Orzeczenie · 2023-06-07

I OSK 4308/18Zwrot nieruchomości reforma rolna brak podstaw

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2023-06-07

NSANieruchomościWysokansa

nieruchomościgospodarka nieruchomościamizwrot wywłaszczonej nieruchomościreforma rolnadekret PKWNpostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAKonstytucja RP

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 lutego 2018 r. oddalił skargę K.O. i S.H. na decyzję Wojewody Mazowieckiego – Delegatury w C. z dnia 17 grudnia 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Skarżący złożyli skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania (art. 151 ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn, art. 105 § 1 kpa) oraz przepisów prawa materialnego (art. 216 ust. 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 ugn), kwestionując jednocześnie zgodność tych przepisów z Konstytucją RP. Dodatkowo wnieśli o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i nie stwierdzając nieważności postępowania, oddalił skargę. Sąd wskazał, że przepisy ugn dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn) mają zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych w drodze decyzji administracyjnej. Choć art. 216 ugn przewiduje odpowiednie stosowanie tych przepisów do innych przypadków przejęcia nieruchomości przez Skarb Państwa, to wyliczenie zawarte w tym przepisie ma charakter wyczerpujący i nie obejmuje nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej z 1944 r. Sąd powołał się na orzecznictwo NSA i TK, potwierdzające, że brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni art. 216 ugn. Ponadto, NSA uznał, że wniosek o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu jest bezzasadny, gdyż kwestia zgodności przepisów z Konstytucją RP została już rozstrzygnięta wyrokiem TK z dnia 24 października 2001 r. (SK 22/2001). W konsekwencji, NSA uznał, że postępowanie administracyjne podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe, a zaskarżony wyrok WSA odpowiada prawu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej oraz zasada wyczerpującego charakteru katalogu przepisów w art. 216 ugn.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji przejęcia nieruchomości na podstawie dekretu z 1944 r. i braku możliwości zastosowania przepisów o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości (art. 136 ust. 3 i art. 137 ugn) mają zastosowanie do nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy te nie mają zastosowania, ponieważ wyliczenie w art. 216 ust. 1 i 2 ugn, określające przypadki odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości, ma charakter wyczerpujący i nie obejmuje nieruchomości przejętych na podstawie wspomnianego dekretu.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że art. 216 ugn zawiera zamknięty katalog podstaw prawnych przejęcia własności nieruchomości, do których stosuje się przepisy o zwrocie. Dekret o reformie rolnej nie został w tym katalogu wymieniony, a wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Orzecznictwo NSA i TK potwierdza tę interpretację.

Czy art. 216 ust. 1 i 2 w zw. z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w zakresie, w jakim pomija odpowiednie stosowanie przepisów rozdziału 6 działu III tej ustawy do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu o reformie rolnej, jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jest zgodny. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2001 r. (SK 22/2001) uznał, że wykluczenie odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie nieruchomości do nieruchomości przejętych na podstawie dekretu z 1944 r. jest zgodne z Konstytucją RP.

Uzasadnienie

TK wskazał na brak 'podobieństwa' sytuacji regulowanych dekretem z 1944 r. i ustawami wymienionymi w art. 216 ugn, co uzasadnia odmienne traktowanie i brak naruszenia zasady równości. Różnice w charakterze, funkcji i zakresie normowania uzasadniają jednolite potraktowanie.

Czy wniosek o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego jest zasadny, gdy dotyczy kwestii już rozstrzygniętej wyrokiem Trybunału?

Odpowiedź sądu

Nie, brak jest podstaw do przedstawienia pytania prawnego, jeśli jego treść jest tożsama z przedmiotem sprawy już rozstrzygniętej przez TK.

Uzasadnienie

Zgodnie z art. 193 Konstytucji RP, sąd może przedstawić pytanie prawne, jeśli od odpowiedzi zależy rozstrzygnięcie sprawy. W sytuacji, gdy kwestia została już rozstrzygnięta przez TK, nie ma podstaw do ponownego jej przedstawiania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA, który utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego.

Przepisy (15)

Główne

ugn art. 136 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

ugn art. 137 § ust. 1 i 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

ugn art. 216 § ust. 1 i 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

dekret o reformie rolnej art. 2 § ust. 1 lit. e

Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej

Pomocnicze

ppsa art. 151