I OSK 412/25Odmowa zasiłku celowego niezbędne potrzeby bytowe 15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Decyzja ta utrzymywała w mocy odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego na wydatki takie jak leczenie uzębienia, zakup suplementów, leków, środków medycznych, gaśnicy, miednicy, nocnika, worków foliowych, tacy dla księdza i światła na grób rodziców. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA (zasady swobodnej oceny dowodów, niewłaściwa ocena okoliczności, lakoniczne uzasadnienie) oraz art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (błędna wykładnia pojęcia 'niezbędnej potrzeby życiowej' i celu zasiłku). Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że Sąd I instancji nie naruszył prawa. Podkreślono, że zasiłek celowy jest świadczeniem uznaniowym, a jego celem jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, które nie obejmują wydatków na tacę dla księdza czy gaśnicę. Sąd zaznaczył również, że organy pomocy społecznej działają w ramach ograniczonych środków finansowych i nie są w stanie zaspokoić wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb beneficjentów. Wobec tego skargę kasacyjną oddalono.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja pojęcia 'niezbędnych potrzeb bytowych' w kontekście zasiłku celowego oraz zakres kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi w sprawach pomocy społecznej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zakresu wnioskowanych wydatków; ograniczone środki finansowe organów mogą wpływać na decyzje.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wydatki na cele takie jak taca dla księdza, światło na grób rodziców lub zakup gaśnicy mogą być uznane za 'niezbędne potrzeby bytowe' kwalifikujące do przyznania zasiłku celowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie wydatki nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych, które powinny być finansowane ze środków publicznych w ramach pomocy społecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zasiłek celowy służy zaspokojeniu podstawowych potrzeb związanych z egzystencją i zdrowiem, a nie wydatków o charakterze uznaniowym lub nieistotnym dla podstawowego funkcjonowania.
Czy organy pomocy społecznej mają obowiązek zaspokoić wszystkie, nawet uzasadnione, potrzeby osób ubiegających się o świadczenia, czy też mogą je limitować ze względu na ograniczone środki finansowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Organy pomocy społecznej działają w ramach ograniczonych środków finansowych i mogą limitować rozmiar przyznawanych świadczeń, nawet jeśli potencjalny beneficjent spełnia kryteria, ze względu na konieczność rozdzielenia funduszy między wiele osób potrzebujących.
Uzasadnienie
Zasada ta wynika z ograniczonego budżetu pomocy społecznej, który musi być efektywnie dystrybuowany, co oznacza, że nie wszystkie potrzeby, nawet uzasadnione, mogą zostać w pełni zaspokojone.
Czy sąd administracyjny może badać samo uznanie administracyjne przy kontroli decyzji uznaniowych, czy jego rola ogranicza się do kontroli legalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rola sądu administracyjnego w przypadku decyzji uznaniowych ogranicza się do kontroli legalności, czyli sprawdzenia, czy organ działał w granicach prawa, zebrał wyczerpujący materiał dowodowy i dostatecznie uzasadnił rozstrzygnięcie, ale nie do zastępowania organu w samym akcie uznania.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny nie może przejąć roli organu rozstrzygającego sprawę, a jedynie badać, czy organ prawidłowo zastosował przepisy i dokonał oceny przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (19)
Główne
u.p.s. art. 39 § ust. 1
Ustawa o pomocy społecznej
Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, która jest potrzebą uzasadnioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Nie obejmuje wydatków na cele nieistotne dla egzystencji, jak taca dla księdza czy gaśnica.
u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2
Ustawa o pomocy społecznej
Katalog przykładowych celów zasiłku celowego obejmuje m.in. pokrycie kosztów żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy istnieje przekonanie o zasadności twierdzeń strony o faktach.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, w tym odniesienie się do zarzutów strony.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do należytego i wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu badając nieważność postępowania).
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w przypadku zrzeczenia się rozprawy przez stronę.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa procesowego, naruszenie prawa materialnego).
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi, jeśli brak jest podstaw do jej uwzględnienia.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 193 § zdanie drugie
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zawartość uzasadnienia wyroku oddalającego skargę kasacyjną (ocena zarzutów).
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące kosztów postępowania między stronami.
p.p.s.a. art. 210
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące kosztów postępowania między stronami.
p.p.s.a. art. 250
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
p.p.s.a. art. 258-261
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Postępowanie dotyczące przyznawania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydatki na tacę dla księdza, gaśnicę czy światło na grób rodziców nie stanowią niezbędnych potrzeb bytowych kwalifikujących do zasiłku celowego. • Organy pomocy społecznej mogą limitować świadczenia ze względu na ograniczone środki finansowe. • Sąd administracyjny nie bada samego uznania administracyjnego, a jedynie jego legalność. • Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. są wadliwie skonstruowane jako samodzielna podstawa kasacyjna.
Odrzucone argumenty
Zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego. • Niewłaściwa ocena wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym sytuacji skarżącego (bezrobotny, bez wsparcia rodziny, samotnie prowadzący gospodarstwo domowe). • Lakoniczne i subiektywne uzasadnienie decyzji (art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a.). • Błędna wykładnia art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez pominięcie celu zasiłku (zaspokojenie zgłoszonej potrzeby) i uzależnienie go od prób poprawy sytuacji życiowej. • Błędna wykładnia pojęcia 'niezbędnej potrzeby życiowej' i utożsamienie jej z potrzebą uniwersalną, a nie indywidualną sytuacją skarżącego.
Godne uwagi sformułowania
Nie można uznać, że brak przyznania skarżącemu pieniędzy na tzw. 'tacę dla księdza' uniemożliwi mu egzystencję. • W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. • Zasiłek celowy ma charakter pomocy najuboższym, jednak jest to pomoc doraźna, nakierowana na zaspokojenie potrzeb niezbędnych. • Przepisy określające kompetencje sądu administracyjnego na etapie orzekania, takie jak art. 145 § 1 pkt 1 lit. c czy art. 151 p.p.s.a. mają charakter ogólny (blankietowy) i nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.
Skład orzekający
Joanna Skiba
sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
członek
Mariola Kowalska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'niezbędnych potrzeb bytowych' w kontekście zasiłku celowego oraz zakres kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi w sprawach pomocy społecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i zakresu wnioskowanych wydatków; ograniczone środki finansowe organów mogą wpływać na decyzje.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje praktyczne problemy związane z przyznawaniem zasiłków celowych i interpretacją pojęcia 'niezbędnych potrzeb bytowych', co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.
“Czy taca dla księdza to 'niezbędna potrzeba bytowa'? NSA wyjaśnia granice pomocy społecznej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.