Orzeczenie · 2026-04-01

I OSK 524/24Odmowa specjalnego zasiłku celowego szczególnie uzasadniony przypadek 6

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-04-01
NSAAdministracyjneŚredniansa
pomoc społecznazasiłek celowykryterium dochodoweszczególnie uzasadniony przypadekuznanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o pomocy społecznej

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego. Skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, twierdząc, że jego sytuacja życiowa stanowiła "szczególnie uzasadniony przypadek" do przyznania zasiłku, oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przekroczenie granic uznania administracyjnego. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, przypomniał stan faktyczny sprawy, wskazując, że organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, iż dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe, a jego sytuacja nie miała cech "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd I instancji zaakceptował to stanowisko, podkreślając, że specjalny zasiłek celowy jest pomocą wyjątkową, przyznawaną w nagłych, drastycznych zdarzeniach, a nie w codziennych trudnościach finansowych. Sąd kasacyjny uznał, że wykładnia Sądu I instancji jest prawidłowa. Podkreślono, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaga wystąpienia nagłych, dotkliwych zdarzeń, które nie należą do zdarzeń codziennych ani nadzwyczajnych. Sytuacja skarżącego, mimo trudności związanych z zajęciem komorniczym i potrzebą zakupu odzieży, leków czy opłat mieszkaniowych, nie została uznana za taką, ponieważ codzienne problemy z utrzymaniem, nawet w trudnej sytuacji finansowej, odróżnia się od nagłych zdarzeń losowych, takich jak choroba czy klęska żywiołowa. Sąd wskazał również, że skarżący otrzymał już znaczną pomoc finansową od organów pomocy społecznej w poprzednich okresach. NSA stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły odnieść skutku. Zarzut naruszenia prawa materialnego został uznany za próbę zwalczania ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w skardze kasacyjnej. Zarzut naruszenia przepisów postępowania również nie został skutecznie uzasadniony, ponieważ skarżący nie wykazał, jakie konkretne czynności procesowe zostały pominięte i jak miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organy działały w ramach uznania administracyjnego, a kontrola sądowa nie polega na zastępowaniu organu w ocenie celowości wydatkowania środków. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną, zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego oraz zasady kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach pomocy społecznej.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego argumentacji, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy sytuacja życiowa osoby o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, ale borykającej się z trudnościami finansowymi, może stanowić "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, "szczególnie uzasadniony przypadek" wymaga wystąpienia nagłych, drastycznych i dotkliwych zdarzeń, które nie należą do codziennych problemów z utrzymaniem, nawet w trudnej sytuacji finansowej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że codzienne problemy z utrzymaniem, nawet obciążone zajęciem komorniczym, nie są równoznaczne z nagłymi zdarzeniami losowymi, takimi jak choroba czy klęska żywiołowa, które są podstawą do przyznania specjalnego zasiłku celowego ponad kryterium dochodowe.

Czy sąd administracyjny może kwestionować ustalenia faktyczne organu administracji w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być wykorzystywany do zwalczania ustaleń stanu faktycznego sprawy; ocena prawa materialnego jest dokonywana na podstawie ustalonego stanu faktycznego.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego w celu kwestionowania ustaleń faktycznych. Prawidłowe zastosowanie prawa materialnego może być wykazane jedynie po obaleniu wadliwości ustaleń faktycznych.

Czy sąd administracyjny może badać celowość wydatkowania środków z pomocy społecznej w ramach kontroli decyzji uznaniowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń, gdyż sąd nie może zastępować organu w rozstrzyganiu sprawy.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że kontrola decyzji uznaniowych dotyczy zgodności z prawem, dopuszczalności uznania i granic jego przekroczenia, a nie samej celowości wyboru rozstrzygnięcia, które powinno opierać się na celach i zadaniach pomocy społecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną A.A. od wyroku WSA w Gdańsku w sprawie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego.

Przepisy (22)

Główne

u.p.s. art. 41 § pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy interpretować jako taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. Specjalny zasiłek celowy to wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.s. art. 39

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 2 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 3 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 7

Ustawa o pomocy społecznej

P.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193 § zdanie 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 210

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 250

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 258

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 261

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 K.p.a.) przez brak ustalenia właściwych potrzeb skarżącego i przekroczenie granic uznania administracyjnego.

Godne uwagi sformułowania

"szczególnie uzasadniony przypadek" należy interpretować jako taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. • Odróżnić należy codzienne problemy z utrzymaniem, z którymi boryka się większość społeczeństwa, od nagłego, zewnętrznego zdarzenia, takiego jak nagła choroba, pożar, czy klęska żywiołowa, które mogą być uznane za szczególnie uzasadniony przypadek. • Niedopuszczalne jest natomiast zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. • Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej.

Skład orzekający

Agnieszka Miernik

sprawozdawca

Jolanta Rudnicka

przewodniczący

Monika Nowicka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego oraz zasady kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach pomocy społecznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego argumentacji, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy społecznej i interpretacji przepisów dotyczących zasiłków celowych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla osób potrzebujących wsparcia.

“Czy codzienne problemy finansowe to "szczególnie uzasadniony przypadek" do zasiłku? NSA wyjaśnia.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst