# Kiedy SN kwalifikuje umowę jako dzieło, a kiedy jako zlecenie podlegające ubezpieczeniom społecznym? *Data publikacji: 2026-05-31 · zweryfikowano: 2026-06-01 · obszar prawa: pracy · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/cluster-umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia-spoleczne* ## Krótka odpowiedź (TL;DR) Umowa o dzieło jest jedyną umową cywilnoprawną, która nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych. ZUS rutynowo kwestionuje kwalifikację umów jako umów o dzieło, a Sąd Najwyższy konsekwentnie orzeka, że decyduje rzeczywista treść i sposób wykonania umowy, a nie jej nazwa. Kluczowym kryterium jest to, czy strony dążą do osiągnięcia konkretnego, zindywidualizowanego rezultatu (umowa o dzieło), czy do starannego działania bez gwarancji rezultatu (zlecenie). --- ## 1. Nazwa umowy nie decyduje o jej charakterze Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że nazwa nadana umowie przez strony nie ma rozstrzygającego znaczenia. W wyroku „Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia" ([I UK 446/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-446-15/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia-spoleczne-2201374)) SN potwierdził, że umowy na ochronę mienia i sprzątanie, nazwane umowami o dzieło, były w istocie zleceniami. Podobnie w „Z usługi pakowania ogórków do słoików, realizowanej w warunkach zorganizowanej produkcji, zbliżonej do typowego akordu pracowniczego, nie można zrobić dzieła" ([I UK 269/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-269-16/obowiazek-ubezpieczen-spolecznych-umowa-o-dzielo-vs-zlecenie-415438)) — pakowanie ogórków w warunkach zorganizowanej produkcji nie mogło stanowić dzieła. W najnowszym orzeczeniu „O prawidłowym określeniu rodzaju umowy cywilnoprawnej nie decyduje przy tym ani wyłącznie nazwa umowy, ani jej formalne postanowienia" ([II USKP 132/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uskp-132-23/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-zus-2157992)) SN przypomniał, że zgodny zamiar stron objawia się w sposobie realizacji umowy. ## 2. Rezultat vs staranne działanie — kluczowe kryterium Fundamentalne rozróżnienie opiera się na [art. 627 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-627) (umowa rezultatu) oraz [art. 750 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-750) w zw. z [art. 734 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-734) (umowa starannego działania). SN w „W odróżnieniu od umowy zlecenia, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu" ([I USKP 26/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uskp-26-22/umowa-o-dzielo-czy-umowa-o-swiadczenie-uslug-w-ubezpieczeniach-spolecznych-360762)) wyłożył to kryterium wprost. Z kolei „umowa o dzieło należy do umów rezultatu — jej przedmiotem jest indywidualnie oznaczony wytwór" ([II UK 566/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-566-13/kwalifikacja-umow-o-dzielo-wykladowcow-ubezpieczenia-spoleczne-399046)) potwierdza, że brak precyzyjnego określenia rezultatu wyklucza kwalifikację jako dzieło. Natomiast „Istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej" ([III UK 51/19](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-uk-51-19/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-sad-najwyzszy-365069)) podkreśla, że dzieło nie musi mieć charakteru twórczego ani wymagać ponadprzeciętnych umiejętności. ## 3. Prace fizyczne i powtarzalne — zlecenie, nie dzieło Orzecznictwo SN jest spójne: prace proste, powtarzalne i wykonywane pod nadzorem to zlecenie. W [I UK 269/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-269-16/obowiazek-ubezpieczen-spolecznych-umowa-o-dzielo-vs-zlecenie-415438) SN uznał, że pakowanie ogórków w zorganizowanej produkcji to zlecenie. „obowiązki polegające na dozorowaniu obiektów nie mogą mieć charakteru dzieła, ponieważ polegają na wykonywaniu pewnych powtarzalnych czynności bez możliwości osiągnięcia rezultatu" ([I UK 446/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-446-15/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia-spoleczne-2201374)). Wynagrodzenie czasowe (za godzinę) jest dodatkową wskazówką — [I UK 446/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-446-15/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia-spoleczne-2201374) wskazał, że wynagrodzenie godzinowe jest cechą charakterystyczną zlecenia. ## 4. Prace twórcze i specjalistyczne — umowa o dzieło możliwa SN dopuszcza kwalifikację jako umowa o dzieło, gdy istnieje konkretny, weryfikowalny rezultat. W [II UK 39/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-39-13/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenie-spoleczne-482442) SN uchylił wyrok SA, uznając, że umowa na malowanie pomieszczeń z aranżacją wnętrz była umową o dzieło, ponieważ „istotą było zobowiązanie się przyjmującego zamówienie do osiągnięcia weryfikowalnego rezultatu w zamian za zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia" ([II UK 39/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-39-13/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenie-spoleczne-482442)). [II UK 362/17](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-362-17/umowa-o-dzielo-tlumaczenie-ubezpieczenia-spoleczne-620013) potwierdził, że specjalistyczne tłumaczenia techniczne mogą być dziełem: „nieuprawnione jest twierdzenie, że po wykonaniu tłumaczenia rezultat tych czynności nie miał bytu samodzielnego i wartości autonomicznej" ([II UK 362/17](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-362-17/umowa-o-dzielo-tlumaczenie-ubezpieczenia-spoleczne-620013)). [III UK 51/19](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-uk-51-19/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-sad-najwyzszy-365069) uznał za dzieło przepalenie złomu — konkretny rezultat, samodzielność wykonawcy, własne narzędzia. [II USKP 132/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uskp-132-23/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-zus-2157992) potwierdził, że sporządzenie opisu zawodu było umową o dzieło ze względu na indywidualnie oznaczony rezultat i ryczałtowe wynagrodzenie. ## 5. Wykłady i prezentacje — zależnie od twórczego charakteru Najbardziej zróżnicowana kategoria. „czynność prowadzenia wykładu nigdy nie odrywa się od wykładowcy i trwa tak długo, jak wygłaszanie wykładu, po którego zakończeniu wygasa, nie pozostawiając ucieleśnionego rezultatu" ([II UK 420/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-420-13/wyklad-jako-dzielo-czy-zlecenie-w-ubezpieczeniach-spolecznych-462361)) — tu SN uznał wykłady za zlecenie. „nie stanowi zatem umowy o dzieło umowa o przeprowadzenie cyklu bliżej niesprecyzowanych wykładów z danej dziedziny wiedzy, których tematy pozostawiono do uznania wykładowcy" ([II UK 566/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-566-13/kwalifikacja-umow-o-dzielo-wykladowcow-ubezpieczenia-spoleczne-399046)). Jednak [I UK 389/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-389-14/umowa-o-dzielo-prelekcja-ubezpieczenia-spoleczne-1084939) orzekł, że prelekcje o charakterze twórczym i indywidualnym mogą być dziełem: „Możliwa jest zatem umowa o dzieło, której przedmiotem jest wygłoszenie w określonym czasie wykładu na określony temat, jeżeli wykładowi można przypisać cechy utworu" ([I UK 389/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-389-14/umowa-o-dzielo-prelekcja-ubezpieczenia-spoleczne-1084939)). Z kolei [I UK 389/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-389-18/prezentacja-podroznica-nie-jest-umowa-o-dzielo-3058033) odwrócił tę regułę dla powtarzalnych prezentacji: „gdzie świadczenie polega na przekazywaniu wiedzy, opowiadaniu o podróży, tam z reguły nie jest to wykonywanie dzieła lecz staranne działanie" ([I UK 389/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-389-18/prezentacja-podroznica-nie-jest-umowa-o-dzielo-3058033)). ## 6. Możliwość weryfikacji wad fizycznych dzieła SN wskazuje na dodatkowe kryterium: dzieło musi dać się poddać sprawdzeniu na istnienie wad fizycznych. „Umowę o dzieło różni od umowy o świadczenie usług przede wszystkim konieczność określenia przez strony rezultatu, którego parametry są ustalone w taki sposób, aby istniała możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych" ([I USKP 26/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uskp-26-22/umowa-o-dzielo-czy-umowa-o-swiadczenie-uslug-w-ubezpieczeniach-spolecznych-360762)). „Dzieło musi mieć z góry przewidywalne i możliwe do osiągnięcia parametry stanowiące punkt wyjścia w procesie ustalania przesłanek odpowiedzialności z tytułu rękojmi za jego wady" ([II USKP 132/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uskp-132-23/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-zus-2157992)). Brak takich kryteriów w umowie wskazuje na zlecenie. --- **Źródła:** - I UK 269/16 (SN, 18.5.2017) - I UK 446/15 (SN, 25.10.2016) - I UK 389/18 (SN, 4.3.2020) - III UK 51/19 (SN, 11.3.2020) - II UK 39/13 (SN, 18.9.2013) - II UK 566/13 (SN, 6.8.2014) - II UK 420/13 (SN, 4.6.2014) - I UK 389/14 (SN, 12.8.2015) - II UK 362/17 (SN, 22.11.2018) - I USKP 26/22 (SN, 21.3.2023) - II USKP 132/23 (SN, 26.11.2024) - [art. 627 