I SA/Gl 1139/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymująca w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o uznaniu zarzutów strony w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione. Strona kwestionowała m.in. brak doręczenia upomnienia, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, naruszenie przepisów Prawa bankowego dotyczących kwoty wolnej od zajęcia oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem sformalizowanym i mogą być oparte tylko na podstawach wskazanych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 54 Prawa bankowego (dotyczącego kwoty wolnej od zajęcia), sąd podzielił stanowisko DIAS i orzecznictwo NSA, zgodnie z którym stosunki między klientem a bankiem mają charakter cywilnoprawny. Wstrzymanie wypłat z rachunku bankowego przez bank na mocy art. 86a § 1 u.p.e.a. nie jest czynnością z zakresu administracji publicznej podlegającą kontroli sądów administracyjnych. Ewentualne nieprawidłowe wykonanie umowy przez bank, w tym naruszenie kwoty wolnej od zajęcia, powinno być dochodzone na drodze cywilnej. Organ egzekucyjny nie ma obowiązku ani możliwości badania, czy egzekucją nie została objęta kwota wolna od zajęcia, ze względu na tajemnicę bankową i wyłączenie banków spod kontroli organów egzekucyjnych w zakresie realizacji środków egzekucyjnych (art. 71a § 1 u.p.e.a.). Sąd uznał również, że zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcie rachunku bankowego) nie zasługuje na uwzględnienie. Strona nie wykazała, na czym polegałaby nadmierna uciążliwość dla jej codziennego funkcjonowania, a zajęcie rachunku bankowego jest uznawane za jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Sąd przypomniał, że organ stosuje środki najmniej uciążliwe, ale prowadzące do wykonania obowiązku, a strona nie wskazała alternatywnego, mniej uciążliwego środka. Niezasadny okazał się także zarzut braku doręczenia upomnienia i nie wskazania wysokości zobowiązania, gdyż dowody z akt sprawy potwierdziły prawidłowość doręczeń i dostępność informacji o kwocie zadłużenia. Sąd odrzucił również argument, że organ powinien był umorzyć postępowanie z powodu zaniechania pouczenia o możliwości złożenia wniosku o odroczenie lub umorzenie składek, wskazując, że art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy obowiązku udzielania porad prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności kwestii naruszenia kwoty wolnej od zajęcia na rachunku bankowym oraz dopuszczalności i uciążliwości środków egzekucyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny są tożsame, ale przedstawione argumenty dotyczące kwoty wolnej od zajęcia i drogi cywilnej mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie art. 54 Prawa bankowego (dotyczącego kwoty wolnej od zajęcia) może stanowić podstawę zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie art. 54 Prawa bankowego należy rozpatrywać w kategoriach nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, a dochodzenie praw z tego tytułu odbywa się na drodze cywilnoprawnej, a nie w ramach postępowania egzekucyjnego czy skargi do sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko, że stosunki między klientem a bankiem są cywilnoprawne. Zajęcie rachunku bankowego przez organ egzekucyjny jest czynnością egzekucyjną, a bank ma obowiązek wstrzymania wypłat. Organ egzekucyjny nie ma wiedzy o wysokości środków na rachunku i nie jest uprawniony do badania naruszenia kwoty wolnej od zajęcia. Ewentualne naruszenie tej kwoty przez bank stanowi naruszenie umowy rachunku bankowego, podlegające kognicji sądów cywilnych. Ponadto, art. 71a u.p.e.a. wyłącza banki spod kontroli organów egzekucyjnych w zakresie prawidłowości realizacji środków egzekucyjnych.
Czy zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego może być uznane za zbyt uciążliwe w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zobowiązany nie wykazał konkretnej uciążliwości dla swojego codziennego funkcjonowania, a zajęcie rachunku bankowego jest uznawane za jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że 'uciążliwość' oznacza dokuczliwość powodującą niemożność lub utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu. Strona nie wykazała takiej uciążliwości. Ponadto, zajęcie rachunku bankowego jest generalnie uznawane za jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, a organ stosuje środki najmniej uciążliwe spośród tych prowadzących do wykonania obowiązku. Strona nie zaproponowała alternatywnego, mniej uciążliwego środka.
