I OSK 780/25Uchylenie odpłatności za pobyt w dps nierozpatrzenie wniosku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSkarżąca kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Radomia ustalającą jej odpłatność za pobyt babki w domu pomocy społecznej w okresie od marca 2021 r. do listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, uznając stanowisko organów za prawidłowe i wskazując, że skarżąca nie może skutecznie powoływać się na zaniechanie wyjaśnienia jej sytuacji materialnej, skoro sama nie dostarczyła wymaganych informacji. W skardze kasacyjnej skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (u.p.s.) poprzez błędną interpretację i zastosowanie, a także art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez pominięcie wniosku o umorzenie opłat. Podniosła również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 K.p.a. (brak zbadania okoliczności, że w dacie umieszczenia babki w DPS zdecydowano o nieobciążaniu skarżącej opłatami) oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. (brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów naruszenia przepisów postępowania). Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., stwierdzając, że uzasadnienie wyroku WSA zawierało wszystkie wymagane elementy. Za niezasadny uznano również zarzut dotyczący braku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z winy skarżącej, wskazując, że skarżąca faktycznie odmówiła jego przeprowadzenia. W konsekwencji, zarzuty dotyczące wadliwego ustalenia możliwości płatniczych skarżącej uznano za niezasadne, gdyż uniemożliwienie wywiadu środowiskowego pozbawiło ją ochrony wynikającej z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. Zasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez nierozpatrzenie wniosku skarżącej o zwolnienie z opłat, który został zawarty w odwołaniu. Sąd kasacyjny uznał, że wniosek o "anulowanie" opłat należało potraktować jako wniosek o zwolnienie, a organ drugiej instancji wadliwie przyjął, że taki wniosek nie został złożony. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję SKO, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji, który ma uwzględnić ocenę prawną NSA i podjąć czynności zmierzające do rozpoznania wniosku o zwolnienie z opłat.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odpłatności za pobyt w DPS, obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, możliwość zwolnienia z opłat, interpretacja przepisów u.p.s. dotyczących pomocy społecznej.
Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej i procedury administracyjnej. Kluczowe jest zachowanie skarżącej w zakresie współpracy z organami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ drugiej instancji prawidłowo uznał, że wniosek o "anulowanie" opłat za pobyt w DPS zawarty w odwołaniu nie został złożony, podczas gdy przepis art. 64 u.p.s. dopuszcza zwolnienie z opłat po złożeniu wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ drugiej instancji wadliwie przyjął, że skarżąca nie złożyła wniosku o zwolnienie z opłat. Wniosek o "anulowanie" opłat należało potraktować jako wniosek o zwolnienie, a jego nierozpatrzenie stanowiło naruszenie prawa.
Uzasadnienie
Sąd kasacyjny uznał, że wniosek o "anulowanie" opłat zawarty w odwołaniu powinien zostać potraktowany jako wniosek o zwolnienie z opłat zgodnie z art. 64 u.p.s. Nierozpatrzenie tego wniosku przez organ drugiej instancji było wadliwe i skutkowało uchyleniem decyzji.
Czy odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez skarżącą skutkuje niemożnością ustalenia jej faktycznych możliwości płatniczych i zastosowania ochrony wynikającej z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez skarżącą skutkuje niemożnością zastosowania ochrony wynikającej z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. i pozwala na ustalenie opłaty w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez mieszkańca i inne osoby zobowiązane.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez skarżącą pozbawiło ją ochrony wynikającej z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. W takiej sytuacji opłata jest ustalana na podstawie art. 61 ust. 2e u.p.s., niezależnie od faktycznego dochodu skarżącej, ponieważ organ ma prawo założyć, że osoba odmawiająca ujawnienia swojej sytuacji jest w stanie ponieść opłatę w pełnym wymiarze.
