I PKN 80/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczeń pracownicy, radcy prawnego Danuty L., przeciwko Przedsiębiorstwu Handlowo-Produkcyjnemu „S.Ch.” Spółce z o.o. o zapłatę, w tym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i odprawy emerytalnej. Powódka domagała się znacznej kwoty, argumentując m.in. błędne obliczenie podstawy wymiaru świadczeń i niewłaściwe rozliczenie urlopu w okresie wypowiedzenia. Sąd Rejonowy i Sąd Wojewódzki częściowo uwzględniły powództwo. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 1999 r. rozpoznał kasację powódki. Kluczowe zagadnienia dotyczyły interpretacji przepisów Kodeksu pracy (KP) w brzmieniu sprzed nowelizacji z 1996 r., w szczególności art. 170 KP, który pozwalał pracodawcy na zobowiązanie pracownika do wykorzystania urlopu bieżącego w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia, nawet wbrew planowi urlopów i bez zgody pracownika, a także w okresie niedopuszczenia pracownika do pracy. Sąd Najwyższy uznał, że pracodawca mógł w ten sposób rozliczyć urlop bieżący, ale nie urlop zaległy. W kwestii ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, Sąd Najwyższy stwierdził, że powódka udowodniła swoją gotowość do pracy i nie zgodę na wykorzystanie urlopu, co uzasadniało przyznanie ekwiwalentu za pozostałą część urlopu. Sąd Najwyższy podwyższył zasądzony przez Sąd drugiej instancji ekwiwalent za urlop o 9 dni, uznając, że powódka nie wykorzystała tego urlopu i należał jej się za niego ekwiwalent. W kwestii odprawy emerytalnej, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do zmiany orzeczenia. Odnosząc się do zarzutów dotyczących przedawnienia roszczeń o koszty zastępstwa prawnego, Sąd Najwyższy uznał je za zasadne, wskazując, że powódka jako radca prawny powinna była dochować terminów. Sąd Najwyższy oddalił kasację w pozostałym zakresie i zniósł koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących urlopu w okresie wypowiedzenia oraz rozliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w świetle przepisów sprzed nowelizacji Kodeksu pracy z 1996 r.
Przepisy dotyczące urlopu w okresie wypowiedzenia zostały zmienione. Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 1996 r.
Zagadnienia prawne (5)
Czy pracodawca może zobowiązać pracownika do wykorzystania urlopu wypoczynkowego w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia, nawet jeśli nie jest to zgodne z planem urlopów i pracownik nie wyraża na to zgody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 170 KP w brzmieniu sprzed nowelizacji z 1996 r., pracodawca mógł zobowiązać pracownika do wykorzystania urlopu bieżącego w okresie wypowiedzenia, nawet bez zgody pracownika i niezależnie od planu urlopów. Nie dotyczyło to urlopu za poprzednie lata.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na brzmienie art. 170 KP sprzed nowelizacji z 1996 r. wskazał, że pracodawca miał prawo skierować pracownika na urlop w okresie wypowiedzenia, a pracownik nie mógł się temu sprzeciwić ani domagać ekwiwalentu za ten okres, jeśli pracodawca nie dopuścił go do pracy.
Czy pracownikowi przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop, jeśli pracodawca nie dopuścił go do pracy w okresie wypowiedzenia, a pracownik przejawiał gotowość do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli pracownik udowodni, że nie zgadzał się na wykorzystanie urlopu i przejawiał gotowość do pracy przez cały okres wypowiedzenia, przysługuje mu ekwiwalent za niewykorzystany urlop, którego pracodawca nie mógł rozliczyć jako urlopu bieżącego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pracownik musi udowodnić swoją gotowość do pracy i brak zgody na urlop, aby uzyskać ekwiwalent za niewykorzystany urlop, jeśli pracodawca nie dopuścił go do pracy. W tym przypadku powódka wykazała te okoliczności, co uzasadniało przyznanie ekwiwalentu za pozostałą część urlopu.
Czy premia uznaniowa powinna być wliczana do podstawy wymiaru ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i odprawy emerytalnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli premia miała charakter stały i była wypłacana regularnie, powinna być uwzględniona przy obliczaniu podstawy wymiaru ekwiwalentu za urlop i odprawy emerytalnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że premia uznaniowa, jeśli miała charakter stały i była wypłacana co miesiąc, powinna być wliczona do podstawy wymiaru świadczeń. W tym przypadku Sąd drugiej instancji uwzględnił premię, co zostało uznane za prawidłowe.
Czy roszczenie o zapłatę kosztów zastępstwa prawnego, zasądzonych na rzecz pracownika (radcy prawnego), może ulec przedawnieniu, jeśli pracodawca nie wypłacił tych kosztów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie o zapłatę kosztów zastępstwa prawnego podlega przedawnieniu zgodnie z przepisami Kodeksu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał zarzuty dotyczące przedawnienia roszczeń o koszty zastępstwa prawnego za zasadne, wskazując, że powódka jako radca prawny powinna była dochować terminów. Odmowa wypłaty przez pracodawcę i brak udostępnienia dokumentów nie usprawiedliwiają przekroczenia terminu przedawnienia.
