I OSK 935/23Uchylenie wyroku WSA stwierdzenie nieważności decyzji kpa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. SKO odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 1951 r. dotyczącej prawa własności czasowej do gruntu warszawskiego. WSA w Warszawie oddalił skargę, uznając, że z uwagi na wejście w życie nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2021 r., która wprowadziła 30-letni termin na wszczęcie postępowania nieważnościowego, dalsze postępowanie jest bezprzedmiotowe. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd wskazał, że WSA nieprawidłowo ocenił interes prawny strony skarżącej, skupiając się jedynie na skutkach nowelizacji KPA i nie rozróżniając prawidłowo odmowy wszczęcia postępowania od jego umorzenia. NSA podkreślił, że kwestia legitymacji strony do zainicjowania postępowania jest pierwszoplanowa. Sąd zwrócił uwagę na różnice między art. 158 § 3 k.p.a. (dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania) a art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej (dotyczącym umorzenia postępowań już wszczętych). W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, nakazując mu prawidłową ocenę interesu prawnego strony i zastosowanie przepisów KPA. Sąd sprostował również oczywistą omyłkę w komparycji wyroku WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów KPA dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności ograniczeń czasowych (art. 158 § 3 k.p.a.) oraz rozróżnienia między odmową wszczęcia a umorzeniem postępowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA z 2021 r. i spraw dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza tych wydanych na podstawie dekretów z okresu powojennego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił interes prawny strony w zainicjowaniu postępowania nadzwyczajnego (stwierdzenia nieważności decyzji) w kontekście nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzającej ograniczenia czasowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił interes prawny strony, skupiając się wyłącznie na skutkach nowelizacji KPA i nie rozróżniając prawidłowo odmowy wszczęcia postępowania od jego umorzenia.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że WSA pominął kluczową kwestię legitymacji strony do zainicjowania postępowania, koncentrując się jedynie na przepisach ograniczających czasowo możliwość prowadzenia postępowań nieważnościowych. Sąd podkreślił, że ocena interesu prawnego jest pierwszoplanowa.
Czy odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego i umorzenie postępowania administracyjnego są tożsamymi rozstrzygnięciami w świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i jego nowelizacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania i umorzenie postępowania to odmienne rozstrzygnięcia, mające różne konsekwencje procesowe i materialne dla stron.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 158 § 3 k.p.a. (odmowa wszczęcia) i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej (umorzenie) dotyczą różnych sytuacji prawnych i mają odrębne zastosowanie, co jest istotne dla praw stron postępowania.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
k.p.a. art. 158 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
ustawa zmieniająca art. 1 § pkt 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Dodano § 3 w art. 158 k.p.a.
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odmówi wszczęcia postępowania, jeżeli podanie nie spełnia wymagań określonych w przepisach prawa lub istnieją inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania.
k.p.a. art. 28
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyj interes prawny lub obowiązek pozostaje w związku z jego przebiegiem albo kto żąda wszczęcia postępowania lub jest stroną postępowania zakończonego decyzją.
Pomocnicze
ustawa zmieniająca art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ww. ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, stosuje się przepisy k.p.a. w brzmieniu nadanym ww. ustawą.
ustawa zmieniająca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
k.p.a. art. 156 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sprostowanie oczywistych omyłek w orzeczeniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nieprawidłowo ocenił interes prawny strony, skupiając się wyłącznie na skutkach nowelizacji KPA. • WSA nie rozróżnił prawidłowo odmowy wszczęcia postępowania od umorzenia postępowania w świetle przepisów KPA i jego nowelizacji. • Organ administracji uchybił przepisom art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz przepisom dotyczącym ograniczeń czasowych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd stwierdził, że w całości podziela argumenty SKO co do tego, że z akt nie wynika w sposób oczywisty czy skarżąca posiada interes prawny warunkujący zainicjowanie postępowania nadzwyczajnego. • Szersze rozważania w tym zakresie są jednak bezprzedmiotowe z uwagi na wejście w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. • Niezależnie zatem od twierdzeń zawartych w skardze co do tego kiedy zostało zainicjowane postępowanie nadzorcze (2019 r.) - w 2022 r. merytoryczne kontynuowanie postępowania nadzorczego co do orzeczenia z 1951 r. w aktualnym stanie prawnym nie jest możliwe. • Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zaaprobował stanowisko organów administracji, które odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia dekretowego z 1953 r. • Postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym (tu: nieważnościowym) na wniosek wymaga zatem od organu w pierwszej kolejności ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym to postępowanie wystąpiła strona postępowania, czyli podmiot posiadający interes prawny. • Nie można utożsamiać odmowy wszczęcia postępowania i umorzenia postępowania.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący
Piotr Przybysz
członek
Joanna Skiba
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów KPA dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności ograniczeń czasowych (art. 158 § 3 k.p.a.) oraz rozróżnienia między odmową wszczęcia a umorzeniem postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA z 2021 r. i spraw dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, zwłaszcza tych wydanych na podstawie dekretów z okresu powojennego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych zmian w Kodeksie postępowania administracyjnego, które wpłynęły na możliwość dochodzenia praw związanych z decyzjami administracyjnymi sprzed wielu lat, co ma znaczenie praktyczne dla wielu obywateli.
“Czy 30-letni termin zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji? NSA wyjaśnia kluczowe zmiany w KPA.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.