II AKA 105/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca P. W. wystąpił z żądaniem zasądzenia od Skarbu Państwa kwoty 60.000 zł odszkodowania oraz 50.000 zł zadośćuczynienia za niesłuszne tymczasowe aresztowanie w dniach 1-2 kwietnia 2014 r. oraz za niesłuszne skazanie. Żądanie odszkodowania zostało później rozszerzone o dalsze 30.000 zł z tytułu utraconych zarobków. Sąd Okręgowy w Legnicy oddalił wniosek w całości. Apelację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając obrazę prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 552a § 2 kpk w zw. z art. 71 § 1 kpk i art. 16 kpk, twierdząc, że P. W. nie można było uznać za podejrzanego od dnia 14 października 2013 r., gdyż nie otrzymał postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Sąd Apelacyjny uznał apelację za bezzasadną. Sąd podkreślił, że postanowienie o przedstawieniu zarzutów jest wydane z chwilą sporządzenia, ogłoszenia podejrzanemu i przystąpienia do przesłuchania, chyba że podejrzany się ukrywa lub jest nieobecny w kraju. W tej sprawie P. W. nie odbierał wezwań, a próby doręczenia mu postanowienia były bezskuteczne, co uzasadniało przyjęcie, że się ukrywał. Ukrywanie się podejrzanego stanowiło podstawę do zastosowania tymczasowego aresztowania (art. 258 § 1 pkt 1 kpk) i wyłączało prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia (art. 553 § 2 kpk w stanie prawnym po 1 lipca 2015 r.). Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, zasądzając jednocześnie koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, stosowania tymczasowego aresztowania wobec osób ukrywających się oraz przesłanek wyłączających prawo do odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji k.p.k. z 2015 r. w zakresie art. 552 § 4 k.p.k., choć sąd odniósł się również do aktualnego brzmienia art. 553 § 2 k.p.k.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ukrywanie się podejrzanego przed organami ścigania, objawiające się nieodbieraniem wezwań i unikaniem kontaktu, uzasadnia wydanie postanowienia o przedstawieniu zarzutów bez jego niezwłocznego ogłoszenia i przesłuchania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ukrywanie się podejrzanego lub jego nieobecność w kraju zwalnia z obowiązku natychmiastowego ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów i przesłuchania, co nie wpływa na skuteczność postawienia zarzutu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że nieodbieranie korespondencji i unikanie kontaktu przez podejrzanego wypełnia znamiona ukrywania się. W takich sytuacjach postanowienie o przedstawieniu zarzutów jest skuteczne mimo braku promulgacji, co pozwala na stosowanie środków zapobiegawczych.
Czy tymczasowe aresztowanie zastosowane wobec osoby ukrywającej się przed organami ścigania może być uznane za niewątpliwie niesłuszne, nawet jeśli ostatecznie orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tymczasowe aresztowanie zastosowane wobec osoby ukrywającej się nie może być uznane za niewątpliwie niesłuszne, a fakt ukrywania się wyłącza prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia.
Uzasadnienie
Przepisy k.p.k. (art. 259 § 4 k.p.k. w poprzednim stanie prawnym i art. 553 § 2 k.p.k. w obecnym) wyłączają możliwość uznania tymczasowego aresztowania za niesłuszne w przypadku ukrywania się podejrzanego, co stanowi podstawę do odmowy zasądzenia odszkodowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Skarb Państwa | organ_państwowy | pozwany |
| adwokat Z. Ś. | inne | pełnomocnik z urzędu |
| Prokuratura Regionalna | organ_państwowy | prokurator |
Przepisy (11)
Główne
k.p.k. art. 71 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Za podejrzanego uważa się osobę, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów. 'Wydanie' postanowienia następuje po jego sporządzeniu, ogłoszeniu podejrzanemu i przystąpieniu do przesłuchania, chyba że podejrzany się ukrywa lub jest nieobecny w kraju.
