I SA/GL 1090/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca A S.A. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) w Katowicach, które odmówiło uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) w sprawie określenia kosztów egzekucyjnych. Sprawa wywodziła się z egzekucji administracyjnej należności z tytułu podatku od nieruchomości za okres od lutego do grudnia 2004 r. Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem NUS z dnia [...] r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (TK) z dnia 28 czerwca 2016 r. (sygn. akt SK 31/14), który uznał przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) za niezgodne z Konstytucją RP w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej. NUS wznowił postępowanie, ale następnie odmówił uchylenia postanowienia o kosztach, argumentując, że przepisy nie zostały uchylone, a jedynie zakwestionowane w ograniczonym zakresie, oraz że nie można uchylić decyzji, jeśli w wyniku wznowienia mogłaby zapaść jedynie decyzja odpowiadająca w swej istocie dotychczasowej. DIAS utrzymał w mocy postanowienie NUS, dodając jako kluczową przesłankę upływ pięcioletniego terminu od doręczenia postanowienia z dnia [...] r. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie DIAS. Sąd uznał, że wyrok TK uzasadnia żądanie uchylenia postanowienia o kosztach egzekucyjnych. Mimo upływu terminu z art. 146 § 1 k.p.a., który uniemożliwia uchylenie postanowienia na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., organ powinien był stwierdzić naruszenie prawa zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że organy nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako usprawiedliwienie stosowania niekonstytucyjnych przepisów, a wyroki TK mają moc powszechnie obowiązującą. Sąd zgodził się z argumentacją, że sposób naliczania kosztów egzekucyjnych, poprzez wielokrotne stosowanie stawek procentowych do każdego z jedenastu tytułów wykonawczych, prowadził do oderwania wysokości kosztów od rzeczywistego nakładu pracy organu egzekucyjnego, co było sprzeczne z wytycznymi TK. Sąd zasądził od DIAS na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wznowienia postępowania na podstawie wyroku TK, nawet po upływie terminu z art. 146 k.p.a., poprzez stwierdzenie naruszenia prawa. Interpretacja zasad naliczania kosztów egzekucyjnych w kontekście wyroku TK i zasady proporcjonalności.
Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie orzeczenia TK oraz stosowania przepisów o kosztach egzekucyjnych. Konieczność analizy konkretnych przepisów i terminów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z Konstytucją RP w zakresie braku określenia maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych uzasadnia wznowienie postępowania i uchylenie ostatecznego postanowienia o kosztach egzekucyjnych, mimo upływu terminu z art. 146 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok TK uzasadnia wznowienie postępowania. Mimo upływu terminu z art. 146 § 1 k.p.a., który uniemożliwia uchylenie postanowienia, organ powinien był stwierdzić naruszenie prawa zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a., ponieważ sposób naliczania kosztów egzekucyjnych był sprzeczny z wytycznymi TK.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wyrok TK ma moc powszechnie obowiązującą i organy nie mogą stosować przepisów uznanych za niekonstytucyjne. Nawet jeśli upłynął termin do uchylenia decyzji, organ powinien był stwierdzić naruszenie prawa, co stanowi podstawę do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych. Sąd podkreślił, że wielokrotne naliczanie kosztów od wielu tytułów wykonawczych, zamiast jednego, prowadziło do oderwania kosztów od rzeczywistego nakładu pracy organu.
Czy wielokrotne naliczanie kosztów egzekucyjnych od poszczególnych tytułów wykonawczych, opartych na jednej decyzji merytorycznej, jest zgodne z zasadą proporcjonalności i nie prowadzi do nadmiernej ingerencji w prawo własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie wielokrotne naliczanie kosztów, mimo że każde z nich mieści się w ustalonych przez organy limitach, prowadzi do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku TK i stanowi oderwanie od rzeczywistego nakładu pracy organu.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że takie postępowanie pozwala na obejście górnych limitów opłat egzekucyjnych, które zostały ustanowione w celu zapewnienia proporcjonalności i zgodności z Konstytucją. Stwierdzenie naruszenia prawa w tym zakresie jest uzasadnione.
Przepisy (10)
Główne
u.p.e.a. art. 64 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
k.p.a. art. 146 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 151
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 145a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 126
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisów u.p.e.a. z Konstytucją RP uzasadnia wznowienie postępowania. • Nawet po upływie terminu z art. 146 § 1 k.p.a., organ powinien stwierdzić naruszenie prawa zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a. • Wielokrotne naliczanie kosztów egzekucyjnych od wielu tytułów wykonawczych, opartych na jednej decyzji, prowadzi do oderwania kosztów od rzeczywistego nakładu pracy organu i narusza standardy konstytucyjne.
Odrzucone argumenty
Przepisy u.p.e.a. nie zostały uchylone przez TK i nadal obowiązują. • Organ egzekucyjny nie ma możliwości uchylenia ostatecznego postanowienia z dnia [...] r., ponieważ zostało ono wydane w oparciu o obowiązujące przepisy. • W wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej (art. 146 § 2 k.p.a.). • Nastąpił upływ pięcioletniego terminu od doręczenia postanowienia z dnia [...] r. do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, co uniemożliwia uchylenie postanowienia (art. 146 § 1 k.p.a.). • Koszty egzekucyjne zostały określone prawidłowo, z uwzględnieniem proporcji i limitów wynikających z wyroku TK oraz porównania z egzekucją z nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
organy stosujące prawo nie mogą powoływać się na pominięcie prawodawcze jako okoliczność usprawiedliwiającą stosowanie niekonstytucyjnych przepisów • wyrok TK jest wyrokiem zakresowym o pominięciu prawodawczym • mechaniczne odnoszenie ustalonych na podstawie wykładni prokonstytucyjnej limitów opłat do każdego tytułu wykonawczego z osobna prowadzi do praktycznego braku stosowania standardów wynikających z wyroku TK • organ nadzoru bezzasadnie odmówił uchylenia swego postanowienia określającego koszty egzekucyjne
Skład orzekający
Agata Ćwik-Bury
przewodniczący
Katarzyna Stuła-Marcela
sprawozdawca
Wojciech Gapiński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wznowienia postępowania na podstawie wyroku TK, nawet po upływie terminu z art. 146 k.p.a., poprzez stwierdzenie naruszenia prawa. Interpretacja zasad naliczania kosztów egzekucyjnych w kontekście wyroku TK i zasady proporcjonalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie orzeczenia TK oraz stosowania przepisów o kosztach egzekucyjnych. Konieczność analizy konkretnych przepisów i terminów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego wpływają na postępowania administracyjne i egzekucyjne, nawet po upływie standardowych terminów. Pokazuje też, jak sądy interpretują przepisy proceduralne w celu ochrony praw jednostki przed nadmiernym fiskalizmem państwa.
“Wyrok TK ważniejszy niż termin? Sąd uchyla koszty egzekucyjne mimo upływu lat.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.