Czy decyzja ustalająca odpłatność za pobyt w DPS może obejmować okres poprzedzający jej wydanie, jeśli obowiązek ponoszenia opłaty powstał z mocy prawa z dniem umieszczenia osoby w DPS?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja ustalająca wysokość opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może obejmować okres przed jej wydaniem, albowiem konkretyzuje ona obowiązek powstający z mocy prawa z dniem zaistnienia takiego zdarzenia prawnego jak umieszczenie osoby uprawnionej w domu pomocy społecznej.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że ustawodawca połączył powstanie ustawowego obowiązku ponoszenia opłaty z umieszczeniem osoby w DPS. Konkretyzacja tego obowiązku w decyzji może dotyczyć okresu wstecznego, od dnia umieszczenia osoby w placówce.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (24)
Główne
u.p.s. art. 61 § ust. 2 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego skutkuje niemożnością zastosowania ochrony wynikającej z tego przepisu i pozwala na ustalenie opłaty w pełnym wymiarze.
u.p.s. art. 64
Ustawa o pomocy społecznej
Możliwość zwolnienia z opłat po złożeniu wniosku i przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego.
u.p.s. art. 61 § ust. 2e
Ustawa o pomocy społecznej
Opłata ustalana w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w DPS a opłatą wnoszoną przez mieszkańca i inne osoby zobowiązane, w przypadku odmowy przeprowadzenia wywiadu.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania.
Pomocnicze
u.p.s. art. 103 § ust. 2
Ustawa o pomocy społecznej
Dotyczy umowy o ponoszenie odpłatności za pobyt w DPS, powiązanej z wywiadem środowiskowym.
u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy społecznej
Osoby inne niż mieszkaniec obowiązane do ponoszenia opłaty.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez organ odwoławczy.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasady zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów od strony przegrywającej.
p.p.s.a. art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 176 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zrzeczenie się rozprawy.
p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
K.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Ogólna zasada rozstrzygania spraw administracyjnych.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i interesu społecznego.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
K.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron.
K.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
K.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nierozpatrzenie przez organ drugiej instancji wniosku skarżącej o zwolnienie z opłat za pobyt babki w DPS, zawartego w odwołaniu.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 61 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s. poprzez błędną interpretację i zastosowanie. • Naruszenie art. 64 pkt 7 u.p.s. poprzez pominięcie wniosku o umorzenie opłat. • Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 K.p.a. poprzez brak zbadania okoliczności, że w dacie umieszczenia babki w DPS zdecydowano o nieobciążaniu skarżącej opłatami. • Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku WSA do zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Skarżąca w istocie odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, co skutkuje koniecznością uznania w tym zakresie zarzutu [...] za niezasadny. • Skoro Skarżąca uchyliła się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, to tym samym pozbawiła się ochrony wynikającej z art. 61 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 103 ust. 2 u.p.s. • Ratio legis tych unormowań sprowadza się do założenia, że skoro osoby te nie chcą ujawnić swojej sytuacji, to organ ma prawo założyć, że są w stanie ponosić opłatę w pełnym wymiarze. • W ocenie Sądu kasacyjnego, wniosek o "anulowanie" opłat winien zostać potraktowany przez organ drugiej instancji jako wniosek o zwolnienie z opłaty.
Skład orzekający
Anna Wesołowska
sprawozdawca
Iwona Bogucka
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odpłatności za pobyt w DPS, obowiązek przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, możliwość zwolnienia z opłat, interpretacja przepisów u.p.s. dotyczących pomocy społecznej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o pomocy społecznej i procedury administracyjnej. Kluczowe jest zachowanie skarżącej w zakresie współpracy z organami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest aktywne uczestnictwo strony w postępowaniu administracyjnym i jakie mogą być konsekwencje zaniechania współpracy z organami, zwłaszcza w kontekście ustalania odpłatności za usługi publiczne.
“Odmówiłeś wywiadu środowiskowego? Zapłacisz pełną stawkę za DPS, nawet jeśli nie masz z czego!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.