I OSK 1986/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Polskich Kolei Państwowych S.A. (PKP S.A.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę PKP S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii. Decyzja ta, utrzymująca w mocy decyzję Wojewody Śląskiego, odmawiała stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP. Podstawową przesłanką odmowy było stwierdzenie, że część nieruchomości stanowiła drogę publiczną, co wykluczało jej wyłączne posiadanie przez PKP w dacie 5 grudnia 1990 r. Organy administracji i WSA uznały, że PKP nie wykazało spełnienia tej przesłanki, a także że powinno przedłożyć projekt podziału nieruchomości. NSA, uwzględniając skargę kasacyjną, uznał, że organy naruszyły przepisy postępowania, w tym obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 k.p.a.) i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego (art. 77, 80 k.p.a.). Sąd wskazał, że w przypadku uwłaszczenia nieruchomości, na której znajduje się droga publiczna i infrastruktura kolejowa, organ uwłaszczeniowy powinien sam ustalić granice posiadania PKP, w razie potrzeby zlecając sporządzenie mapy podziałowej przez biegłego geodetę, a nie obciążać tym obowiązkiem wnioskodawcy. NSA podkreślił, że decyzja o uwłaszczeniu ma charakter deklaratoryjny i odnosi się do stanu faktycznego z 5 grudnia 1990 r., a dokumentacja geodezyjna nie jest obligatoryjnym dowodem posiadania gruntu przez PKP. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie obowiązków organów administracji w postępowaniach uwłaszczeniowych dotyczących nieruchomości kolejowych, zwłaszcza w kontekście podziału nieruchomości i dowodzenia posiadania.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP. Interpretacja przepisów o podziale nieruchomości może mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP, w sytuacji gdy część nieruchomości stanowiła drogę publiczną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo odmówił, ponieważ naruszył przepisy postępowania, w szczególności obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i zebrania materiału dowodowego. Organ powinien sam ustalić granice posiadania PKP, w razie potrzeby zlecając sporządzenie mapy podziałowej przez biegłego, a nie obciążać tym obowiązkiem wnioskodawcy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy administracji i WSA błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące postępowania dowodowego i podziału nieruchomości. Wskazano, że organ uwłaszczeniowy ma obowiązek samodzielnego ustalenia stanu faktycznego, w tym granic posiadania nieruchomości przez PKP, a dokumentacja geodezyjna nie jest obligatoryjnym dowodem posiadania. Odmowa stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego była przedwczesna.
Czy w postępowaniu o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez PKP S.A. na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP, wnioskodawca ma obowiązek przedłożenia projektu podziału nieruchomości, gdy jej część nie spełnia przesłanek uwłaszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wnioskodawca nie ma takiego obowiązku. Organ uwłaszczeniowy, posiadający kompetencje do podziału nieruchomości, powinien sam ustalić granice posiadania i w razie potrzeby zlecić sporządzenie mapy podziałowej przez biegłego.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że w przypadku uwłaszczenia nieruchomości, której część stanowi droga publiczna, organ uwłaszczeniowy jest zobowiązany do ustalenia granic posiadania PKP i zatwierdzenia podziału w ramach decyzji uwłaszczeniowej lub zlecenia sporządzenia mapy podziałowej przez biegłego, a nie żądania od wnioskodawcy przedłożenia projektu podziału.
Przepisy (27)
Główne
u.k.PKP art. 34
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Dz.U. 2021 poz 146 art. 34
Pomocnicze
u.k.PKP art. 35
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach art. § 2 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach art. § 2 § 3
u.g.n. art. 96 § 1b
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 96 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 97 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 97 § 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 95 § pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 97 § 1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 97 § 1a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
W przypadku podziałów z art. 95 u.g.n., do wniosku o podział nieruchomości nie dołącza się wstępnego projektu podziału.
k.p.a. art. 75 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.t.k. art. 4 § 1
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
u.t.k. art. 4 § 8
Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organy administracji i WSA przepisów postępowania, w szczególności obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. • Błędne przyjęcie, że PKP S.A. miało obowiązek przedłożenia projektu podziału nieruchomości, podczas gdy organ uwłaszczeniowy powinien sam ustalić granice posiadania i w razie potrzeby zlecić sporządzenie mapy podziałowej przez biegłego. • Niewłaściwa wykładnia art. 34 u.k.PKP poprzez bezzasadne przyjęcie, że PKP S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. ex lege prawa użytkowania wieczystego nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Stanowisko WSA, że przedłożone przez PKP S.A. dokumenty (wypis środków trwałych, oświadczenie) nie mogą stanowić samoistnej podstawy do przyjęcia wyłącznego posiadania gruntu. • Uznanie przez organy, że część działki stanowiąca drogę publiczną uniemożliwia wydanie decyzji uwłaszczeniowej w całości. • Brak odpowiedzi PKP S.A. na wezwania Wojewody do przedłożenia dokumentów geodezyjnych o podziale działki.
Godne uwagi sformułowania
organ uwłaszczeniowy i jednocześnie posiadający kompetencję dokonania podziału z art. 96 ust. 1b u.g.n. przesądza o ewidencyjnych granicach powstałej wskutek podziału ("nowej") nieruchomości • w postępowaniu uwłaszczeniowo-podziałowym jest przede wszystkim rozstrzygana sprawa uwłaszczeniowa, natomiast uprawnienia organu uwłaszczeniowego w zakresie podziału nieruchomości są pochodną sprawy uwłaszczeniowej • dokumentacja geodezyjna wymagana dla dokonania podziału nieruchomości nie jest dowodem koniecznym dla potwierdzenia posiadania przez PKP gruntów będących własnością Skarbu Państwa • organ w ramach postępowania wyjaśniającego nie mógł wezwać wnioskodawcy o uzupełnienie materiału dowodowego o mapę z projektem podziału, ale powinien zlecić biegłemu geodecie sporządzenie mapy podziałowej
Skład orzekający
Iwona Bogucka
przewodniczący
Piotr Przybysz
członek
Dariusz Chaciński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie obowiązków organów administracji w postępowaniach uwłaszczeniowych dotyczących nieruchomości kolejowych, zwłaszcza w kontekście podziału nieruchomości i dowodzenia posiadania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej PKP S.A. i przepisów ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP. Interpretacja przepisów o podziale nieruchomości może mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z uwłaszczeniem nieruchomości przez PKP S.A. i błędów proceduralnych organów administracji, co ma znaczenie praktyczne dla spółek Skarbu Państwa.
“PKP S.A. wygrywa z urzędnikami: NSA wyjaśnia, jak prawidłowo uwłaszczać grunty kolejowe.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.