Orzeczenie · 1998-05-14

I PKN 120/98Przyczynienie się pracodawcy do szkody pracownika

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

1998-05-14

SNPrawo pracyodpowiedzialność materialna pracownikówWysokanajwyższy

odpowiedzialność materialnaszkodaprzyczynienie siępracodawcapracownikkodeks pracyBankniedobórubezpieczenia społeczne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powód, Bank Przemysłowo-Handlowy S.A., domagał się od pracownicy Danuty J. zapłaty 20.000 zł tytułem wyrównania szkody w mieniu banku, która powstała w wyniku kradzieży. Pracownica była materialnie odpowiedzialna za powierzone jej pieniądze. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, uznając, że pracownica nie ponosi odpowiedzialności, wskazując na nieprawidłowości w zabezpieczeniu pieniędzy, ale także na brak reakcji przełożonych i wpuszczenie do sortowni nieupoważnionej osoby. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając 4.000 zł (20% szkody), uznając, że pracownica nie zabezpieczyła prawidłowo pieniędzy, ale jednocześnie stwierdził znaczne przyczynienie się pracodawcy do powstania szkody poprzez tolerowanie nieprawidłowej praktyki, wpuszczenie nieupoważnionej osoby do sortowni oraz opóźnione zawiadomienie policji. Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy. Zgodnie z art. 117 § 1 KP, pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania. Sąd Najwyższy podkreślił, że odpowiedzialność za mienie powierzone jest regulacją szczególną i powinna być interpretowana zawężająco. Uznano, że uchybienia pracodawcy, takie jak tolerowanie nieprawidłowej praktyki odkładania pieniędzy na stole zamiast do szafy, wpuszczenie nieupoważnionej osoby do sortowni, czy opóźnione zawiadomienie policji, mogły być uznane za przyczynienie się do powstania szkody, co uzasadniało zmniejszenie odpowiedzialności pracownicy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja art. 117 § 1 KP w kontekście odpowiedzialności materialnej pracownika za mienie powierzone, zwłaszcza w sytuacji przyczynienia się pracodawcy do powstania szkody.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za mienie powierzone i przyczynienia się pracodawcy. Nie dotyczy ogólnych zasad odpowiedzialności pracownika za szkodę.

Zagadnienia prawne (2)

Czy uchybienia pracodawcy lub innych osób mogą być uznane za przyczynienie się do powstania szkody w mieniu powierzonym pracownikowi, uzasadniające zmniejszenie jego odpowiedzialności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, uchybienia pracodawcy lub innych osób, które gdyby nie nastąpiły, to do powstania szkody by nie doszło, uzasadniają przyjęcie przyczynienia się pracodawcy do powstania szkody.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zinterpretował art. 117 § 1 KP, wskazując, że pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba się do niej przyczyniły. Przyczynienie się może polegać na zaniechaniu lub działaniu, które nie powoduje szkody bezpośrednio, ale sprawia, że szkoda staje się możliwa lub jej rozmiar się zwiększa. W analizowanym przypadku tolerowanie nieprawidłowej praktyki, wpuszczenie nieupoważnionej osoby i opóźnione zawiadomienie policji zostały uznane za takie przyczynienie się.

Jak należy interpretować przepis art. 117 § 1 KP w kontekście odpowiedzialności za mienie powierzone pracownikowi?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Przepis art. 117 § 1 KP, stosowany odpowiednio do odpowiedzialności za mienie powierzone, powinien być interpretowany zawężająco, a nie rozszerzająco, w sposób niekorzystny dla pracownika. Należy brać pod uwagę zasadę nieponoszenia przez pracownika ryzyka związanego z działalnością pracodawcy.

