I SA/Wa 1384/19Uchylenie decyzji o nabyciu nieruchomości pod drogę 31
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał sprzeciw D. G. od decyzji Ministra Inwestycji i Rozwoju, która uchyliła decyzję Wojewody i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, zgodnie z art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające reformujące administrację publiczną. Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia, uznając brak wystarczającego wykazania publicznoprawnego władania nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. Minister, rozpatrując odwołanie, uchylił decyzję Wojewody, wskazując na potrzebę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej i dalszego postępowania dowodowego, ponieważ materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne ustalenie władztwa publicznoprawnego. Skarżąca zarzuciła Ministrowi naruszenie przepisów KPA, w szczególności dotyczących czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 7, 9, 10 § 1, 131, 136 KPA). Sąd uznał sprzeciw za zasadny, stwierdzając, że Minister wykroczył poza granice art. 138 § 2 KPA. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy powinien merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, jeśli zebrany materiał dowodowy jest wystarczający lub może zostać uzupełniony w ramach postępowania odwoławczego. W ocenie Sądu, zebrany materiał dowodowy, w tym protokół ustalania pasa drogowego, mapa sytuacyjna, wyjaśnienia urzędników i geodety, pozwalał na rekonstrukcję stanu faktycznego, w tym kwestii władania nieruchomością. Sąd uznał, że Minister nie wykazał konieczności przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jedynie wykorzystał to jako pretekst do uniknięcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd oddalił zarzuty dotyczące braku doręczenia odpisu odwołania, uznając je za niezasadne, ale potwierdził naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu z uwagi na brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Sąd uchylił decyzję Ministra, nakazując organowi ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych przez Sąd wytycznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 138 § 2 KPA, zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, rozumienie pojęcia władztwa publicznoprawnego w kontekście nabycia nieruchomości pod drogi.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nabyciem nieruchomości pod drogi na podstawie przepisów wprowadzających reformę administracyjną. Interpretacja art. 138 § 2 KPA ma zastosowanie do innych postępowań administracyjnych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 KPA, może to uczynić, gdy zebrany materiał dowodowy jest wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia lub może zostać uzupełniony w ramach postępowania odwoławczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ odwoławczy nie może stosować art. 138 § 2 KPA jako pretekstu do uniknięcia merytorycznego rozstrzygnięcia, jeśli zebrany materiał dowodowy jest wystarczający lub może zostać uzupełniony przez organ odwoławczy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Minister Inwestycji i Rozwoju wykroczył poza granice art. 138 § 2 KPA, ponieważ zebrany materiał dowodowy pozwalał na zrekonstruowanie stanu faktycznego i merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, a nie tylko na jej przekazanie do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy ma obowiązek samodzielnej oceny dowodów i rozstrzygnięcia sprawy, a nie jedynie kontroli decyzji organu pierwszej instancji.
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek doręczenia stronie odpisu odwołania wniesionego przez inną stronę postępowania odwoławczego?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy KPA nie nakładają na organ obowiązku doręczenia stronie odpisu odwołania. Wystarczające jest zawiadomienie o wniesieniu odwołania.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że art. 131 KPA stanowi jedynie o obowiązku zawiadomienia o wniesieniu odwołania, a nie o doręczeniu jego odpisu. Sąd nie podzielił poglądu, że obowiązek ten wynika z art. 9 KPA.
Czy organ administracji publicznej, przed wydaniem decyzji, musi umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 10 § 1 KPA, organ musi umożliwić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, w tym wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie zabrakło możliwości wypowiedzenia się strony co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji, co stanowi naruszenie prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Jak należy rozumieć pojęcie 'publicznoprawnego władania' nieruchomością na potrzeby stwierdzenia nabycia z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Publicznoprawne władanie nie jest tożsame z posiadaniem w rozumieniu prawa cywilnego. Wystarczające jest, gdy jednostka samorządu terytorialnego lub jej jednostki organizacyjne wykonują faktyczne czynności związane z utrzymaniem nieruchomości zajętej pod drogę publiczną.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na stanowisko Ministra, wyjaśnił, że dla spełnienia przesłanki władania wystarczające jest wykonywanie faktycznych czynności związanych z zarządem drogą, takich jak utrzymanie nawierzchni czy zapewnienie przejezdności, nawet jeśli dokumenty źródłowe się nie zachowały. Samo podejmowanie prac pielęgnacyjnych przez właściciela nie wyklucza władania publicznego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm. art. 73 § 1 i 3
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Nieruchomość przechodzi z mocy prawa na własność gminy, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, była zajęta pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego.
k.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. art. 151 § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez Sąd.
Pomocnicze
Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm. art. 103 § 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną
Drogi lokalne miejskie stały się drogami gminnymi z dniem 1 stycznia 1999 r.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania przez organy administracji w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej oraz wnikliwie ustalania stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ich prawa i obowiązki.
k.p.a. art. 10 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, w tym prawo do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
k.p.a. art. 12
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada szybkości postępowania.
k.p.a. art. 76
Kodeks postępowania administracyjnego
Dokumenty urzędowe.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
k.p.a. art. 131
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zawiadomienia o wniesieniu odwołania.
k.p.a. art. 136
Kodeks postępowania administracyjnego
Możliwość przeprowadzenia przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania dowodowego.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena sądowa decyzji kasatoryjnej ma charakter formalny.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Minister Inwestycji i Rozwoju wykroczył poza granice art. 138 § 2 KPA, nie wykazując konieczności przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy materiał dowodowy był wystarczający. • Naruszenie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 KPA) poprzez brak możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące braku doręczenia odpisu odwołania (art. 131 KPA, art. 10 § 1 KPA w interpretacji skarżącej) zostały uznane za niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
organ odwoławczy powinien brać pod uwagę nie tylko zasadę dwuinstancyjności, ale również mieć na względzie i inne przepisy procedury administracyjnej, a zwłaszcza podstawowe zasady wynikające z przepisów k.p.a., jak chociażby: wynikającą z art. 8 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej czy ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadę szybkości postępowania • władania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające (...), nie należy utożsamiać z instytucją posiadania w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. • Podjęcie zaś w takich uwarunkowaniach rozstrzygnięcia eliminującego na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a. decyzję organu pierwszej instancji pod pretekstem konieczności uzupełnienia materiału dowodowego na potwierdzenie okoliczności, które może zrekonstruować już na bazie dowodów zgromadzonych w aktach, względnie po samodzielnym dokonaniu przez organ odwoławczy dodatkowych czynności dowodowych, tudzież zlecenia ich realizacji organowi pierwszej instancji w trybie art. 136 k.p.a., traktować należy wyłącznie jako pretekst, mający na celu uniknięcie zajęcia w sprawie merytorycznego stanowiska.
Skład orzekający
Dariusz Pirogowicz
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 138 § 2 KPA, zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, rozumienie pojęcia władztwa publicznoprawnego w kontekście nabycia nieruchomości pod drogi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nabyciem nieruchomości pod drogi na podstawie przepisów wprowadzających reformę administracyjną. Interpretacja art. 138 § 2 KPA ma zastosowanie do innych postępowań administracyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie administracyjnym – nadużywania przez organy odwoławcze możliwości przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Pokazuje, jak sąd egzekwuje przestrzeganie zasad KPA i prawa strony do obrony.
“Czy organ odwoławczy może unikać merytorycznego rozstrzygnięcia? Sąd administracyjny wyjaśnia granice art. 138 § 2 KPA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.