Orzeczenie · 2000-12-14

I PKN 157/00Odpowiedzialność materialna pracownika za powierzone mienie

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2000-12-14

SNPrawo pracyodpowiedzialność materialna pracownikówWysokanajwyższy

odpowiedzialność materialnapracownikmienie powierzonekodeks pracyszkodarozliczenie gotówkikasacjaSąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę z powództwa Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego Export-Import „A.” S.C. przeciwko Bogusławowi K. o zapłatę odszkodowania w kwocie 48.683,24 zł. Powód dochodził roszczenia z tytułu niewpłacenia przez pozwanego pobranej od klientów gotówki. Sąd Okręgowy zasądził odszkodowanie, a Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację pozwanego, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. Kluczowym zarzutem kasacji było błędne zastosowanie przez sądy niższych instancji art. 122 Kodeksu pracy (KP) jako podstawy odpowiedzialności materialnej pracownika, podczas gdy w ocenie skarżącego, właściwą podstawą powinien być art. 124 KP. Sąd Najwyższy przyznał rację skarżącemu. Stwierdził, że odpowiedzialność pracownika za szkodę w mieniu powierzonym z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się powinna być oparta na art. 124 KP. Przepis art. 122 KP, dotyczący odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną pracodawcy przez naruszenie obowiązków pracowniczych, nie może stanowić samodzielnej podstawy odpowiedzialności w przypadku mienia powierzonego. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy niższych instancji nie oceniły materiału dowodowego pod kątem przesłanek odpowiedzialności z art. 124 KP, w tym możliwości wykazania przez pracownika przyczyn niezależnych od niego (art. 124 § 3 KP) lub przyczynienia się pracodawcy lub innych osób do powstania lub zwiększenia szkody (art. 117 KP). Sąd Najwyższy uznał również, że uniewinnienie pracownika w postępowaniu karnym nie przesądza o jego winie w postępowaniu cywilnym ani o zwolnieniu z obowiązku naprawienia szkody, ale podkreślił, że odpowiedzialność na podstawie art. 124 KP ma odmienne rozłożenie ciężaru dowodu niż na podstawie art. 122 KP.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Rozróżnienie podstaw odpowiedzialności materialnej pracownika na podstawie art. 122 i art. 124 Kodeksu pracy, zwłaszcza w kontekście szkody w mieniu powierzonym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika odpowiedzialnego za mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się.

Zagadnienia prawne (3)

Jaka jest podstawa prawna odpowiedzialności materialnej pracownika za szkodę w mieniu powierzonym z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Podstawę prawną odpowiedzialności pracownika za szkodę w mieniu powierzonym z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się stanowi art. 124 Kodeksu pracy, a nie art. 122 Kodeksu pracy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 122 KP nie może stanowić samodzielnej podstawy odpowiedzialności za szkodę w powierzonym mieniu, gdyż reguluje on ogólną odpowiedzialność za naruszenie obowiązków pracowniczych. Odpowiedzialność za mienie powierzone jest specyficzna i uregulowana w art. 124 KP, który przewiduje odmienne rozłożenie ciężaru dowodu i możliwość wykazania przez pracownika przyczyn egskulpacyjnych.

Czy uniewinnienie pracownika w postępowaniu karnym wyklucza jego odpowiedzialność materialną w postępowaniu cywilnym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uniewinnienie pracownika w postępowaniu karnym nie przesądza o jego winie w postępowaniu cywilnym ani o zwolnieniu z obowiązku naprawienia szkody.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że sąd w postępowaniu cywilnym jest związany wyrokiem karnym skazującym i wyłącznie co do ustalenia popełnienia przestępstwa (art. 11 KPC). Uniewinnienie nie stanowi przeszkody dla przyjęcia zawinionego przez pracownika wyrządzenia szkody, gdyż zawinione naruszenie obowiązku pracowniczego nie musi stanowić czynu przestępnego.

