I ZO 85/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej rozpoznał zażalenie obrońcy sędzi I. P. na postanowienie Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych z dnia 14 czerwca 2023 r., które umorzyło postępowanie dyscyplinarne wobec sędzi. Sędzia I. P. była obwiniona o uchybienie godności urzędu w związku z wydaniem postanowienia o przedstawieniu Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego dotyczącego sposobu wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa oraz powołania sędziego sprawozdawcy. Zarzucono jej przekroczenie uprawnień, podważenie przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych, naruszenie Konstytucji oraz ślubowania sędziowskiego, co miało wyczerpywać znamiona przestępstwa z art. 231 § 1 k.k. i stanowić przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego umorzył postępowanie na podstawie art. 114 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, stwierdzając brak podstaw do złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej. Obrońca sędzi zaskarżył to postanowienie, zarzucając m.in. obrazę przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując podstawę prawną umorzenia i argumentację uzasadnienia. Sąd Najwyższy uznał zażalenie za niezasadne. Podkreślono, że skarżąca nie kwestionowała samego rozstrzygnięcia o umorzeniu, a jedynie podstawę prawną i uzasadnienie. Sąd Najwyższy stwierdził, że Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego prawidłowo zbadał okoliczności uzasadniające umorzenie. Zarzut obrazy przepisów postępowania uznano za niezasadny, wskazując, że przyczyną umorzenia był art. 114 § 10 Prawa o ustroju sądów powszechnych (brak podstaw do złożenia wniosku). Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w dacie popełnienia zarzucanego czynu (11 grudnia 2019 r.) nie obowiązywały przepisy, które wprowadzały odpowiedzialność dyscyplinarną za takie zachowanie, ani kontratyp, na który powoływał się organ dyscyplinarny. W związku z tym, zgodnie z art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 128 Prawa o ustroju sądów powszechnych, nie można było przypisać sędzi przewinienia dyscyplinarnego. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko o umorzeniu postępowania na podstawie art. 114 § 10 Prawa o ustroju sądów powszechnych, uznając, że dalsze prowadzenie postępowania straciło racjonalne podstawy. Zarzuty obrazy prawa materialnego również uznano za niezasadne, gdyż dotyczyły one treści uzasadnienia, a nie samego rozstrzygnięcia, które opierało się na prawidłowej podstawie prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych w kontekście odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, zasada prawa względniejszego, stosowanie przepisów w czasie.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej z daty popełnienia czynu, kiedy przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej były w trakcie zmian legislacyjnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego wobec sędziego, wydane na podstawie braku podstaw do złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy, może być zmienione w zakresie podstawy prawnej na inną, np. art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. (czynu nie popełniono)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, uznając, że Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego prawidłowo umorzył postępowanie na podstawie art. 114 § 10 Prawa o ustroju sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty dotyczące obrazy przepisów postępowania i prawa materialnego, podniesione przez obrońcę, nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia. Kluczowe było ustalenie, że w dacie popełnienia zarzucanego czynu, nie obowiązywały przepisy penalizujące takie zachowanie, co zgodnie z zasadą prawa względniejszego (art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 128 P.u.s.p.) uniemożliwiało przypisanie sędzi przewinienia dyscyplinarnego. W związku z tym, dalsze prowadzenie postępowania straciło racjonalne podstawy, a umorzenie na podstawie art. 114 § 10 P.u.s.p. było prawidłowe.
