I SA/Wa 2280/20Nabycie własności gruntu przez uczelnie naruszenie prawa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Politechniki [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lipca 2020 r., która utrzymała w mocy decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] września 2014 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2012 r. Decyzja Wojewody z 2012 r. stwierdzała nabycie z mocy prawa przez Politechnikę prawa własności gruntu Skarbu Państwa, pozostającego w użytkowaniu wieczystym uczelni, na podstawie art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Wniosek o stwierdzenie nieważności tej decyzji złożył były właściciel gruntu, wskazując na prawomocny wyrok sądu powszechnego ustalający, że Politechnika nie nabyła prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Minister Infrastruktury i Rozwoju pierwotnie stwierdził nieważność decyzji Wojewody, uznając rażące naruszenie prawa. Następnie jednak, po ponownym rozpoznaniu sprawy, uchylił swoją decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody, argumentując, że wyroki sądów powszechnych uprawomocniły się po wydaniu decyzji Wojewody. WSA uchylił tę decyzję, a NSA oddalił skargi kasacyjne, podkreślając kluczowe znaczenie prawomocnego wyroku sądu powszechnego stwierdzającego brak prawa użytkowania wieczystego przez Politechnikę w dacie 1 września 2005 r. NSA wskazał, że wpis do księgi wieczystej ma charakter deklaratoryjny, a rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni nabycia od nieuprawnionego. W konsekwencji, Minister Rozwoju i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody. Politechnika zaskarżyła tę decyzję, zarzucając błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nieprawidłowe zastosowanie art. 138 § 1 kpa oraz niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Sąd uznał skargę za niezasadną, podkreślając, że jest związany oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu NSA (art. 153 ppsa). Stwierdził, że skoro sądy powszechne prawomocnie ustaliły brak prawa użytkowania wieczystego przez Politechnikę, to decyzja Wojewody z 2012 r. rażąco naruszała prawo. Sąd podzielił stanowisko organu, że nie zaistniały przesłanki do uchylenia decyzji stwierdzającej nieważność, ani do zastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zgodnie z wcześniejszymi wytycznymi NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym, znaczenie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych dla postępowań administracyjnych (art. 365 kpc), zasada związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 ppsa), charakter wpisów do ksiąg wieczystych i rękojmia wiary publicznej.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia gruntów przez uczelnie publiczne na podstawie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 r. i wcześniejszych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności gruntu przez uczelnię publiczną, wydana mimo braku prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię w dacie wejścia w życie przepisu, stanowi decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja taka stanowi rażące naruszenie prawa, niezależnie od stanu wiedzy organu czy jego dobrej/złej wiary.
Uzasadnienie
Nabycie własności gruntu z mocy prawa przez uczelnię publiczną na podstawie art. 256 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek, w tym posiadania prawa użytkowania wieczystego do gruntu w dniu 1 września 2005 r. Brak tej przesłanki, potwierdzony prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, skutkuje tym, że decyzja stwierdzająca nabycie własności jest wadliwa i może być uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa.
Czy prawomocny wyrok sądu powszechnego ustalający brak prawa użytkowania wieczystego przez uczelnię w dacie 1 września 2005 r. wiąże organy administracji publicznej i sądy administracyjne przy ocenie decyzji wydanej przez Wojewodę w 2012 r. na podstawie art. 256 ustawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c., prawomocne orzeczenie sądu wiąże inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
Uzasadnienie
Orzeczenie sądu powszechnego, które ustaliło, że Politechnika nie nabyła prawa użytkowania wieczystego do gruntu, ma moc wiążącą dla organów administracji i sądów administracyjnych. Oznacza to, że przy ocenie decyzji Wojewody z 2012 r. należało uwzględnić to ustalenie, co prowadziło do wniosku o rażącym naruszeniu prawa.