Czy sądy niższych instancji prawidłowo oceniły materiał dowodowy w kontekście odpowiedzialności pracownika za mienie powierzone?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sądy niższych instancji nie oceniły materiału dowodowego w aspekcie przesłanek odpowiedzialności pozwanego za mienie powierzone na podstawie art. 124 KP, w tym nie rozważały przyczyn niezależnych od pracownika lub przyczynienia się pracodawcy do szkody.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy nie rozważały, czy obowiązujący u pracodawcy sposób rozliczania pieniędzy zabezpieczał prawidłowe wykonanie obowiązku pieczy, czy i w jakim zakresie do powstania lub zwiększenia szkody przyczynił się pracodawca lub inne osoby, co jest kluczowe przy stosowaniu art. 124 KP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strona wygrywająca

Bogusław K.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe Export-Import „A.” S.C. w O. – Józefy K. i Zbigniewa G.	spółka	powód
Bogusław K.	osoba_fizyczna	pozwany

Przepisy (10)

Główne

KP art. 124

Kodeks pracy

Podstawa odpowiedzialności pracownika za szkodę w mieniu powierzonym z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się.

Pomocnicze

KP art. 122

Kodeks pracy

Nie może stanowić samodzielnej podstawy odpowiedzialności pracownika za szkodę w powierzonym mu mieniu z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się.

KP art. 117

Kodeks pracy

Dotyczy przyczynienia się pracodawcy lub innych osób do powstania lub zwiększenia szkody.

KPC art. 11

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie sądu cywilnego wyrokiem karnym skazującym i wyłącznie co do ustalenia popełnienia przestępstwa.

KPC art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Ocena materiału dowodowego.

KPC art. 236

Kodeks postępowania cywilnego

Tezy dowodowe.

KPC art. 316 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Powoływanie się na dowody z akt innych postępowań.

KPC art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Elementy uzasadnienia wyroku.

KPC art. 391

Kodeks postępowania cywilnego

Postępowanie apelacyjne.

KPC art. 393 § 13

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa orzekania Sądu Najwyższego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podstawą odpowiedzialności materialnej pracownika za szkodę w mieniu powierzonym powinien być art. 124 KP, a nie art. 122 KP. • Sądy niższych instancji nie oceniły materiału dowodowego w kontekście przesłanek odpowiedzialności z art. 124 KP, w tym możliwości wykazania przez pracownika przyczyn niezależnych od niego lub przyczynienia się pracodawcy do szkody.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd drugiej instancji przepisów postępowania - art. 233 § 1 KPC, art. 236 KPC, art. 316 § 1 KPC i art. 328 § 2 KPC - nie stanowią usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność materialna pracownika na podstawie art. 122 KP nie musi wynikać z popełnienia i skazania za przestępstwo przeciwko mieniu (za-boru mienia). • Podstawę prawną odpowiedzialności pracownika, który nie rozliczył się z pobranej od odbiorców gotówki za dostarczony towar, stanowi art. 124 KP. • Uniewinnienie w postępowaniu karnym nie zmienia zasad odpowiedzialności w postępowaniu cywilnym. • Zawinione naruszenie obowiązku pracowniczego (przekroczenie pracownicze) nie musi wszak stanowić czynu przestępnego podlegającego sankcjom karnym. • Prze-pis ten [art. 122 KP] nie może przeto stanowić samodzielnej podstawy odpowiedzialności pracownika za szkodę w powierzonym mu mieniu z obowiązkiem zwrotu lub do wyliczenia się.

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący

Katarzyna Gonera

sędzia

Barbara Wagner

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Rozróżnienie podstaw odpowiedzialności materialnej pracownika na podstawie art. 122 i art. 124 Kodeksu pracy, zwłaszcza w kontekście szkody w mieniu powierzonym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji pracownika odpowiedzialnego za mienie powierzone z obowiązkiem zwrotu lub wyliczenia się.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Orzeczenie SN precyzuje kluczowe rozróżnienie między dwoma przepisami Kodeksu pracy dotyczącymi odpowiedzialności materialnej, co jest fundamentalne dla praktyki prawniczej w sprawach pracowniczych.

“Czy pracownik zawsze odpowiada za szkodę na podstawie art. 122 KP? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe rozróżnienie!”

Dane finansowe

WPS: 48 683,24 PLN

odszkodowanie: 48 683,24 PLN

Sektor

praca

Asystent AI dla prawników