Orzeczenie · 2025-09-26

I OSK 2423/23

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-09-26
NSAAdministracyjneWysokansa
nieruchomościzajęcie nieruchomościgospodarka nieruchomościamipostępowanie administracyjneskarga kasacyjnaNSAWSAdecyzja administracyjnabezprzedmiotowość postępowania

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił decyzję Wojewody o umorzeniu postępowania w przedmiocie czasowego zajęcia nieruchomości. WSA uznał, że umorzenie było przedwczesne. Wojewoda zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. oraz art. 15 k.p.a. Argumentował, że zmiana stanu faktycznego (wykonanie prac na nieruchomości na podstawie decyzji organu I instancji) czyni postępowanie bezprzedmiotowym i powinno skutkować umorzeniem. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że wykonanie nieostatecznej decyzji wydanej w trybie art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności, nie czyni bezprzedmiotowym postępowania dotyczącego oceny spełnienia przesłanek tymczasowego zajęcia nieruchomości. NSA wskazał, że przepisy te, w tym możliwość wydania decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nawet post factum (art. 126 ust. 8 u.g.n.) oraz możliwość nałożenia kary za zajęcie bez spełnienia przesłanek (art. 126 ust. 7 u.g.n.), wymagają merytorycznego rozstrzygnięcia. Sąd uznał zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących czasowego zajęcia nieruchomości na podstawie art. 126 u.g.n., w szczególności kwestii bezprzedmiotowości postępowania po wykonaniu nieostatecznej decyzji.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji czasowego zajęcia nieruchomości na podstawie art. 126 u.g.n. i interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście zmiany stanu faktycznego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wykonanie nieostatecznej decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności czyni postępowanie administracyjne w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości bezprzedmiotowym?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wykonanie nieostatecznej decyzji wydanej w trybie art. 126 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nawet z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności, nie czyni bezprzedmiotowym postępowania dotyczącego oceny spełnienia przesłanek tymczasowego zajęcia nieruchomości.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że przepisy dotyczące czasowego zajęcia nieruchomości (art. 126 u.g.n.) wymagają merytorycznego rozstrzygnięcia co do spełnienia przesłanek, nawet jeśli decyzja została wykonana przed jej uprawomocnieniem. Istnieje możliwość wydania decyzji potwierdzającej zaistnienie przesłanek zajęcia nawet post factum oraz nałożenia kary za zajęcie bez spełnienia przesłanek.

Czy organ odwoławczy, orzekając w sprawie zezwolenia na czasowe zajęcie nieruchomości, powinien uwzględniać stan faktyczny istniejący w chwili wydawania decyzji przez organ odwoławczy, nawet jeśli nastąpiła zmiana stanu faktycznego po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji?

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy jest zobowiązany uwzględnić okoliczności istniejące w chwili orzekania przez ten organ, w tym zmianę stanu faktycznego lub prawnego.

Uzasadnienie

Choć NSA nie rozstrzygnął tego zarzutu bezpośrednio jako odrębnego zagadnienia, jego analiza art. 126 u.g.n. i podkreślenie konieczności merytorycznego rozstrzygnięcia o przesłankach zajęcia nieruchomości sugeruje, że organ odwoławczy powinien badać stan rzeczy na moment wydawania własnej decyzji. Niemniej jednak, NSA uznał, że sama zmiana stanu faktycznego nie czyni postępowania bezprzedmiotowym.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odrzucono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Wojewody Wielkopolskiego.

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 105 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 126 § ust. 1

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 126 § ust. 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 15

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

u.g.n. art. 126 § ust. 3

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 126 § ust. 7

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 126 § ust. 8

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ II instancji winien wydać decyzję merytoryczną w przedmiotowej sprawie, a umorzenie postępowania było przedwczesne, podczas gdy wystąpiła przesłanka bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na zmianę stanu faktycznego. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd I instancji do sytuacji prawnej i faktycznej po wydaniu decyzji przez organ II instancji oraz badanie wyłącznie stanu na dzień wydania decyzji przez organ odwoławczy. • Naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. przez brak zapoznania się z całością akt sprawy i błędną ocenę materiału dowodowego, co skutkowało pominięciem istotnych okoliczności, tj. wykonania prac na nieruchomościach i uchylenia decyzji organu I instancji z uwagi na zmianę stanu faktycznego.

Godne uwagi sformułowania

nie sposób toczyć dyskusji nad ewentualną bezprzedmiotowością postępowania (...) bez analizy norm materialnych stanowiących podstawę orzekania • wykonanie nieostatecznej decyzji wydanej w trybie art. 126 ust. 1 u.g.n., której z mocy ustawy nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (...) przed rozpoznaniem odwołania, czyni bezprzedmiotowym ocenę spełnienia przesłanek tymczasowego zajęcia nieruchomości

Skład orzekający

Piotr Przybysz

przewodniczący

Maciej Dybowski

członek

Dariusz Chaciński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących czasowego zajęcia nieruchomości na podstawie art. 126 u.g.n., w szczególności kwestii bezprzedmiotowości postępowania po wykonaniu nieostatecznej decyzji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji czasowego zajęcia nieruchomości na podstawie art. 126 u.g.n. i interpretacji przepisów proceduralnych w kontekście zmiany stanu faktycznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii praktycznej związanej z zajęciem nieruchomości i bezprzedmiotowością postępowania, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem nieruchomości i administracyjnym.

Czy wykonanie decyzji o zajęciu nieruchomości kończy sprawę? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst