I UK 209/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga kasacyjna Jana S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który oddalił jego apelację od wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej. Oba sądy niższych instancji oddaliły odwołanie ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Kluczowym zagadnieniem stała się kwestia powagi rzeczy osądzonej (art. 366 w zw. z art. 365 § 1 k.p.c.) w kontekście poprzedniego, prawomocnego wyroku z 2004 r., który odmówił prawa do renty z powodu braku stwierdzenia niezdolności do pracy. Ubezpieczony twierdził, że jego niezdolność do pracy powstała wcześniej, powołując się na nowe opinie biegłych. Sąd Najwyższy uznał, że prawomocne orzeczenie sądu wiąże co do braku niezdolności do pracy za czas do wydania wyroku, jeśli sąd dokonał takiej oceny. W związku z tym, w obecnej sprawie nie było dopuszczalne ustalanie niezdolności do pracy za okres poprzedzający prawomocny wyrok z 2004 r., nawet jeśli pojawiły się nowe dowody. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów procesowych i materialnych za niezasadne, w szczególności podkreślając, że sprawa nie była prowadzona w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu związania prawomocnym orzeczeniem w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście powagi rzeczy osądzonej i możliwości ponownego dochodzenia świadczeń.
Dotyczy sytuacji, gdy w poprzednim postępowaniu sądowym dokonano oceny niezdolności do pracy, a nie tylko decyzji organu rentowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy prawomocne orzeczenie sądu o braku niezdolności do pracy wiąże w kolejnym postępowaniu o rentę, nawet jeśli pojawią się nowe dowody dotyczące wcześniejszego okresu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocne orzeczenie sądu wiąże co do braku niezdolności do pracy za czas do wydania wyroku, gdy sąd dokonał takiej oceny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 366 w związku z art. 365 § 1 k.p.c., wskazując, że wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej i wiąże inne sądy. W poprzedniej sprawie o rentę prawomocnie orzeczono o braku prawa do świadczenia z powodu niestwierdzenia niezdolności do pracy. W obecnej sprawie nie było dopuszczalne ustalanie niezdolności do pracy za okres poprzedzający prawomocny wyrok, nawet w świetle nowych dowodów, które nie spełniały warunków wznowienia postępowania.
Czy nowe dowody dotyczące daty powstania niezdolności do pracy mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sprawie o rentę, jeśli były już przedmiotem oceny w poprzednim postępowaniu sądowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dowody przeprowadzone w postępowaniu sądowym nie są nowymi dowodami lub okolicznościami w rozumieniu art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej, które istniały przed wydaniem poprzedniej decyzji rentowej i mają wpływ na prawo do świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że sprawa nie była prowadzona w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. Skarżący złożył zwykły wniosek o rentę, a nie wniosek o wznowienie postępowania. Ponadto, dowody z opinii biegłych przeprowadzone w poprzedniej lub obecnej sprawie sądowej nie stanowią nowych dowodów lub okoliczności w rozumieniu art. 114 ust. 1, gdyż były już przedmiotem oceny lub mogły być przedmiotem oceny w poprzednim postępowaniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jan S. | osoba_fizyczna | odwołujący się / ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w B.-B. | instytucja | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
k.p.c. art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia między tymi samymi stronami.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe.
ustawa emerytalna art. 57 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa warunki prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym wymóg powstania niezdolności do pracy w określonym czasie.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy wznowienia postępowania w sprawach świadczeń z ubezpieczeń społecznych w przypadku ujawnienia nowych okoliczności lub dowodów.
k.p.c. art. 199 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka niedopuszczalności procesu, dotycząca sprawy już prawomocnie osądzonej.
k.p.c. art. 3983 § § 1 pkt 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena wiarygodności i mocy dowodów.
k.p.c. art. 286
Kodeks postępowania cywilnego
Dowód z opinii biegłego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Uzupełnienie postępowania dowodowego w postępowaniu apelacyjnym.
ustawa emerytalna art. 100
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy ustalania prawa do świadczeń.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja art. 176 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dwuinstancyjności postępowania sądowego.
k.p.c. art. 39813 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 316
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie na podstawie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocne orzeczenie o braku niezdolności do pracy wiąże w kolejnym postępowaniu o rentę. • Sprawa nie była prowadzona w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej. • Nowe dowody z opinii biegłych przeprowadzone w postępowaniu sądowym nie stanowią podstawy do wznowienia postępowania.
Odrzucone argumenty
Niezasadność zarzutu naruszenia art. 114 ustawy emerytalnej. • Niezasadność zarzutu naruszenia art. 100 ustawy emerytalnej. • Niezasadność zarzutu naruszenia art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji.
Godne uwagi sformułowania
Prawomocne orzeczenie w sprawie o rentę z tytułu niezdolności do pracy wiąże co do braku niezdolności do pracy za czas do wydania wyroku, gdy sąd dokonał takiej oceny. • Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe. • W sprawie toczącej się po złożeniu w trybie art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej ponownego wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy, niedopuszczalne jest wykazywanie, że wszystkie wymagane warunki były spełnione przed wyrokiem, którym odmówiono prawa do renty. • Nie stanowi to jednak podstawy wznowienia z art. 114.
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Jolanta Strusińska-Żukowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu związania prawomocnym orzeczeniem w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście powagi rzeczy osądzonej i możliwości ponownego dochodzenia świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy w poprzednim postępowaniu sądowym dokonano oceny niezdolności do pracy, a nie tylko decyzji organu rentowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego powagi rzeczy osądzonej w kontekście świadczeń rentowych, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w ubezpieczeniach społecznych. Pokazuje, jak prawomocne orzeczenia mogą zamykać drogę do ponownego dochodzenia praw.
“Czy prawomocny wyrok o braku renty zamyka drogę do świadczenia na zawsze?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.