I PZP 9/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zagadnienie prawne dotyczące sytuacji pracodawcy, który wypowiedział warunki pracy i płacy po rozwiązaniu zakładowego układu zbiorowego pracy (ZUZP). Sprawa wyłoniła się z powództwa pracowników o przywrócenie na dotychczasowe warunki pracy i płacy oraz o zapłatę. Kluczowe pytania dotyczyły tego, czy pracodawca jest bezwzględnie związany zakazem wypowiadania warunków pracy po rozwiązaniu układu, gdy strony wprowadziły do niego zapis odpowiadający art. 241(7) § 4 k.p. w brzmieniu obowiązującym przed 26 listopada 2002 r., oraz czy w przypadku wypowiadania indywidualnych warunków pracy stosuje się art. 38 § 1 i art. 45 § 1 k.p. Sąd Najwyższy podjął uchwałę, w której stwierdził, że postanowienia ZUZP dotyczące dalszego stosowania układu po jego rozwiązaniu nie zawsze są wiążące, zwłaszcza jeśli naruszają swobodę pracodawcy w podejmowaniu decyzji o związaniu się układem, co może wynikać z wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W kwestii wypowiadania indywidualnych warunków pracy, Sąd Najwyższy uznał, że stosuje się art. 38 § 1 i art. 45 § 1 k.p., co oznacza, że wypowiedzenie musi być uzasadnione i poprzedzone konsultacją ze związkami zawodowymi, nawet po rozwiązaniu układu zbiorowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wypowiadania warunków pracy i płacy po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy, a także kwestia ważności postanowień układu naruszających swobodę pracodawcy.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej układów zbiorowych pracy zawartych w określonym przedziale czasowym i ich rozwiązania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pracodawca będący stroną Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy (ZUZP) zawartego przed 26 listopada 2002 r., po rozwiązaniu tego układu, jest bezwzględnie związany zakazem wypowiadania warunków pracy i płacy, gdy strony wprowadziły do układu zapis odpowiadający art. 241(7) § 4 k.p. w brzmieniu obowiązującym przed tą datą, czy też wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz okoliczności zawierania układu mogą mieć wpływ na związanie treścią tego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postanowienia ZUZP dotyczące dalszego stosowania układu po jego rozwiązaniu nie zawsze są wiążące, zwłaszcza jeśli naruszają swobodę pracodawcy w podejmowaniu decyzji o związaniu się układem, co może wynikać z wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy analizuje zmiany w art. 241(7) k.p. i wyrok TK K 37/01, wskazując, że postanowienia układu zbiorowego pracy nie mogą naruszać konstytucyjnej swobody pracodawcy w negocjowaniu i związaniu się układem. W przypadku układów zawartych w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 26 listopada 2002 r., postanowienia dotyczące dalszego stosowania układu po jego rozwiązaniu mogą być nieważne, jeśli zostały ustalone z naruszeniem tej swobody.
Czy w przypadku wypowiadania indywidualnych warunków płacy i pracy w związku z rozwiązaniem Zakładowego Układu Zbiorowego Pracy stosuje się art. 38 § 1 k.p. (konsultacja związkowa) i art. 45 § 1 k.p. (zasadność wypowiedzenia)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku wypowiadania indywidualnych warunków pracy i płacy w związku z rozwiązaniem ZUZP stosuje się art. 38 § 1 i art. 45 § 1 k.p.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy opowiedział się za poglądem, że art. 241(13) § 2 zdanie drugie k.p. nie wyłącza stosowania art. 45 § 1 k.p. (zasadność wypowiedzenia) ani art. 38 k.p. (konsultacja związkowa). Wypowiedzenie zmieniające musi być kauzalne, a samo rozwiązanie układu nie jest wystarczającą przyczyną. Konsultacja związkowa nie jest bezprzedmiotowa, gdyż sporne może być samo rozwiązanie układu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Janusz T. | osoba_fizyczna | powód |
| Lidia S. | osoba_fizyczna | powód |
| Grażyna Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| Barbara S. | osoba_fizyczna | powód |
| Genowefa S. | osoba_fizyczna | powód |
| Drukarnia Narodowa SA w K. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p. art. 38 § § 1
Kodeks pracy
Przepis dotyczący konsultacji ze związkami zawodowymi przed dokonaniem wypowiedzenia warunków pracy i płacy. Sąd uznał, że ma zastosowanie również po rozwiązaniu układu zbiorowego.
k.p. art. 45 § § 1
Kodeks pracy
Przepis dotyczący zasadności wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony. Sąd uznał, że ma zastosowanie również po rozwiązaniu układu zbiorowego.
