I PKN 246/97Dyskryminacja wypowiedzenie emerytura górnicza
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Jan Ś. pozwał KGHM Polska Miedź S.A. o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę, które nastąpiło po nabyciu przez niego uprawnień do wcześniejszej emerytury górniczej. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że nabycie uprawnień emerytalnych mogło stanowić uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia w kontekście restrukturyzacji zakładu i zmniejszenia zatrudnienia. Sąd Wojewódzki utrzymał ten wyrok w mocy, stwierdzając, że wypowiedzenie było uzasadnione i nie naruszało zasad współżycia społecznego ani nie stanowiło szykany. Powód wniósł kasację, zarzucając naruszenie art. 10 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników (błędne uznanie pracodawcy za uprawnionego do wypowiedzenia umowy pracownikowi, który nie wyraża zgody na przejście na emeryturę), art. 8 KP (nierozważenie sprzeczności wypowiedzenia z zasadami współżycia społecznego) oraz art. 113 KP (uznanie wypowiedzenia pracownikowi poniżej 46 lat za niedyskryminujące). Sąd Najwyższy oddalił kasację. Zważył, że restrukturyzacja zakładu i konieczność zmniejszenia zatrudnienia uzasadniały wybór pracowników do zwolnienia, a kryterium uwzględniające zabezpieczenie socjalne (emerytura) było humanitarne i słuszne. Sąd uznał, że nie doszło do dyskryminacji ze względu na wiek, ponieważ wiek powoda nie ograniczał jego zdolności do pracy, a uprawnienia emerytalne były tylko jednym z kryteriów wyboru, a nie podstawą wypowiedzenia. Sąd Najwyższy podkreślił, że prawo do wcześniejszej emerytury jest przywilejem, a nie obowiązkiem. Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasad współżycia społecznego, Sąd wskazał, że pracodawca może naruszyć te zasady, jeśli sytuacja osobista zwalnianego pracownika jest znacznie gorsza niż innych, czego powód nie wykazał. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał wypowiedzenie za zasadne i nie sprzeczne z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia dyskryminacji ze względu na wiek w kontekście wypowiedzenia umowy o pracę w ramach restrukturyzacji, a także stosowanie zasad współżycia społecznego przy wyborze pracowników do zwolnienia.
Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia uprawnień emerytalnych przez górników i restrukturyzacji zakładu. Brak wykazania przez pracownika istotnych różnic w sytuacji osobistej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi, który nabył uprawnienia do wcześniejszej emerytury górniczej, w ramach restrukturyzacji zakładu, stanowi dyskryminację ze względu na wiek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli kryterium wyboru pracowników do zwolnienia uwzględnia zabezpieczenie socjalne i nie narusza innych przepisów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wybór pracowników do zwolnienia w ramach restrukturyzacji, oparty m.in. na posiadaniu uprawnień emerytalnych, jest uzasadniony i humanitarny, o ile nie narusza innych przepisów, w tym zakazu dyskryminacji. Wiek pracownika nie był jedynym kryterium, a jego zdolność do pracy nie była ograniczona.
Czy wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi w ramach restrukturyzacji, z uwagi na nabycie uprawnień emerytalnych, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli pracownik nie wykazał, że jego sytuacja osobista jest znacznie gorsza niż sytuacja innych pracowników, którym nie wypowiedziano umów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że wypowiedzenie umowy o pracę może być sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, jeśli sytuacja osobista zwalnianego pracownika jest znacznie gorsza niż innych. Jednakże w tej sprawie powód nie wykazał takiej istotnej różnicy, a sądy uznały wypowiedzenie za uzasadnione.
Czy nabycie przez pracownika uprawnień do wcześniejszej emerytury górniczej stanowi obowiązek przejścia na emeryturę, czy przywilej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Stanowi przywilej, a nie obowiązek.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 10 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników przyznaje prawo do górniczej emerytury bez względu na wiek, co jest przywilejem, a nie obowiązkiem. Pracownik może nadal kontynuować aktywność zawodową.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jan Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| KGHM Polska Miedź Spółka Akcyjna-Oddział Zakłady Górnicze "P.-S." w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
KP art. 113
Kodeks pracy
Dyskryminacją jest bezprawne pozbawienie lub ograniczenie praw wynikających ze stosunku pracy albo nierównomierne traktowanie pracowników ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, narodowość, rasę, przekonania, zwłaszcza polityczne lub religijne oraz przynależność związkową, a także przyznanie z tych względów niektórym pracownikom mniejszych praw niż te, z których korzystają inni pracownicy, znajdujący się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej.
u.z.g. art. 10
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin
Przyznaje prawo do górniczej emerytury bez względu na wiek i zajmowane stanowisko górnikom, którzy wykonywali pracę pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy co najmniej przez 25 lat. Jest to przywilej, a nie obowiązek.
Pomocnicze
KP art. 8
Kodeks pracy
Nikt nie może z żadnego tytułu występować przeciwko interesom innej strony stosunku pracy, naruszać zasad współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa.
KP art. 45
Kodeks pracy
W razie wypowiedzenia umowy o pracę z naruszeniem przepisów kodeksu, pracownikowi przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie.
KPC art. 393 § 12
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia kasacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Restrukturyzacja zakładu i konieczność zmniejszenia zatrudnienia. • Nabycie uprawnień emerytalnych jako kryterium wyboru pracowników do zwolnienia, zapewniające środki utrzymania. • Brak wykazania przez pracownika, że jego sytuacja osobista jest znacznie gorsza niż innych pracowników. • Wypowiedzenie nie narusza zasad współżycia społecznego ani nie stanowi szykany.
Odrzucone argumenty
Wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi, który nie ma 50 lat życia i przepracował pod ziemią ponad 25 lat, gdy ten nie wyraża zgody na przejście na emeryturę, jest naruszeniem art. 10 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników. • Nierozważenie z urzędu, czy wypowiedzenie nie jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego (naruszenie art. 8 KP). • Wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi, który nie ukończył 46 lat, jest dyskryminacją ze względu na wiek (naruszenie art. 113 KP).
Godne uwagi sformułowania
Dyskryminacją w rozumieniu art. 113 KP jest bezprawne pozbawienie lub ograniczenie praw wynikających ze stosunku pracy albo nierównomierne traktowanie pracowników ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, narodowość, rasę, przekonania, zwłaszcza polityczne lub religijne oraz przynależność związkową, a także przyznanie z tych względów niektórym pracownikom mniejszych praw niż te, z których korzystają inni pracownicy, znajdujący się w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej. • Pozwany zakład pracy przyjął humanitarne i słuszne kryterium wyboru pracowników do zwolnienia z pracy, nie pozbawiając pracy i środków utrzymania tych, którzy nie mają żadnego zabezpieczenia materialnego. • Przepis art. 10 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin [...] określa przywilej, a nie obowiązek skorzystania z wcześniejszych uprawnień emerytalnych.
Skład orzekający
Jan Wasilewski
przewodniczący
Adam Józefowicz
sprawozdawca
Kazimierz Jaśkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dyskryminacji ze względu na wiek w kontekście wypowiedzenia umowy o pracę w ramach restrukturyzacji, a także stosowanie zasad współżycia społecznego przy wyborze pracowników do zwolnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nabycia uprawnień emerytalnych przez górników i restrukturyzacji zakładu. Brak wykazania przez pracownika istotnych różnic w sytuacji osobistej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia dyskryminacji w zatrudnieniu i interpretacji zasad współżycia społecznego w kontekście restrukturyzacji. Pokazuje, jak sąd ocenia kryteria wyboru pracowników do zwolnienia.
“Czy nabycie uprawnień emerytalnych to powód do zwolnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia granice dyskryminacji w pracy.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.