Czy organ egzekucyjny ma obowiązek pouczania strony o możliwości złożenia wniosku o odroczenie płatności lub umorzenie składek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 9 k.p.a. nakłada na organy obowiązek udzielania wyjaśnień i wskazówek, ale nie nakłada obowiązku udzielania porad prawnych ani zastępowania strony w jej aktywności procesowej.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko NSA, że art. 9 k.p.a. ma na celu ochronę praw strony poprzez informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, ale nie zwalnia strony z dbałości o własne interesy i nie zobowiązuje organu do udzielania porad prawnych czy doradztwa.
Czy brak doręczenia upomnienia lub nie wskazanie wysokości zobowiązania może stanowić podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli dowody z akt sprawy wskazują na prawidłowe doręczenie upomnienia i dostępność informacji o wysokości zobowiązania.
Uzasadnienie
Z akt sprawy wynikało, że upomnienie zostało doręczone i odebrane przez stronę, a informacja o wysokości zobowiązania znajdowała się na tytule wykonawczym i zawiadomieniach.
Przepisy (36)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 34 § 5
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 34 § 5
Na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § 1
Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być m.in. wykonanie lub umorzenie obowiązku, przedawnienie, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 15 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 7 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 7 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 18
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 29 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 71a § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 86a § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
p.b. art. 54 § 1
Prawo bankowe
p.b. art. 54 § 2
Prawo bankowe
p.b. art. 95
Prawo bankowe
p.b. art. 104
Prawo bankowe
p.b. art. 105 § 5
Prawo bankowe
p.b. art. 106
Prawo bankowe
k.c. art. 725
Kodeks cywilny
k.c. art. 733
Kodeks cywilny
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 71a § 1
Organy egzekucyjne uprawnione są do przeprowadzania u dłużników zajętej wierzytelności, z wyłączeniem banków, kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 33 § 1
Niedopuszczalność egzekucji musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 7 § 2
Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Ustawa z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe art. 54 § 1
Środki pieniężne na rachunkach bankowych są wolne od zajęcia do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe art. 105 § 5
Przewiduje odpowiedzialność banku za szkody wynikające z ujawnienia tajemnicy bankowej i wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego art. 9
Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 54 Prawa bankowego (kwota wolna od zajęcia) nie jest podstawą zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, a kwestie te należą do drogi cywilnej. • Zajęcie rachunku bankowego nie było zbyt uciążliwym środkiem egzekucyjnym, a strona nie wykazała konkretnej uciążliwości. • Organ egzekucyjny nie ma obowiązku udzielania porad prawnych dotyczących możliwości złożenia wniosku o odroczenie lub umorzenie składek. • Dowody z akt sprawy potwierdziły prawidłowość doręczenia upomnienia i dostępność informacji o wysokości zobowiązania.
Odrzucone argumenty
Zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej z powodu naruszenia art. 54 Prawa bankowego. • Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcie rachunku bankowego). • Zarzut braku doręczenia upomnienia. • Zarzut nie wskazania wysokości zobowiązania. • Zarzut zaniechania pouczenia o uprawnieniach do złożenia wniosku o odroczenie lub umorzenie składek.
Godne uwagi sformułowania
naruszenie art. 54 Prawa bankowego należy rozpatrywać w kategoriach nieprawidłowego wykonywania przez bank umowy o prowadzenie rachunku bankowego, gdzie drogą dochodzenia praw z tego tytułu jest droga cywilnoprawna, a nie zaś określona w art. 54 § 1 u.p.e.a. • organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ustalenia, czy egzekucją nie została objęta kwota wolna od zajęcia, o której mowa w art. 54 ust. 1 p.b. • uciążliwość" w świetle art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność, czy utrudnienie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika • zajęcie rachunku bankowego uznać należy za jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. • art. 9 k.p.a. nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa.
Skład orzekający
Paweł Kornacki
przewodniczący
Agata Ćwik-Bury
sprawozdawca
Katarzyna Stuła-Marcela
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w szczególności kwestii naruszenia kwoty wolnej od zajęcia na rachunku bankowym oraz dopuszczalności i uciążliwości środków egzekucyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdy wierzyciel i organ egzekucyjny są tożsame, ale przedstawione argumenty dotyczące kwoty wolnej od zajęcia i drogi cywilnej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii ochrony środków na rachunku bankowym przed egzekucją, co jest istotne dla wielu osób. Wyjaśnia granice kompetencji sądów administracyjnych w stosunku do spraw cywilnych.
“Czy bank może zająć Twoje pieniądze mimo kwoty wolnej od zajęcia? Sąd administracyjny wyjaśnia, gdzie szukać pomocy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.