Czy zachowanie sędziego polegające na udziale w wydaniu postanowienia o przedstawieniu Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego dotyczącego sposobu wyboru członków KRS, stanowiło przewinienie dyscyplinarne z art. 107 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w dacie 11 grudnia 2019 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie to nie stanowiło przewinienia dyscyplinarnego w dacie jego popełnienia, ponieważ przepisy wprowadzające odpowiedzialność za takie czyny (art. 42a § 1 i 2 oraz art. 107 § 1 pkt 3 P.u.s.p.) zostały wprowadzone później.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w dniu 11 grudnia 2019 r. nie obowiązywały przepisy, które wprowadzały odpowiedzialność dyscyplinarną za czyn przypisany sędzi I. P. ani kontratyp, na który powoływał się organ dyscyplinarny. W związku z tym, stosując zasadę prawa względniejszego, nie można było przypisać sędzi popełnienia deliktu dyscyplinarnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. P. | osoba_fizyczna | obwiniona |
| adw. A. H. | osoba_fizyczna | obrońca obwinionej |
| Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych | organ_państwowy | organ dyscyplinarny |
Przepisy (16)
Główne
u.s.p. art. 107 § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
W dacie czynu (11.12.2019 r.) przepisy art. 107 § 1 pkt 3 u.s.p. nie obowiązywały.
u.s.p. art. 114 § § 10
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Ogólna przesłanka umorzenia postępowania dyscyplinarnego w postaci "braku podstaw do złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej".
k.p.k. art. 4 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Zasada stosowania ustawy względniejszej.
Pomocnicze
u.s.p. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Kontratyp wprowadzony art. 107 § 3 pkt 3 u.s.p. został wprowadzony nowelizacją z 9 czerwca 2022 r., a więc po dacie zarzucanego czynu.
u.s.p. art. 42a § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepis wprowadzony ustawą z 20 grudnia 2019 r., a więc po dacie zarzucanego czynu.
u.s.p. art. 42a § § 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Przepis wprowadzony ustawą z 20 grudnia 2019 r., a więc po dacie zarzucanego czynu.
u.s.p. art. 114 § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Podstawa prawna postanowienia Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego o umorzeniu postępowania.
k.p.k. art. 17 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazywany przez skarżącą jako właściwa podstawa umorzenia (czynu nie popełniono).
k.k. art. 231 § § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący przestępstwa przekroczenia uprawnień, zarzucany obwinionej.
k.k. art. 1 § § 1
Kodeks karny
Zasada nullum crimen sine lege.
k.k. art. 115 § § 1
Kodeks karny
Definicja przestępstwa.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska.
Konstytucja RP art. 42 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedzialność karna.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przedstawienie Sądowi Najwyższemu zagadnienia prawnego.
u.s.p. art. 55 § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Powołanie sędziego na urząd.
u.s.p. art. 82 § § 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych
Obowiązek postępowania zgodnie ze ślubowaniem sędziowskim.
Argumenty
Skuteczne argumenty
W dacie popełnienia zarzucanego czynu nie obowiązywały przepisy penalizujące takie zachowanie. • Zastosowanie zasady prawa względniejszego (art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 128 u.s.p.) wyklucza przypisanie sędzi przewinienia dyscyplinarnego. • Dalsze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego straciło racjonalne podstawy z uwagi na brak podstawy prawnej do przypisania deliktu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty obrońcy dotyczące obrazy przepisów postępowania i prawa materialnego, które miałyby wpływ na treść rozstrzygnięcia. • Wniosek skarżącej o zmianę podstawy prawnej umorzenia na art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie nie dostarczyło bowiem w jego ocenie podstaw do złożenia wniosku o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, co Sąd Najwyższy w pełni podziela. • Taka treść uzasadnienia wskazuje na brak podstaw dla przypisania jej, w świetle art. 4 § 1 k.k. w zw. z art. 128 usp, na gruncie obowiązujących przepisów, zachowania określonego w art. 107 § 1 usp. • Charakter zarzucanego czynu wyklucza winę sędzi I. P.
Skład orzekający
Zbigniew Korzeniowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa o ustroju sądów powszechnych w kontekście odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów, zasada prawa względniejszego, stosowanie przepisów w czasie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej i faktycznej z daty popełnienia czynu, kiedy przepisy dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej były w trakcie zmian legislacyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego i interpretacji przepisów dotyczących ustroju sądów, co jest interesujące dla prawników. Kluczowe jest zastosowanie zasady prawa względniejszego w kontekście zmian legislacyjnych.
“Sędzia uniewinniona od zarzutów dyscyplinarnych. Kluczowa rola zasady prawa względniejszego w orzecznictwie SN.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.