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-627), [art. 734 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-734), [art. 750 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-750), [art. 6 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-systemie-ubezpieczen-spoecznych/art-6) ## Źródła (orzeczenia) - [I UK 446/15](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-446-15/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenia-spoleczne-2201374) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2016-10-25 > „Wykonanie określonej czynności (szeregu powtarzających się czynności), bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie, jest natomiast cechą charakterystyczną tak dla umów zlecenia" - [I UK 269/16](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-269-16/obowiazek-ubezpieczen-spolecznych-umowa-o-dzielo-vs-zlecenie-415438) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2017-05-18 > „gi pakownia ogórków do słoików, realizowanej w warunkach zorganizowanej produkcji, zbliżonej do typowego akordu pracowniczego, nie można zrobić dzieła. Oceny" - [II USKP 132/23](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uskp-132-23/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-zus-2157992) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2024-11-26 > „O prawidłowym określeniu rodzaju umowy cywilnoprawnej nie decyduje przy tym ani wyłącznie nazwa umowy, ani jej formalne postanowienia" - [I USKP 26/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uskp-26-22/umowa-o-dzielo-czy-umowa-o-swiadczenie-uslug-w-ubezpieczeniach-spolecznych-360762) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2023-03-21 > „W odróżnieniu od umowy zlecenia, umowa o dzieło wymaga, by starania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu" - [II UK 566/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-566-13/kwalifikacja-umow-o-dzielo-wykladowcow-ubezpieczenia-spoleczne-399046) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2014-08-06 > „e umowa o dzieło (art. 627 k.c.) należy do umów rezultatu - jej przedmiotem jest indywidualni" - [III UK 51/19](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-uk-51-19/umowa-o-dzielo-ubezpieczenia-spoleczne-sad-najwyzszy-365069) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2020-03-11 > „istotą umowy o dzieło jest osiągnięcie określonego, zindywidualizowanego rezultatu w postaci materialnej lub niematerialnej" - [II UK 39/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-39-13/umowa-o-dzielo-czy-zlecenie-ubezpieczenie-spoleczne-482442) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2013-09-18 > „istotą było zobowiązanie się przyjmującego zamówienie do osiągnięcia weryfikowalnego rezultatu w zamian za zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia" - [II UK 362/17](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-362-17/umowa-o-dzielo-tlumaczenie-ubezpieczenia-spoleczne-620013) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2018-11-22 - [II UK 420/13](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-420-13/wyklad-jako-dzielo-czy-zlecenie-w-ubezpieczeniach-spolecznych-462361) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2014-06-04 > „czynność prowadzenia wykładu nigdy nie odrywa się od wykładowcy i trwa tak długo, jak wygłaszanie wykładu, po którego zakończeniu wygasa, nie pozostawiając ucieleśnionego rezultatu" - [I UK 389/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-389-14/umowa-o-dzielo-prelekcja-ubezpieczenia-spoleczne-1084939) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2015-08-12 > „Możliwa jest zatem umowa o dzieło, której przedmiotem jest wygłoszenie w określonym czasie wykładu na określony temat, jeżeli wykładowi można przypisać cechy utworu" - [I UK 389/18](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uk-389-18/prezentacja-podroznica-nie-jest-umowa-o-dzielo-3058033) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2020-03-04 > „gdzie świadczenie polega na przekazywaniu wiedzy, opowiadaniu o podróży, tam z reguły nie jest to wykonywanie dzieła lecz staranne działanie" ## Przepisy - [art. 627 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-627) — Kodeks cywilny - [art. 750 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-750) — Kodeks cywilny - [art. 734 k.c.](https://lexedit.ai/przepisy/kodeks-cywilny/art-734) — Kodeks cywilny - [art. 6 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s.](https://lexedit.ai/przepisy/ustawa-o-systemie-ubezpieczen-spoecznych/art-6) — Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych --- **Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt