I UK 389/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Okręgowego. Sądy niższych instancji uznały, że umowy zawarte przez płatnika składek z P. K. i B. S. na przeprowadzenie prezentacji podróżniczych były umowami o dzieło. Argumentowano, że prezentacje miały charakter autorski, niepowtarzalny i indywidualny, a ich wykonanie wymagało szczególnych umiejętności. Sąd Najwyższy zakwestionował tę kwalifikację. Wskazał, że kluczowe jest rzeczywiste świadczenie, a nie nazwa umowy. Stwierdził, że przedmiotem umów było staranne działanie polegające na przedstawieniu wcześniej przygotowanych materiałów i opowiedzeniu o własnych doświadczeniach, a nie wytworzenie nowego dzieła w rozumieniu art. 627 k.c. Podkreślono, że prezentacja, nawet jeśli jest autorska, nie jest dziełem, jeśli już istnieje i nie jest przekazywana zamawiającemu jako rezultat umowy. Sąd Najwyższy uznał, że umowy te miały charakter umów zlecenia (lub umów o świadczenie usług), od których należą się składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów cywilnoprawnych, w szczególności umów o dzieło i umów zlecenia, w kontekście obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne, zwłaszcza w przypadku świadczeń o charakterze niematerialnym i powtarzalnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju świadczenia (prezentacje podróżnicze), ale jego argumentacja może być stosowana do innych podobnych przypadków, gdzie granica między umową o dzieło a umową zlecenia jest niejasna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przeprowadzenie prezentacji podróżniczej, która była wcześniej przygotowana i wielokrotnie prezentowana, może być uznana za umowę o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa nie może być uznana za umowę o dzieło, lecz za umowę zlecenia (lub umowę o świadczenie usług), ponieważ jej przedmiotem jest staranne działanie, a nie wytworzenie oznaczonego dzieła.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił umowę o dzieło (umowa rezultatu) od umowy zlecenia (umowa starannego działania). Stwierdził, że prezentacja, nawet autorska, jeśli już istnieje i nie jest przekazywana zamawiającemu jako rezultat, nie stanowi dzieła. Kluczowe jest, czy świadczenie polega na wytworzeniu czegoś nowego, czy na starannym przedstawieniu istniejących materiałów. W tym przypadku przedmiotem umów było staranne działanie, a nie wytworzenie dzieła.
Czy z tytułu zawarcia umowy o przeprowadzenie prezentacji podróżniczej, kwalifikowanej jako umowa zlecenia, powstaje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ponieważ umowa o świadczenie usług (w tym przypadku prezentacja) podlega przepisom o umowie zlecenia, od której należą się składki na ubezpieczenia społeczne.
Uzasadnienie
Skoro umowa została zakwalifikowana jako umowa zlecenia, a nie umowa o dzieło, to zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby wykonujące pracę na podstawie takiej umowy podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. | spółka | następca prawny płatnika składek |
| M. Spółka T. Spółki z o.o. w Ł. | spółka | płatnik składek |
| P. K. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. | instytucja | organ rentowy |
| B. S. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Umowa o dzieło wymaga wytworzenia oznaczonego dzieła na zamówienie i przekazania go wierzycielowi. Prezentacja podróżnicza, nawet autorska, jeśli jest powtarzalna i oparta na wcześniej przygotowanych materiałach, nie stanowi dzieła w tym rozumieniu.
u.s.u.s. art. 6 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, w tym z tytułu umów cywilnoprawnych.
u.s.u.s. art. 12 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczeń społecznych z tytułu umów cywilnoprawnych.
u.ś.o.z. art. 66 § 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów cywilnoprawnych.
k.p.c. art. 398 § 16
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie reformatoryjne Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o umowie zlecenia. Prezentacja podróżnicza została zakwalifikowana jako świadczenie usług.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, która musi być zgodna z właściwością (naturą) stosunku prawnego.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej, która jest sprzeczna z ustawą lub mająca na celu obejście ustawy.
k.c. art. 355 § 1
Kodeks cywilny
Dłużnik obowiązany jest do starannego działania.
k.c. art. 734 § 1
Kodeks cywilny
Istota umowy zlecenia - staranne działanie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres zasądzenia kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedmiotem umów było staranne działanie polegające na przedstawieniu wcześniej przygotowanych materiałów, a nie wytworzenie nowego dzieła. • Prezentacja, nawet autorska, jeśli już istnieje i nie jest przekazywana zamawiającemu jako rezultat, nie stanowi dzieła w rozumieniu art. 627 k.c. • Umowy o przeprowadzenie prezentacji podróżniczych, które były powtarzalne i oparte na własnych doświadczeniach, należy kwalifikować jako umowy zlecenia.
Odrzucone argumenty
Prezentacje miały charakter autorski, niepowtarzalny i indywidualny, co przemawia za kwalifikacją jako umowa o dzieło. • Wynik prezentacji był ściśle określony i osiągnięty. • Dzieło nie musi być nowatorskie, a jedynie posiadać cechy wynikające z umowy, umożliwiające zbadanie jego wykonania.
Godne uwagi sformułowania
nie decyduje więc nazwa umowy, lecz rzeczywista treść zobowiązania • nie każde dzieło (utwór) powstaje tylko w ramach cywilnej umowy o dzieło • nie jest to uprawnione, bowiem samo przekazanie (przedstawienie) informacji (wiedzy) o przedmiocie prezentacji nie składa się na umowę o dzieło • gdzie świadczenie polega na przekazywaniu wiedzy, opowiadaniu o podróży, tam z reguły nie jest to wykonywanie dzieła lecz staranne działanie
Skład orzekający
Maciej Pacuda
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów cywilnoprawnych, w szczególności umów o dzieło i umów zlecenia, w kontekście obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne, zwłaszcza w przypadku świadczeń o charakterze niematerialnym i powtarzalnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego rodzaju świadczenia (prezentacje podróżnicze), ale jego argumentacja może być stosowana do innych podobnych przypadków, gdzie granica między umową o dzieło a umową zlecenia jest niejasna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa jest interesująca, ponieważ dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki płatników składek i pracowników. Sąd Najwyższy przedstawia klarowną argumentację, która może być pomocna w praktyce.
“Prezentacja podróżnicza to nie dzieło? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy płacić składki ZUS.”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 480 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.