I OSK 459/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E.T. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Minister utrzymał w mocy własną decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy K. z 1976 r. Umorzenie nastąpiło z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, ponieważ od doręczenia decyzji z 1976 r. (luty 1976 r.) do dnia wpływu wniosku o stwierdzenie jej nieważności (25 lutego 2021 r.) upłynęło ponad 45 lat, a postępowanie nie zostało zakończone. WSA uznał stanowisko ministra za prawidłowe, powołując się na zmiany w KPA wprowadzone po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r., które m.in. wprowadzają 30-letni termin do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. NSA rozpoznał skargę kasacyjną, odrzucając zarzuty dotyczące wadliwości składu orzekającego WSA oraz odmowy zawieszenia postępowania. Sąd podkreślił, że sama wadliwość KRS nie przesądza o niezawisłości sędziego, a skarżący nie skorzystał z dostępnych procedur kwestionowania składu. Odmowa zawieszenia postępowania była fakultatywna i uzasadniona brakiem wyznaczenia terminu rozprawy przez TK oraz potrzebą rozpoznania sprawy bez zwłoki. NSA podzielił utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, wprowadzający ograniczenie czasowe, jest zgodny z Konstytucją, a zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji przeważa nad ochroną prawa własności w takich przypadkach. Skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej dopuszczalności umorzenia postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 30 lat od jej wydania oraz kwestii wadliwości składu orzekającego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po nowelizacji KPA z 2021 r. i wyroku TK z 2015 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, który stanowi o umorzeniu z mocy prawa postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji, jeśli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami demokratycznego państwa prawnego, proporcjonalności, prawa do własności i prawa do odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis ten jest zgodny z Konstytucją RP. Zasada pewności obrotu prawnego i trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej przeważa nad ochroną prawa własności i zasadami rekompensowania szkody.
Uzasadnienie
NSA podzielił utrwaloną linię orzeczniczą, zgodnie z którą wprowadzenie przez ustawodawcę ograniczenia czasowego w dochodzeniu prawa podmiotowego i zakończenie z mocy prawa trwających postępowań nie stanowi nadmiernego ograniczenia praw obywatela i jest zgodne z Konstytucją.
Czy wadliwość składu orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wynikająca z powołania sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., prowadzi do nieważności postępowania sądowoadministracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama wadliwość KRS nie jest wystarczającą przesłanką do uznania składu sądu za sprzeczny z prawem lub do stwierdzenia nieważności postępowania, jeśli sędzia nie podlega presji i nie otrzymuje instrukcji. Dodatkowo, skarżący nie skorzystał z dostępnych procedur kwestionowania składu.
Uzasadnienie
Ugruntowane orzecznictwo NSA i TSUE wskazuje, że sam fakt udziału władzy wykonawczej lub ustawodawczej w procesie mianowania sędziego nie przesądza o jego zależności. Skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia wniosku o wyłączenie sędziego ani z instytucji testu niezawisłości i bezstronności.
Czy sąd administracyjny ma obowiązek zawiesić postępowanie, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zawieszenie postępowania w takiej sytuacji ma charakter fakultatywny i pozostawione jest uznaniu sądu, który musi rozważyć celowość wstrzymania biegu sprawy, kierując się zasadą ekonomiki procesowej i obowiązkiem rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Uzasadnienie
NSA odmówił zawieszenia postępowania, wskazując na brak wyznaczenia terminu rozprawy przez TK w analogicznej sprawie oraz na zasadę rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Podkreślono, że strona nie zostanie pozbawiona możliwości obrony praw, gdyż możliwe jest wznowienie postępowania w przypadku orzeczenia TK o niekonstytucyjności przepisu.
Przepisy (11)
Główne
ustawa nowelizująca art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją, a od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, umarza się z mocy prawa.
ppsa art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
ppsa art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie prawa materialnego jest podstawą kasacyjną.
ppsa art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy jest podstawą kasacyjną.
ppsa art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez NSA.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie stwierdza się nieważności decyzji, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat.
ppsa art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymienia enumeratywnie przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
ppsa art. 125 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania.
P.u.s.a. art. 5a
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Reguluje instytucję tzw. 'testów niezawisłości i bezstronności' sędziów.
Dz.U. 2026 poz 143 art. 184
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ ponad 30 lat od wydania decyzji administracyjnej uzasadnia umorzenie postępowania o stwierdzenie jej nieważności z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA. • Przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest zgodny z Konstytucją RP. • Sama wadliwość KRS nie przesądza o niezawisłości i bezstronności sędziego, a skarżący nie skorzystał z dostępnych procedur kwestionowania składu. • Zawieszenie postępowania jest fakultatywne i nieuzasadnione w sytuacji braku wyznaczenia terminu rozprawy przez TK oraz konieczności rozpoznania sprawy bez zwłoki.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów o postępowaniu poprzez wydanie wyroku przez wadliwy skład orzekający (art. 183 § 2 pkt 4 ppsa). • Naruszenie przepisów o postępowaniu poprzez oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania (art. 125 § 1 pkt 1 ppsa). • Naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 156 § 2 kpa, art. 158 § 3 kpa i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. • Naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC i art. 47 KPPUE poprzez wydanie wyroku przez wadliwy skład orzekający.
Godne uwagi sformułowania
zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej przeważa nad ochroną prawa własności i zasadami rekompensowania szkody • sama wadliwość Krajowej Rady Sądownictwa na skutek wyłonienia jej składu sędziowskiego na podstawie ustawy o krs nie jest wystarczającą przesłanką do wyłączenia sędziego • zawieszenie postępowania [...] ma charakter fakultatywny • obowiązek rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki
Skład orzekający
Mariola Kowalska
przewodniczący
Marek Stojanowski
sprawozdawca
Agnieszka Miernik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej NSA dotyczącej dopuszczalności umorzenia postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 30 lat od jej wydania oraz kwestii wadliwości składu orzekającego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po nowelizacji KPA z 2021 r. i wyroku TK z 2015 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii dopuszczalności stwierdzenia nieważności starych decyzji administracyjnych i interpretacji przepisów przejściowych po nowelizacji KPA. Argumentacja dotycząca wadliwości składu sędziowskiego jest również istotna.
“Czy można unieważnić decyzję sprzed 45 lat? NSA rozwiewa wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.