I OSK 768/19Uchylenie wyroku odszkodowanie droga art 151 kc
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za prawo użytkowania wieczystego nieruchomości przeznaczonej pod rozbudowę ulicy. Wojewoda ustalił odszkodowanie, odmawiając powiększenia go o 5% wartości nieruchomości z tytułu jej wydania oraz przyznając je na rzecz wierzyciela hipotecznego. Prezydent Miasta wniósł odwołanie, kwestionując sposób ustalenia odszkodowania, w szczególności wliczanie wartości chodnika jako części składowej działki, argumentując, że chodnik ten stanowi część drogi publicznej i zastosowanie powinien mieć art. 151 kc. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał decyzję Wojewody w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra, podzielając argumentację Prezydenta Miasta co do nieprawidłowego zaliczenia wartości chodnika do odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Ministra, uchylił wyrok WSA. Sąd NSA uznał, że spór dotyczący tego, czy chodnik stanowi część składową działki, czy też jest częścią składową drogi publicznej i czy zastosowanie ma art. 151 kc, jest kwestią cywilnoprawną, która nie może być rozstrzygana w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia odszkodowania. NSA podkreślił, że organ administracji nie może samodzielnie orzekać o roszczeniach cywilnych, a takie spory powinny być kierowane do sądów powszechnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie granic kompetencji sądów administracyjnych i cywilnych w sprawach odszkodowawczych związanych z inwestycjami drogowymi oraz stosowania przepisów prawa cywilnego w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji przejmowania nieruchomości pod drogi publiczne w trybie ustawy z 2003 r. i sporów o charakterze cywilnoprawnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w postępowaniu administracyjnym dotyczącym ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod inwestycję drogową organ administracji może rozstrzygać o zastosowaniu art. 151 Kodeksu cywilnego w kwestii uznania chodnika za część składową drogi publicznej, a nie działki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ administracji nie może samodzielnie rozstrzygać o zastosowaniu art. 151 kc, gdyż jest to kwestia cywilnoprawna wymagająca rozstrzygnięcia przez sąd powszechny.
Uzasadnienie
Rozstrzyganie o zastosowaniu art. 151 kc i ustalenie, czy dany obiekt (chodnik) stanowi część składową nieruchomości czy drogi publicznej, jest kompetencją sądu cywilnego. Organ administracji nie może przesądzać o zasadności roszczeń cywilnych.
Czy chodnik z kostki brukowej wraz z krawężnikiem, posadowiony na działce przeznaczonej pod rozbudowę drogi, stanowi część składową tej działki, czy też jest częścią składową drogi publicznej?
Odpowiedź sądu
Naczelny Sąd Administracyjny nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, wskazując, że jest to zagadnienie cywilnoprawne.
Uzasadnienie
Sąd I instancji uznał, że chodnik nie jest częścią składową działki, lecz drogi publicznej. NSA uchylił ten wyrok, stwierdzając, że organ administracji nie był właściwy do rozstrzygania tej kwestii.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
uzrid art. 18 § 1
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Wysokość odszkodowania ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej przez organ I instancji oraz według jej wartości z dnia, w którym następuje ustalenie wysokości odszkodowania.
uzrid art. 12 § 4
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Nieruchomości lub ich części stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa (w odniesieniu do dróg krajowych) z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna.
ugn art. 134 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawę ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość rynkowa nieruchomości.
ugn art. 135 § 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, określa się jej wartość odtworzeniową.
ppsa art. 188
Kodeks postępowania administracyjnego
NSA orzeka na podstawie przepisów o rozpoznaniu skargi kasacyjnej.
ppsa art. 151
Kodeks postępowania administracyjnego
NSA orzeka na podstawie przepisów o rozpoznaniu skargi kasacyjnej.
ppsa art. 193
Kodeks postępowania administracyjnego
NSA orzeka na podstawie przepisów o rozpoznaniu skargi kasacyjnej.
ppsa art. 174
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
ppsa art. 145
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawy uchylenia wyroku sądu I instancji.
ppsa art. 203
Kodeks postępowania administracyjnego
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Pomocnicze
kc art. 48
Kodeks cywilny
Do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane.
kc art. 151
Kodeks cywilny
Reguluje sytuację przekroczenia granicy sąsiedniego gruntu przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia.
kpa art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji ocenia dowody.
kpa art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji ocenia dowodową wartość opinii biegłego.
kpc art. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznawanie spraw cywilnych należy do kompetencji sądów powszechnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestia zastosowania art. 151 kc i uznania chodnika za część składową drogi publicznej, a nie działki, powinna być rozstrzygana przez sąd cywilny, a nie w postępowaniu administracyjnym. • Organ administracji nie jest właściwy do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA, że chodnik nie powinien być wliczany do odszkodowania, ponieważ stanowi część drogi publicznej i zastosowanie ma art. 151 kc.
Godne uwagi sformułowania
spór o to, czy znajdujący się na wycenianej nieruchomości fragment chodnika nie stanowił - wbrew zasadzie ogólnej - jej części składowej a był częścią składową drogi publicznej przebiegającej przez inną niż wyceniana nieruchomość, nie było w ogóle dopuszczalne w prowadzonym [...] przez organy administracji publicznej w postępowaniu odszkodowawczym. • Nic nie stoi przy tym na przeszkodzie by strony niniejszego postępowania, po jego zakończeniu dokonały wzajemnych rozliczeń czy to dobrowolnie, czy w oparciu o stosowny wyrok sądu cywilnego.
Skład orzekający
Marian Wolanin
przewodniczący
Maciej Dybowski
sędzia sprawozdawca
Agnieszka Miernik
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic kompetencji sądów administracyjnych i cywilnych w sprawach odszkodowawczych związanych z inwestycjami drogowymi oraz stosowania przepisów prawa cywilnego w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przejmowania nieruchomości pod drogi publiczne w trybie ustawy z 2003 r. i sporów o charakterze cywilnoprawnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje złożone relacje między prawem administracyjnym a cywilnym w kontekście odszkodowań za wywłaszczenie nieruchomości, pokazując, gdzie kończy się jurysdykcja jednego sądu, a zaczyna drugiego.
“Sąd administracyjny nie rozstrzygnie sporu o chodnik – droga do sądu cywilnego.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.