Uzasadnienie

Odpowiedzialność za mienie powierzone jest odstępstwem od ogólnych zasad odpowiedzialności materialnej, dlatego przepisy ją normujące powinny być interpretowane w sposób zawężający. Zasada nieponoszenia przez pracownika ryzyka związanego z działalnością pracodawcy (art. 117 § 2 KP) powinna być uwzględniana przy stosowaniu art. 117 § 1 KP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie kasacji

Strona wygrywająca

Danuta J. (pozwana)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Bank Przemysłowo-Handlowy Spółka Akcyjna [...] Oddział w S.	spółka	powód
Danuta J.	osoba_fizyczna	pozwana

Przepisy (9)

Główne

KP art. 117 § § 1

Kodeks pracy

Pracownik nie ponosi odpowiedzialności za szkodę w takim zakresie, w jakim pracodawca lub inna osoba przyczyniły się do jej powstania albo zwiększenia. Interpretacja zawężająca w kontekście odpowiedzialności za mienie powierzone.

KP art. 127

Kodeks pracy

Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o odpowiedzialności materialnej, w tym art. 117 KP, do pracownika odpowiedzialnego za mienie powierzone.

KPC art. 393 § 12

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa oddalenia kasacji.

Pomocnicze

KP art. 117 § § 2

Kodeks pracy

Pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy.

KP art. 124 § § 1

Kodeks pracy

Obowiązek prawidłowego zabezpieczenia powierzonego mienia.

KP art. 124 § § 3

Kodeks pracy

Możliwość wyłączenia stosowania reguł odpowiedzialności za mienie powierzone i przejście na zasady ogólne.

KC art. 300

Kodeks cywilny

Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w sprawach nieuregulowanych przez prawo pracy.

KC art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu.

KC art. 362

Kodeks cywilny

Zmniejszenie obowiązku naprawienia szkody w razie przyczynienia się poszkodowanego. Myśl przewodnia stosowana przy wykładni art. 117 § 1 KP.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchybienia pracodawcy (tolerowanie nieprawidłowej praktyki, wpuszczenie nieupoważnionej osoby, opóźnione zawiadomienie policji) stanowiły przyczynienie się do powstania szkody w rozumieniu art. 117 § 1 KP. • Odpowiedzialność za mienie powierzone jest regulacją szczególną i powinna być interpretowana zawężająco. • Pracownik nie ponosi ryzyka związanego z działalnością pracodawcy.

Odrzucone argumenty

Pracownica nie udowodniła przyczynienia się powoda do powstania niedoboru. • Zachowania pracodawcy nie miały związku przyczynowego ze szkodą.

Godne uwagi sformułowania

Stwierdzenie, iż gdyby nie miały miejsca określone uchybienia ze strony pracodawcy lub innych osób, to do powstania niedoboru by nie doszło, uzasadnia przyjęcie przyczynienia się pracodawcy do powstania szkody wyrządzonej przez pracownika w mieniu powierzonym. • Odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi stanowi odstępstwo od ogólnych zasad odpowiedzialności materialnej, a to prowadzi do wniosku, iż przepisy, które ją normują powinny być interpretowane w sposób zawężający. • Kategoria „przyczynienia się” jest specyficzna, gdyż wiąże się z wyrządzeniem szkody w następstwie zachowań się więcej niż jednej osoby, przy czym z reguły część tych zachowań polega na zaniechaniu. • Ma ono jedynie „przyczyniać się” do powstania szkody, a nie ją powodować.

Skład orzekający

Zbigniew Myszka

przewodniczący

Walerian Sanetra

sprawozdawca

Barbara Wagner

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 117 § 1 KP w kontekście odpowiedzialności materialnej pracownika za mienie powierzone, zwłaszcza w sytuacji przyczynienia się pracodawcy do powstania szkody."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odpowiedzialności za mienie powierzone i przyczynienia się pracodawcy. Nie dotyczy ogólnych zasad odpowiedzialności pracownika za szkodę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądowa interpretacja przepisów Kodeksu pracy może chronić pracownika przed pełną odpowiedzialnością za szkodę, gdy pracodawca sam przyczynił się do jej powstania poprzez zaniedbania lub niewłaściwe procedury.

“Czy pracodawca zawsze może obciążyć pracownika pełną odpowiedzialnością za szkodę? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 20 000 PLN

wyrównanie szkody: 4000 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników