I1 C 3058/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) Spółka z o.o. we W. wniósł pozew o zapłatę kwoty 12972,49 zł z tytułu niespłaconej pożyczki udzielonej pozwanemu M. T. umową z 9 lipca 2018 r. Pozwany, który był częściowo ubezwłasnowolniony z powodu upośledzenia umysłowego, wniósł o oddalenie powództwa. Argumentował, że nie zdawał sobie sprawy z prawnych skutków zobowiązania, a umowa zawierała klauzule abuzywne. Sąd, analizując stan faktyczny i dowody, w tym opinię biegłych z postępowania o ubezwłasnowolnienie, ustalił, że pozwany już w dzieciństwie cierpiał na upośledzenie umysłowe, które uniemożliwiało mu świadome i swobodne podejmowanie decyzji finansowych. Mimo że umowa została zawarta przed formalnym ubezwłasnowolnieniem, sąd uznał ją za nieważną na podstawie art. 82 Kodeksu cywilnego, ponieważ pozwany znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. W związku z tym powództwo zostało oddalone, a powód obciążony kosztami zastępstwa procesowego pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 82 KC w kontekście umów finansowych zawieranych przez osoby z upośledzeniem umysłowym, nawet przed formalnym ubezwłasnowolnieniem.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny stanu psychicznego i zdolności do czynności prawnych na podstawie dowodów, w tym opinii biegłych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę z upośledzeniem umysłowym, która nie była jeszcze ubezwłasnowolniona, jest ważna, jeśli stan psychiczny wyłączał świadome podjęcie decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jest nieważna na podstawie art. 82 KC, jeśli stan psychiczny osoby wyłączał świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nawet jeśli formalne ubezwłasnowolnienie nastąpiło później.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłych, która wykazała, że pozwany, mimo braku formalnego ubezwłasnowolnienia w chwili zawierania umowy, znajdował się w stanie psychicznym uniemożliwiającym świadome i swobodne podjęcie decyzji finansowych. Stan ten, wynikający z upośledzenia umysłowego od dzieciństwa, wypełniał przesłanki art. 82 KC, prowadząc do nieważności oświadczenia woli.
Czy sąd jest związany żądaniem pozwu w sytuacji, gdy powód dochodzi zapłaty, a umowa okazuje się nieważna z powodu stanu psychicznego pozwanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest związany żądaniem pozwu i nie może orzekać o czymś więcej lub o czymś innym, niż żądał powód.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił zasadę związania żądaniem pozwu (art. 321 § 1 KPC) oraz zasadę dyspozycyjności stron. W sytuacji, gdy powód nie zmodyfikował swojego żądania i nie domagał się zwrotu świadczenia jako nienależnego, sąd nie mógł orzekać o zwrocie jakiejkolwiek kwoty, nawet jeśli umowa została uznana za nieważną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| M. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
KC art. 82
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.
Pomocnicze
KC art. 15
Kodeks cywilny
Osoby ubezwłasnowolnione częściowo mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych.
KC art. 17
Kodeks cywilny
Do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.
KC art. 18 § 1
Kodeks cywilny
Ważność umowy zawartej przez osobę ograniczoną w zdolności do czynności prawnych bez wymaganej zgody przedstawiciela ustawowego zależy od potwierdzenia umowy przez tego przedstawiciela.
KC art. 20
Kodeks cywilny
Osoba o ograniczonej zdolności do czynności prawnych może zawierać umowy należące do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego.
KC art. 21
Kodeks cywilny
Osoba o ograniczonej zdolności do czynności prawnych może rozporządzać swoim zarobkiem.
KC art. 22
Kodeks cywilny
Osoba o ograniczonej zdolności do czynności prawnych może rozporządzać przedmiotami oddanymi jej do swobodnego użytku.
KC art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe do zwrotu jej wartości.
KC art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten kto uzyskał korzyść zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją, powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
KC art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli czynność prawna będąca jego podstawą była nieważna i nie została uprzednio wykonana.
KPC art. 177 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania cywilnego.
KPC art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany żądaniem pozwu.
KPC art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
KPC art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W każdym orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji sąd rozstrzygnie o kosztach, zasądzając od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany znajdował się w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji o zawarciu umowy pożyczki (art. 82 KC).
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda o zapłatę niespłaconej pożyczki.
Godne uwagi sformułowania
stan wyłączający świadome lub swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli • niezdolność do planowania wydatków, osłabiony krytycyzm i podatność na sugestie innych osób • nie zdaje sobie sprawy z wagi podejmowanych zobowiązań finansowych i ich konsekwencji • sąd jest związany żądaniem pozwu
Skład orzekający
Ilona Będźkowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 82 KC w kontekście umów finansowych zawieranych przez osoby z upośledzeniem umysłowym, nawet przed formalnym ubezwłasnowolnieniem."
Ograniczenia: Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny stanu psychicznego i zdolności do czynności prawnych na podstawie dowodów, w tym opinii biegłych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby z zaburzeniami psychicznymi, nawet jeśli nie są formalnie ubezwłasnowolnione, podkreślając znaczenie faktycznego stanu świadomości przy zawieraniu umów. Jest to przykład zastosowania ochrony prawnej w sytuacjach wrażliwych społecznie.
“Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę z upośledzeniem umysłowym jest ważna? Sąd Rejonowy w Gdyni odpowiada: NIE!”
Dane finansowe
WPS: 12 972,49 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.