Czy wydanie wyroku przez sąd powszechny po dacie wydania decyzji przez organ administracji stanowi przesłankę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie wyroku przez sąd powszechny po dacie wydania decyzji przez organ administracji nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż nowe okoliczności faktyczne muszą istnieć w czasie wydawania aktu.
Uzasadnienie
NSA w poprzednim orzeczeniu (I OSK 864/18) wyjaśnił, że 'nowe okoliczności faktyczne' mogące stanowić podstawę wznowienia postępowania muszą istnieć w czasie wydawania decyzji. Prawomocny wyrok sądu powszechnego, który uprawomocnił się po dacie wydania decyzji Wojewody, nie spełnia tego kryterium.
Czy wpis do księgi wieczystej użytkowania wieczystego ma charakter konstytutywny, czy deklaratoryjny, i czy chroni rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych w przypadku nabycia od nieuprawnionego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wpis do księgi wieczystej użytkowania wieczystego w tym przypadku miał charakter deklaratoryjny. Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie obejmuje zmian stanu prawnego i nie chroni nabycia od nieuprawnionego w wyniku innych zdarzeń niż czynność prawna.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że domniemanie prawdziwości wpisu w księdze wieczystej nie zmienia rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości, jeśli jest on inny. Rękojmia nie chroni nabycia, które nastąpiło na podstawie wadliwego tytułu lub od osoby nieuprawnionej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
ustawa art. 256
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
Grunty Skarbu Państwa pozostające w użytkowaniu wieczystym uczelni publicznej stają się jej własnością z dniem wejścia w życie ustawy (1 września 2005 r.). Nabycie prawa stwierdza w drodze decyzji wojewoda. Warunkiem jest posiadanie przez uczelnię prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości w dniu 1 września 2005 r.
kpa art. 156 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja dotknięta rażącym naruszeniem prawa jest nieważna.
kpc art. 365 § 1
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
ppsa art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Pomocnicze
kpa art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
kpa art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Dotyczy uchylenia, utrzymania w mocy lub zmiany decyzji.
kpa art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących przed wydaniem decyzji.
ustawa z 1990 r. o szkolnictwie wyższym art. 182
Ustawa z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym
ppsa art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o oddaleniu skargi.
ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o COVID-19 art. 15zzs4 § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez błędne uznanie, że decyzja Wojewody z 2012 r. rażąco naruszała prawo. • Zarzut naruszenia art. 138 § 1 kpa poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisu. • Zarzut niezastosowania art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sytuacji ujawnienia nowych okoliczności.
Godne uwagi sformułowania
decyzja ta rażąco naruszała art. 256 ustawy • orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej • wpis do księgi wieczystej nabytego z mocy prawa użytkowania wieczystego miał wyłącznie charakter deklaratoryjny • rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie obejmuje zmian stanu prawnego i nie chroni nabycia od nieuprawnionego • ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie • w przypadku, gdy decyzja, o której mowa w art. 256 ust. 2 ustawy została wydana mimo braku spełnienia się obligatoryjnej przesłanki wymaganej do nabycia prawa własności, jaką jest prawo do użytkowania wieczystego po stronie uczelni publicznej, to oznacza że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa
Skład orzekający
Jolanta Dargas
przewodniczący
Dorota Apostolidis
sędzia
Magdalena Durzyńska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 256 Prawa o szkolnictwie wyższym, znaczenie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych dla postępowań administracyjnych (art. 365 kpc), zasada związania oceną prawną sądu administracyjnego (art. 153 ppsa), charakter wpisów do ksiąg wieczystych i rękojmia wiary publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia gruntów przez uczelnie publiczne na podstawie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym z 2005 r. i wcześniejszych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawomocne orzeczenia sądów powszechnych mogą wpływać na decyzje administracyjne i jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu prawnego nieruchomości przed wydaniem decyzji o nabyciu własności. Ilustruje konflikt między prawem uczelni a prawem byłego właściciela.
“Nawet po latach, prawomocny wyrok sądu może unieważnić decyzję o nabyciu gruntu przez uczelnię.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.