Pomocnicze
k.p. art. 241(7) § § 4
Kodeks pracy
Przepis w brzmieniu obowiązującym przed 26 listopada 2002 r., który stanowił, że w razie rozwiązania lub wypowiedzenia układu, do czasu zawarcia nowego układu, obowiązuje układ dotychczasowy, chyba że strony oświadczą, iż nie zamierzają zawrzeć nowego układu. Był to przepis bezwzględnie obowiązujący.
k.p. art. 241(13) § § 2
Kodeks pracy
Przepis, który zgodnie z jego zdaniem drugim, przy wypowiadaniu warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy nie mają zastosowania przepisy ograniczające dopuszczalność wypowiadania warunków takiej umowy lub aktu. Sąd uznał, że nie wyłącza on stosowania art. 38 i 45 k.p.
k.p. art. 240 § § 1
Kodeks pracy
Określa, że układ zbiorowy określa warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy oraz wzajemne zobowiązania stron układu, w tym dotyczące stosowania układu i przestrzegania jego postanowień.
k.p. art. 9 § § 1
Kodeks pracy
Postanowienia układów zbiorowych pracy, określające prawa i obowiązki pracowników i pracodawców, są źródłem prawa pracy.
k.p. art. 9 § § 2
Kodeks pracy
Postanowienia układów zbiorowych pracy nie mogą być mniej korzystne dla pracowników niż przepisy Kodeksu pracy oraz innych ustaw i aktów wykonawczych.
k.p. art. 30 § § 4
Kodeks pracy
Obowiązek wskazania pracownikowi przyczyny wypowiedzenia. Sąd uznał, że ma zastosowanie również w przypadku wypowiedzenia zmieniającego po rozwiązaniu układu zbiorowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wypowiedzenie warunków pracy po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy podlega zasadom zasadności wypowiedzenia (art. 45 § 1 k.p.) i konsultacji związkowej (art. 38 k.p.). • Postanowienia układu zbiorowego pracy dotyczące jego dalszego stosowania po rozwiązaniu mogą być nieważne, jeśli naruszają swobodę pracodawcy w podejmowaniu decyzji o związaniu się układem.
Odrzucone argumenty
Pracodawca po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy nie jest związany wymogami zasadności wypowiedzenia i konsultacji związkowej. • Postanowienia układu zbiorowego pracy dotyczące jego dalszego stosowania po rozwiązaniu są zawsze wiążące, nawet jeśli naruszają swobodę pracodawcy.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejsze zagadnienie prawne opowiada się za drugim z przedstawionych poglądów, według którego w razie wypowiedzenia przez pracodawcę warunków pracy lub płacy po rozwiązaniu układu zbiorowego (zwłaszcza, gdy nie obowiązuje regulamin wynagradzania) mają zastosowanie art. 45 § 1 i 38 k.p. • Wypowiedzenie zmieniające musi być czynnością kauzalną, a więc rozwiązanie układu zbiorowego (...) może być uznane tylko za warunek niezbędny wypowiedzeń zmieniających, ale niewystarczający. • Konsultacja związkowa nie jest bezprzedmiotowa. Sporne (...) może być bowiem samo rozwiązanie układu (czy w ogóle doszło do rozwiązania, w jakim terminie, czy dotychczasowy układ nie ma dalszego zastosowania).
Skład orzekający
Józef Iwulski
przewodniczący-sprawozdawca
Andrzej Wróbel
sędzia
Jolanta Pietrzak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wypowiadania warunków pracy i płacy po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy, a także kwestia ważności postanowień układu naruszających swobodę pracodawcy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej układów zbiorowych pracy zawartych w określonym przedziale czasowym i ich rozwiązania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z prawami pracowniczymi i układami zbiorowymi pracy, a także interpretacją przepisów Kodeksu pracy w kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Jest to istotne dla prawników pracy i pracodawców.
“Czy po rozwiązaniu układu zbiorowego pracy pracodawca może dowolnie zmieniać warunki zatrudnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
odszkodowanie: 3859,26 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.