków.
Czy konsument, będący z zawodu prawnikiem, podlega ochronie prawnej na gruncie przepisów o klauzulach niedozwolonych (art. 385¹ k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, status zawodowy konsumenta nie wyłącza stosowania przepisów o ochronie konsumentów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepisy o ochronie konsumentów nie przewidują różnicowania sytuacji konsumentów w zależności od ich wiedzy czy wykształcenia, a sama możliwość negocjowania warunków umowy nie oznacza ich indywidualnego uzgodnienia.
Jaki jest termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia wynikającego z abuzywnych postanowień umowy ubezpieczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
10 lat, jako roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że roszczenie o zwrot środków zatrzymanych na podstawie abuzywnych klauzul nie jest roszczeniem z umowy ubezpieczenia (które przedawnia się po 3 latach), lecz roszczeniem o zwrot nienależnego świadczenia, podlegającym 10-letniemu terminowi przedawnienia zgodnie z art. 118 k.c.
Czy zatrzymanie przez ubezpieczyciela środków z tytułu kosztów zawarcia umowy (np. prowizji agenta) może być uznane za uzasadnione w kontekście przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli koszty te zostały zaoszczędzone przez ubezpieczyciela.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że jeśli ubezpieczyciel zaoszczędził wydatek (np. prowizję agenta) dzięki zawarciu umowy, to nadal jest wzbogacony, a obowiązek zwrotu korzyści nie wygasa na podstawie art. 409 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| S. Ż. U. Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej wydania w zakresie istniejącego wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Zamieszczona w umowie klauzula abuzywna nie wiąże konsumenta, a strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, w szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Wzorzec umowy powinien być dostarczony drugiej stronie przed zawarciem umowy.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody.
k.c. art. 819 § § 1
Kodeks cywilny
Roszczenia z tytułu umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi dziesięć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uprawnieniem i nie korzysta z ochrony.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Przedmiotem dowodu są fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w razie uwzględnienia powództwa w części, koszty będą rozdzielone stosunkowo.
u.dz.ubezp. art. 18
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej
Zakłady ubezpieczeń obowiązane są prowadzić działalność w sposób zapewniający bezpieczeństwo środków }); powierzonych im przez ubezpieczających, reasekurujących lub uposażonych, w szczególności poprzez utrzymywanie odpowiedniego funduszu założycielskiego oraz rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia OWU dotyczące Świadczenia Wykupu są abuzywne. • Status prawnika powoda nie wyłącza ochrony konsumenckiej. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia podlega 10-letniemu terminowi przedawnienia. • Zatrzymanie środków z tytułu kosztów zawarcia umowy, które zostały zaoszczędzone przez ubezpieczyciela, jest nieuzasadnione.
Odrzucone argumenty
Postanowienia OWU dotyczące Świadczenia Wykupu nie są abuzywne. • Powód, jako prawnik, nie podlega ochronie konsumenckiej. • Roszczenie uległo przedawnieniu (3-letni termin). • Ubezpieczyciel jest wzbogacony jedynie w zakresie rzeczywiście poniesionych, niezaoszczędzonych kosztów. • Żądanie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej stawce minimalnej.
Godne uwagi sformułowania
kwestionowane postanowienia umowne stanowią klauzule abuzywne • brak jurydycznych przesłanek do relatywizowania stosowania art. 385¹ k.c. w zależności od stopnia świadomości konsumenta • roszczenie o zapłatę przedmiotowej kwoty przedawniało się z upływem lat dziesięciu • nie można mówić o odpadnięciu wzbogacenia, jeżeli wzbogacony zużył przedmiot wzbogacenia w ten sposób, że zaoszczędził sobie wydatku, który w przeciwnym razie zmuszony byłby pokryć ze swego majątku
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul dotyczących świadczenia wykupowego w umowach ubezpieczenia z funduszem kapitałowym, ochrona konsumenta mimo statusu prawnika, termin przedawnienia roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego rodzaju umów ubezpieczeniowych z funduszem kapitałowym i konkretnych klauzul OWU. Interpretacja przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu i przedawnieniu może być stosowana szerzej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego produktu finansowego (ubezpieczenie z funduszem kapitałowym) i pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi klauzulami, nawet jeśli konsumentem jest prawnik. Pokazuje też, że można odzyskać pieniądze nawet po latach.
“Prawnik przegrał z ubezpieczycielem, ale wygrał sprawę o zwrot pieniędzy z polisy! Klauzula abuzywna odebrała mu część oszczędności.”
Dane finansowe
WPS: 18 972 PLN
zwrot_zatrzymanych_środków: 17 949,54 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.