I OSK 2376/23Oddalenie skarg kasacyjnych wywłaszczenie nieruchomości 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne Prezydenta Miasta [...] oraz T.Z., M.G. i G.Ś. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzją tą Minister uchylił wcześniejszą decyzję Ministra Infrastruktury z 2010 r. i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 1956 r. przyznającego odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Skarżący kasacyjnie podnosili zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując zasadność umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego (nowelizacja KPA). Argumentowali, że przepis ten, wprowadzający umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji, narusza zasady demokratycznego państwa prawnego, proporcjonalności, pewności prawa oraz prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty za niezasadne. Sąd podkreślił, że art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA stanowi szczególną podstawę umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a jego zastosowanie nie narusza Konstytucji RP. Sąd odniósł się również do kwestii niewłaściwego zastosowania art. 158 § 3 k.p.a. przez organ, stwierdzając, że mimo błędnego wskazania podstawy prawnej, decyzja o umorzeniu była zgodna z prawem. NSA powołał się na utrwaloną linię orzeczniczą potwierdzającą konstytucyjność i prawidłowość stosowania art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA, a także na wyroki Trybunału Konstytucyjnego dotyczące trwałości decyzji administracyjnych i ograniczeń czasowych w dochodzeniu praw. W konsekwencji, NSA oddalił obie skargi kasacyjne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, zasady pewności prawa i ochrony praw nabytych w kontekście postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych.
Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, wszczętego po upływie 30 lat od doręczenia decyzji i niezakończonego przed wejściem w życie nowelizacji, narusza zasady demokratycznego państwa prawnego, pewności prawa i ochrony praw nabytych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umorzenie postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA jest zgodne z prawem i nie narusza zasad konstytucyjnych.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wprowadzenie ograniczenia czasowego w dochodzeniu prawa i zakończenie postępowań z mocy prawa po upływie 30 lat nie jest niezgodne z Konstytucją RP i nie stanowi nadmiernego ograniczenia praw obywatela. Podkreślono, że trwałość decyzji administracyjnych nie jest absolutna, a ustawodawca ma obowiązek kształtować regulacje sprzyjające wygaszaniu niepewności prawnej.
Czy organ administracji publicznej, umarzając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, musi uchylić wcześniejszą, nieostateczną decyzję organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, aby możliwe było umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, konieczne jest uchylenie nieostatecznej decyzji organu nadzoru.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA stanowi podstawę umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, a nie tylko postępowania z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W tym celu niezbędne jest uchylenie nieostatecznej decyzji organu nadzoru.
Czy niewłaściwe zastosowanie przez organ art. 158 § 3 k.p.a. jako podstawy prawnej umorzenia postępowania, podczas gdy właściwym przepisem był art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, miało istotny wpływ na wynik sprawy?
Odpowiedź sądu
Nie, mimo błędnego wskazania podstawy prawnej przez organ, decyzja o umorzeniu postępowania była zgodna z prawem, a naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że choć organ błędnie powołał art. 158 § 3 k.p.a. zamiast art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, to decyzja o umorzeniu postępowania została wydana przy zachowaniu przesłanek określonych w tym drugim przepisie, co nie wpłynęło istotnie na wynik sprawy.
Czy wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa wymaga odrębnego postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, po stwierdzeniu przesłanek do stwierdzenia nieważności, ale z powodu okoliczności z art. 156 § 2 k.p.a. stwierdzenie nieważności jest niemożliwe.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że nie istnieje odrębne postępowanie w celu stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa; jest to jedno z rozstrzygnięć możliwych w ramach postępowania nadzorczego o stwierdzenie nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, pewność prawa, ochrona praw nabytych.
Pomocnicze
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis dotyczący odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wniosek złożono po jego wejściu w życie. W niniejszej sprawie nie miał zastosowania do sprawy w toku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu nadzoru.
p.p.s.a. art. 138 § § 1 pkt 2 i 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepisy dotyczące rozstrzygnięć organu odwoławczego, w tym uchylenia decyzji i umorzenia postępowania.
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Okoliczności wyłączające stwierdzenie nieważności decyzji mimo rażącego naruszenia prawa.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności i prawa.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie praw tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej lub wolności i praw innych osób.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia szkody.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego.
p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zawieszenie postępowania.
k.c. art. 172 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zasiedzenie.
k.c. art. 243
Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń związanych z użytkowaniem wieczystym.
k.c. art. 4421 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych.
k.p.a. art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do działania na podstawie przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1 i 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.a. art. 158
Kodeks postępowania administracyjnego
Formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
k.p.a. art. 145a
Kodeks postępowania administracyjnego
Wznowienie postępowania po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. (zasadność uchylenia decyzji i umorzenia postępowania), art. 158 § 3 k.p.a. (niewłaściwe zastosowanie przepisu do sprawy w toku). • Naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 2 Konstytucji RP (zasada lex retro non agit). • Naruszenie konstytucyjnych zasad proporcjonalności, pewności prawa, prawa do sądu, ochrony interesów w toku w związku z art. 2 ust. 2 nowelizacji KPA. • Niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 2 k.p.a. w zw. z art. 158 § 3 k.p.a. i art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA.
Godne uwagi sformułowania
uchylenie nieostatecznej decyzji organu nadzoru • umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji • nowa szczególna podstawa umorzenia postępowania • utrzymanie dotychczasowego stanu prawnego ukształtowanego decyzją • ograniczenie czasowe w dochodzeniu prawa • trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna • nie istnieje bezwzględne i absolutne prawo do sądu
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Elżbieta Kremer
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, zasady pewności prawa i ochrony praw nabytych w kontekście postępowań o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji i nie zostało zakończone przed wejściem w życie nowelizacji KPA z 2021 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zmiany w procedurze administracyjnej, która wpływa na możliwość kwestionowania starych decyzji i potencjalnie na sprawy odszkodowawcze. Interpretacja przepisów intertemporalnych i ich zgodność z Konstytucją jest kluczowa dla praktyki prawniczej.
“Nowelizacja KPA: Koniec z kwestionowaniem starych decyzji? NSA rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.