I USK 110/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia wysokości renty rodzinnej po zmarłym małżonku ubezpieczonej. ZUS przyznał rentę w wysokości 85% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Ubezpieczona odwołała się, argumentując, że wysokość renty powinna być ustalana na podstawie odprowadzonych składek, które były znacznie wyższe niż kwota przyznanej renty. Sąd Okręgowy w Rybniku oraz Sąd Apelacyjny w Katowicach oddaliły odwołanie i apelację, wskazując, że renta rodzinna jest świadczeniem wtórnym, zależnym od prawa do emerytury lub renty zmarłego, a przepisy ustawy o emeryturach i rentach nie przewidują ustalania jej wysokości na podstawie składek. Sąd Apelacyjny podkreślił, że zmarły małżonek nie miał prawa do emerytury, a jedynie do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Ubezpieczona wniosła skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, zarzucając naruszenie prawa materialnego i Konstytucji oraz podnosząc istotne zagadnienie prawne dotyczące mechanizmu ustalania wysokości renty rodzinnej. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani nie przedstawiła odpowiedniej argumentacji jurydycznej, zgodnie z wymogami procedury cywilnej. Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym i jej wysokość zależy od świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, a nie od wysokości odprowadzonych składek.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej zasad ustalania wysokości renty rodzinnej oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku spełnienia wymogów formalnych skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii wysokości renty.
Zagadnienia prawne (1)
Czy obecny mechanizm ustalania wysokości renty rodzinnej, przewidziany w ustawie o emeryturach i rentach, jest zgodny z Konstytucją i czy powinien być oparty na wysokości odprowadzonych składek, a nie na świadczeniu, które przysługiwałoby zmarłemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, uznając, że nie przedstawiono istotnego zagadnienia prawnego. Renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym, a jej wysokość jest ustalana na podstawie świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, a nie na podstawie odprowadzonych składek.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani nie przedstawiła odpowiedniej argumentacji jurydycznej. Powołano się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym renta rodzinna jest świadczeniem wtórnym, a jej wysokość zależy od świadczenia zmarłego, a nie od składek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Rybniku | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (13)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 73 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Renta rodzinna wynosi 85% świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu.
u.e.r.f.u.s. art. 65 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Renta rodzinna przysługuje, jeśli osoba zmarła miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, lub spełniała warunki do ich uzyskania.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej, jeżeli nie zachodzi żadna z przesłanek określonych w § 1.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 62 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa wymiaru renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.
u.e.r.f.u.s. art. 73 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wymiar renty rodzinnej w zależności od liczby uprawnionych osób.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada słuszności w zakresie kosztów postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 8
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Konstytucja RP art. 9
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Równość wobec prawa i niedyskryminacja.
Konstytucja RP art. 67
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 81
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczenia danin publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia przez skarżącą przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności brak wykazania istnienia istotnego zagadnienia prawnego. • Renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym, a jej wysokość jest ustalana na podstawie świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu, a nie na podstawie odprowadzonych składek. • Przepisy ustawy o emeryturach i rentach nie przewidują możliwości ustalania wysokości renty rodzinnej na podstawie odprowadzonych składek.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia prawa materialnego przez wadliwe zastosowanie art. 62 ust. 2 i art. 73 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. • Zarzut niezastosowania wszystkich ustępów artykułów 2, 8, 9, 32, 67 i 81 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. • Twierdzenie o istnieniu istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego zasad obliczania wysokości renty rodzinnej i jej nieekwiwalentności w stosunku do odprowadzonych składek.
Godne uwagi sformułowania
Renta rodzinna jest świadczeniem niejako „wtórnym”, „zastępczym” w stosunku do prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, które miał żywiciel. • Uprawniony członek rodziny nie nabywa samodzielnie prawa do renty rodzinnej jako odrębnego świadczenia, ale nabywa to prawo w miejsce prawa do świadczenia, które przysługiwałoby zmarłemu żywicielowi. • Przepisy tej ustawy nie przewidują konstrukcji ustalenia wysokości renty rodzinne na podstawie odprowadzonych składek z tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym przez zmarłego żywiciela. • Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych powyżej okoliczności, a jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy.
Skład orzekający
Robert Stefanicki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej zasad ustalania wysokości renty rodzinnej oraz wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku spełnienia wymogów formalnych skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii wysokości renty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie ubezpieczeń społecznych ze względu na poruszone zagadnienie dotyczące renty rodzinnej i procedury kasacyjnej. Dla szerszej publiczności może być mniej atrakcyjna, chyba że zostanie przedstawiona w kontekście sprawiedliwości społecznej.
“Czy wysokość renty rodzinnej zależy od odprowadzonych składek? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.