I SA/Gl 1422/25Odrzucenie skargi VAT faktury fikcyjne obejście prawa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która uchyliła decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2016 r. Spółka A Sp. z o.o. wykazała w deklaracji VAT-7 nadwyżkę do zwrotu w wysokości 28 524,00 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, że spółka nienależnie pomniejszyła podatek należny o podatek naliczony w kwocie 28 204,90 zł, wynikający z pięciu faktur wystawionych przez powiązany podmiot C1 Sp. z o.o., które w ocenie organu nie dokumentowały rzeczywistych transakcji, a miały na celu obejście prawa podatkowego (art. 58 k.c.). Naczelnik określił kwotę zwrotu na 319,00 zł. Dyrektor utrzymał w mocy decyzję Naczelnika, uznając, że faktury te nie mogły stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 16 stycznia 2025 r. (I SA/Gl 171/22) uchylił decyzję Dyrektora, wskazując na naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w tym błędne zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) u.p.t.u. Sąd podkreślił, że organy nie negowały wykonania prac budowlanych, a jedynie ich dokumentowanie przez C1 Sp. z o.o., co wymagało zbadania dobrej wiary spółki. Dyrektor, działając na podstawie art. 153 p.p.s.a. i związany oceną prawną sądu, uchylił decyzję Naczelnika i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność przyjęcia właściwej podstawy prawnej i zbadania przesłanek z niej wynikających, w tym dobrej wiary spółki. Spółka wniosła skargę na tę decyzję kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej, niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz naruszenie przepisów o VAT i Ordynacji podatkowej, a także przedawnienie zobowiązania. Sąd uznał skargę za bezzasadną. Stwierdził, że Dyrektor prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, co było zgodne z wcześniejszym wyrokiem WSA i nie naruszało zasady dwuinstancyjności. Sąd nie podzielił argumentacji spółki dotyczącej przedawnienia, wskazując na skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w związku ze wszczęciem postępowania karnego skarbowego. Sąd dopuścił dowody z wyroków uniewinniających K.B. od zarzutów karnoskarbowych, ale podkreślił, że nie mają one charakteru przesądzającego dla postępowania podatkowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odliczenia VAT od faktur dokumentujących czynności pozorne lub fikcyjne, zastosowanie art. 88 ust. 3a u.p.t.u., zasady postępowania dowodowego w sprawach podatkowych, skutki prawne wyroków karnych w postępowaniu podatkowym oraz kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia i postępowania dowodowego jest kluczowa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy faktury dokumentujące czynności prawne, które w rzeczywistości nie zostały dokonane lub podają kwoty niezgodne z rzeczywistością, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury takie nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego, zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) i c) ustawy o VAT.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy podatkowe błędnie zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) u.p.t.u. w sytuacji, gdy stwierdziły, że faktury dokumentują nierzeczywiste zdarzenia gospodarcze, co powinno być oceniane na podstawie lit. a) tego przepisu. Podkreślono konieczność zbadania dobrej wiary podatnika, gdy prace budowlane zostały faktycznie wykonane, nawet przez inny podmiot niż wystawca faktury.
Czy prawomocny wyrok uniewinniający członka zarządu spółki od zarzutów karnoskarbowych ma charakter przesądzający dla postępowania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawomocny wyrok uniewinniający nie ma charakteru przesądzającego dla postępowania podatkowego i pozostawia organom podatkowym możliwość samodzielnego ustalenia stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 11 p.p.s.a. wiąże sąd administracyjny jedynie z prawomocnym wyrokiem skazującym. Wyrok uniewinniający nie wywiera bezpośredniego wpływu na sprawę podatkową, a organy podatkowe muszą ustosunkować się do jego treści w kontekście zebranego materiału dowodowego.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może być uznane za instrumentalne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli postępowanie karne skarbowe jest uzasadnione podejrzeniem popełnienia czynu zabronionego i nie służy jedynie formalnemu przedłużeniu terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte ponad rok przed upływem terminu przedawnienia, a jego przebieg (akt oskarżenia) świadczył o braku instrumentalnego wykorzystania instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sposób zakończenia postępowania karnego (nawet uniewinnienie) nie ma znaczenia dla skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy konieczne jest uzupełnienie postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, jeśli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że Dyrektor prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p., ponieważ ustalenia faktyczne i ocena materiału dowodowego wymagały uzupełnienia, a organ odwoławczy nie mógł samodzielnie dokonać tych ustaleń bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (41)
Główne
O.p. art. 233 § 2
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, podają kwoty niezgodne z rzeczywistością, lub potwierdzają czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy.
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
O.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.
O.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego najpóźniej z upływem terminu przedawnienia.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
u.p.t.u. art. 87 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
O.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.t.u.
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 235
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 229
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.k.s. art. 76 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 62 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 6 § 2
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 7 § 1
Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 303
Kodeks postępowania karnego
k.k.s. art. 118
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 133
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 134
Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 113 § 1
Kodeks karny skarbowy
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 11
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo zastosował art. 233 § 2 O.p. poprzez uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w celu uzupełnienia postępowania dowodowego. • Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego został skutecznie zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w związku ze wszczęciem postępowania karnego skarbowego. • Prawomocny wyrok uniewinniający członka zarządu spółki od zarzutów karnoskarbowych nie ma charakteru przesądzającego dla postępowania podatkowego.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona decyzja naruszała art. 170 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie zasady powagi rzeczy osądzonej. • Organ naruszył przepisy Ordynacji podatkowej (art. 120, 121, 122, 123, 124, 180, 181, 187, 191, 210, 235) poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego i dowolną ocenę dowodów. • Doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego z uwagi na instrumentalne wszczęcie postępowania karnoskarbowego. • Organy błędnie zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) u.p.t.u. i nie zbadały dobrej wiary spółki.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy. • Organ odwoławczy uchyla w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części. • Prawomocny wyrok uniewinniający członka zarządu spółki od zarzutu popełnienia przestępstwa skarbowego nie ma charakteru przesądzającego w postępowaniu podatkowym. • Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego lub karnego skarbowego ma miejsce wtedy, gdy postępowanie to nie służy realizowaniu celów postępowania karnego skarbowego i w istocie stanowi jedynie spełnienie wymogu formalnego do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Skład orzekający
Paweł Kornacki
przewodniczący
Agata Ćwik-Bury
sprawozdawca
Mikołaj Darmosz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odliczenia VAT od faktur dokumentujących czynności pozorne lub fikcyjne, zastosowanie art. 88 ust. 3a u.p.t.u., zasady postępowania dowodowego w sprawach podatkowych, skutki prawne wyroków karnych w postępowaniu podatkowym oraz kwestia przedawnienia zobowiązań podatkowych w kontekście wszczęcia postępowania karnego skarbowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia i postępowania dowodowego jest kluczowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, które mogą być kwestionowane jako fikcyjne lub dokumentujące czynności pozorne. Dodatkowo porusza ważne kwestie proceduralne związane z przedawnieniem i wpływem postępowań karnych na postępowanie podatkowe.
“VAT od fikcyjnych faktur: kiedy można odliczyć podatek, a kiedy organy mają rację?”
Dane finansowe
WPS: 28 524 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.