k.p.k. art. 249 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Środki zapobiegawcze można stosować tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów.
k.p.k. art. 552 § § 4
Kodeks postępowania karnego
W stanie prawnym przed 1 lipca 2015 r. fakt ukrywania się podejrzanego wyłączał uznanie tymczasowego aresztowania za niewątpliwie niesłuszne.
k.p.k. art. 553 § § 2
Kodeks postępowania karnego
W stanie prawnym po 1 lipca 2015 r. ukrywanie się podejrzanego, równoznaczne z bezprawnym utrudnianiem postępowania, stanowi okoliczność wyłączającą prawo do odszkodowania i zadośćuczynienia.
Pomocnicze
k.p.k. art. 313 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa warunki sporządzenia i ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, wskazując na zamknięty katalog okoliczności zwalniających od obowiązku natychmiastowej promulgacji.
k.p.k. art. 300 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek udzielenia podejrzanemu pouczeń, w tym o ciążących na nim obowiązkach i konsekwencjach ich niedopełnienia.
k.p.k. art. 258 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa zastosowania tymczasowego aresztowania (pkt 1: podejrzenie popełnienia przestępstwa, gdy inne środki nie wystarczają lub zachodzi obawa ucieczki, ukrycia się lub zacierania śladów).
k.p.k. art. 259 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Tymczasowego aresztowania nie stosuje się, gdy można przewidzieć karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.
k.p.k. art. 259 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Ograniczenie stosowania tymczasowego aresztowania (nie stosuje się gdy można przewidzieć karę z zawieszeniem) nie ma zastosowania, gdy oskarżony ukrywa się.
k.p.k. art. 554 § § 4
Kodeks postępowania karnego
Podstawa orzeczenia o kosztach postępowania odwoławczego.
Prawo o adwokaturze art. 29 § ust. 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Podstawa orzeczenia o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podejrzany ukrywał się przed organami ścigania, co uzasadniało zastosowanie tymczasowego aresztowania i wyłączało prawo do odszkodowania. • Postanowienie o przedstawieniu zarzutów było skuteczne mimo braku jego niezwłocznego ogłoszenia i przesłuchania, ze względu na ukrywanie się podejrzanego.
Odrzucone argumenty
P. W. nie można uznać za podejrzanego od dnia 14 października 2013 r., gdyż nie otrzymał postanowienia o przedstawieniu zarzutów i nie został pouczony.
Godne uwagi sformułowania
„wydanie” postanowienia, o jakim mowa w tym przepisie, nie jest tym samym co „sporządzenie” • Jeśli podejrzany ukrywa się lub jest nieobecny w kraju, niezwłoczne ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów i przesłuchanie go nie jest warunkiem uznania, że doszło do wydania tego postanowienia. • W języku polskim, jeśli ktoś ukrywa się przed kimś, to unika spotkania z nim
Skład orzekający
Bogusław Tocicki
przewodniczący
Edyta Gajgał
sprawozdawca
Andrzej Kot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, stosowania tymczasowego aresztowania wobec osób ukrywających się oraz przesłanek wyłączających prawo do odszkodowania za niesłuszne tymczasowe aresztowanie."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji k.p.k. z 2015 r. w zakresie art. 552 § 4 k.p.k., choć sąd odniósł się również do aktualnego brzmienia art. 553 § 2 k.p.k.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest aktywne uczestnictwo w postępowaniu karnym i jakie mogą być konsekwencje unikania kontaktu z organami ścigania, nawet jeśli ostatecznie sprawa kończy się łagodnym wyrokiem.
“Ukrywałeś się przed policją? Możesz stracić prawo do odszkodowania za areszt, nawet jeśli nie trafiłeś do więzienia.”
Dane finansowe
WPS: 110 000 PLN
koszty pomocy prawnej: 240 PLN
podatek VAT od kosztów pomocy prawnej: 55,2 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.