I OSK 524/24Odmowa specjalnego zasiłku celowego szczególnie uzasadniony przypadek 6
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania specjalnego zasiłku celowego. Skarżący zarzucił błędną wykładnię art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, twierdząc, że jego sytuacja życiowa stanowiła "szczególnie uzasadniony przypadek" do przyznania zasiłku, oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przekroczenie granic uznania administracyjnego. NSA, związany granicami skargi kasacyjnej, przypomniał stan faktyczny sprawy, wskazując, że organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, uznając, iż dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe, a jego sytuacja nie miała cech "szczególnie uzasadnionego przypadku". Sąd I instancji zaakceptował to stanowisko, podkreślając, że specjalny zasiłek celowy jest pomocą wyjątkową, przyznawaną w nagłych, drastycznych zdarzeniach, a nie w codziennych trudnościach finansowych. Sąd kasacyjny uznał, że wykładnia Sądu I instancji jest prawidłowa. Podkreślono, że pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaga wystąpienia nagłych, dotkliwych zdarzeń, które nie należą do zdarzeń codziennych ani nadzwyczajnych. Sytuacja skarżącego, mimo trudności związanych z zajęciem komorniczym i potrzebą zakupu odzieży, leków czy opłat mieszkaniowych, nie została uznana za taką, ponieważ codzienne problemy z utrzymaniem, nawet w trudnej sytuacji finansowej, odróżnia się od nagłych zdarzeń losowych, takich jak choroba czy klęska żywiołowa. Sąd wskazał również, że skarżący otrzymał już znaczną pomoc finansową od organów pomocy społecznej w poprzednich okresach. NSA stwierdził, że zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły odnieść skutku. Zarzut naruszenia prawa materialnego został uznany za próbę zwalczania ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w skardze kasacyjnej. Zarzut naruszenia przepisów postępowania również nie został skutecznie uzasadniony, ponieważ skarżący nie wykazał, jakie konkretne czynności procesowe zostały pominięte i jak miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że organy działały w ramach uznania administracyjnego, a kontrola sądowa nie polega na zastępowaniu organu w ocenie celowości wydatkowania środków. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną, zgodnie z art. 184 P.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego oraz zasady kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach pomocy społecznej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego argumentacji, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sytuacja życiowa osoby o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, ale borykającej się z trudnościami finansowymi, może stanowić "szczególnie uzasadniony przypadek" uzasadniający przyznanie specjalnego zasiłku celowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, "szczególnie uzasadniony przypadek" wymaga wystąpienia nagłych, drastycznych i dotkliwych zdarzeń, które nie należą do codziennych problemów z utrzymaniem, nawet w trudnej sytuacji finansowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że codzienne problemy z utrzymaniem, nawet obciążone zajęciem komorniczym, nie są równoznaczne z nagłymi zdarzeniami losowymi, takimi jak choroba czy klęska żywiołowa, które są podstawą do przyznania specjalnego zasiłku celowego ponad kryterium dochodowe.
Czy sąd administracyjny może kwestionować ustalenia faktyczne organu administracji w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być wykorzystywany do zwalczania ustaleń stanu faktycznego sprawy; ocena prawa materialnego jest dokonywana na podstawie ustalonego stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego w celu kwestionowania ustaleń faktycznych. Prawidłowe zastosowanie prawa materialnego może być wykazane jedynie po obaleniu wadliwości ustaleń faktycznych.
Czy sąd administracyjny może badać celowość wydatkowania środków z pomocy społecznej w ramach kontroli decyzji uznaniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń, gdyż sąd nie może zastępować organu w rozstrzyganiu sprawy.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że kontrola decyzji uznaniowych dotyczy zgodności z prawem, dopuszczalności uznania i granic jego przekroczenia, a nie samej celowości wyboru rozstrzygnięcia, które powinno opierać się na celach i zadaniach pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
u.p.s. art. 41 § pkt 1
Ustawa o pomocy społecznej
Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy interpretować jako taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. Specjalny zasiłek celowy to wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.s. art. 39
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 3 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
u.p.s. art. 7
Ustawa o pomocy społecznej
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 193 § zdanie 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 210
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 250
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 258
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 261
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 K.p.a.) przez brak ustalenia właściwych potrzeb skarżącego i przekroczenie granic uznania administracyjnego.
Godne uwagi sformułowania
"szczególnie uzasadniony przypadek" należy interpretować jako taką sytuację życiową osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że zaistniały nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe zdarzenia, które to zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani do zdarzeń nadzwyczajnych. • Odróżnić należy codzienne problemy z utrzymaniem, z którymi boryka się większość społeczeństwa, od nagłego, zewnętrznego zdarzenia, takiego jak nagła choroba, pożar, czy klęska żywiołowa, które mogą być uznane za szczególnie uzasadniony przypadek. • Niedopuszczalne jest natomiast zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. • Kontrola sądowa decyzji uznaniowych w przedmiocie pomocy społecznej nie może sięgać do okoliczności z zakresu celowości wydatkowania świadczeń z pomocy społecznej.
Skład orzekający
Agnieszka Miernik
sprawozdawca
Jolanta Rudnicka
przewodniczący
Monika Nowicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadnionego przypadku\" w kontekście przyznawania specjalnego zasiłku celowego oraz zasady kontroli sądowej decyzji uznaniowych w sprawach pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji skarżącego i jego argumentacji, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności faktycznych każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy społecznej i interpretacji przepisów dotyczących zasiłków celowych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie oraz dla osób potrzebujących wsparcia.
“Czy codzienne problemy finansowe to "szczególnie uzasadniony przypadek" do zasiłku? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.