Czy waloryzacja świadczeń jest dopuszczalna, gdy zasądzono odsetki ustawowe?
Odpowiedź sądu
Zasądzenie odsetek ustawowych za okres od wymagalności roszczeń może w wystarczający sposób zrekompensować spadek siły nabywczej pieniądza, spełniając funkcję waloryzacyjną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że odsetki ustawowe spełniają funkcję waloryzacyjną i mogą zrekompensować spadek siły nabywczej pieniądza, dlatego nie było potrzeby stosowania dodatkowej waloryzacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Danuta L. | osoba_fizyczna | powódka |
| Przedsiębiorstwo Handlowo-Produkcyjne „S.Ch.” Spółka z o.o. | spółka | pozwany |
Przepisy (24)
Główne
KP art. 170
Kodeks pracy
W brzmieniu sprzed nowelizacji z 1996 r. pozwalał pracodawcy na zobowiązanie pracownika do wykorzystania urlopu bieżącego w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia, nawet bez zgody pracownika i niezależnie od planu urlopów.
KP art. 291 § § 1
Kodeks pracy
Dotyczy przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy.
Pomocnicze
KP art. 163
Kodeks pracy
Dotyczy terminu zawiadomienia pracownika o urlopie.
KP art. 8
Kodeks pracy
Dotyczy zasad współżycia społecznego i nadużycia prawa podmiotowego.
KC art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy waloryzacji świadczeń pieniężnych.
KC art. 442 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia roszczeń z czynów niedozwolonych.
KC art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego.
KC art. 415
Kodeks cywilny
Dotyczy odpowiedzialności deliktowej.
KC art. 482 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy kapitalizacji odsetek.
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zakresu rozpoznania apelacji.
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów.
KPC art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów procesu.
KPC art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów procesu.
KPC art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wzajemnego zniesienia lub stosunkowego podziału kosztów procesu.
KPC art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wydania wyroku po zamknięciu rozprawy.
KPC art. 316 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości wznowienia postępowania po zamknięciu rozprawy.
KPC art. 326 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ogłoszenia wyroku.
KPC art. 323
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wydania wyroku przez sędziów, przed którymi odbyła się rozprawa.
KPC art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania.
KPC art. 393¹¹
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uwzględniania nieważności postępowania z urzędu.
KPC art. 393¹⁵
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zmiany zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
Dz.U. Nr 43, poz. 259 art. § 19
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych
Dotyczy ustalania ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
Dz.U. Nr 43, poz. 259 art. § 19¹
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych
Dotyczy ustalania ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
Dz.U. Nr 43, poz. 259 art. § 8 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych
Dotyczy podstawy wymiaru ekwiwalentu za urlop.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pracownikowi przysługuje ekwiwalent za niewykorzystany urlop, jeśli udowodni gotowość do pracy i brak zgody na urlop w okresie wypowiedzenia. • Premia uznaniowa, jeśli miała charakter stały, powinna być wliczona do podstawy wymiaru ekwiwalentu za urlop i odprawy emerytalnej.
Odrzucone argumenty
Pracodawca mógł zobowiązać pracownika do wykorzystania urlopu bieżącego w okresie wypowiedzenia bez jego zgody. • Roszczenia o koszty zastępstwa prawnego uległy przedawnieniu. • Zasądzenie odsetek ustawowych wystarczająco rekompensuje spadek siły nabywczej pieniądza.
Godne uwagi sformułowania
Pracodawca mógł zobowiązać pracownika do wykorzystania bieżącego urlopu w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia, choćby nie było to zgodne z planem urlopów. • Przejawiana przez niego gotowość do pracy nie mogła prowadzić do nabycia ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. • Nie dotyczyło to urlopu za poprzednie lata.
Skład orzekający
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
przewodniczący
Józef Iwulski
sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących urlopu w okresie wypowiedzenia oraz rozliczania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w świetle przepisów sprzed nowelizacji Kodeksu pracy z 1996 r."
Ograniczenia: Przepisy dotyczące urlopu w okresie wypowiedzenia zostały zmienione. Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji z 1996 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii z zakresu prawa pracy, takich jak urlop w okresie wypowiedzenia i ekwiwalent za niewykorzystany urlop, a także interpretacji przepisów sprzed lat, co może być ciekawe dla prawników specjalizujących się w tym obszarze.
“Urlop w okresie wypowiedzenia: czy pracodawca zawsze może zmusić pracownika do jego wykorzystania?”
Dane finansowe
WPS: 16 408,56 PLN
ekwiwalent za urlop: 737,88 PLN
ekwiwalent za urlop: 583,44 PLN
odprawa emerytalna: 1750 PLN
inne: 1262 PLN
ekwiwalent za urlop: 428,75 PLN
odsetki od kosztów zastępstwa prawnego: 767,19 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.