Orzeczenie · 2026-07-02

I OSK 1616/23Odmowa odszkodowania nieruchomość władanie przed

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-07-02
NSANieruchomościŚredniansa
nieruchomościodszkodowaniedekret warszawskiwładanieterminyprawo administracyjnepostępowanie sądoweskarżącyorgan administracjiustawa o gospodarce nieruchomościami

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość. Skarżący kasacyjnie zarzucali naruszenie przepisów postępowania, w tym błędną ocenę dowodów (zdjęć lotniczych) i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, a także naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za bezzasadną. Sąd podkreślił, że ustalenia faktyczne sądu I instancji, aprobowane przez NSA, opierały się na całokształcie materiału dowodowego, a nie tylko na zdjęciach lotniczych. Wskazano, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania były wadliwie skonstruowane i nie wykazały istotnego wpływu uchybień na wynik sprawy. Podobnie zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły zostać uwzględnione, gdyż wymagałyby skutecznego zakwestionowania ustalonego stanu faktycznego. NSA odniósł się również do kwestii bezpośredniego stosowania Konstytucji RP i art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC, stwierdzając brak podstaw do odmowy zastosowania przepisów ustawy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Interpretacja pojęcia 'faktycznej możliwości władania' w kontekście przepisów dekretu warszawskiego i ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Sprawa dotyczy specyficznych przepisów związanych z dekretami warszawskimi i konkretnym stanem faktycznym.

Zagadnienia prawne (4)

Czy zdjęcia lotnicze, niepoświadczone certyfikatem i datą wykonania, mogą stanowić wystarczający dowód do ustalenia utraty faktycznego władania nieruchomością przed określoną datą?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli są częścią szerszego materiału dowodowego, który w całości pozwala na takie ustalenie.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ocena dowodów przez WSA była prawidłowa, ponieważ opierała się na całokształcie materiału dowodowego, a nie tylko na zdjęciach lotniczych. Brak było podstaw do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

Czy naruszenie przepisów postępowania przez sąd I instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzucane uchybienia nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że skarga kasacyjna nie wykazała związku przyczynowego między zarzucanymi uchybieniami procesowymi a treścią zaskarżonego orzeczenia, co jest wymogiem do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania.

Czy błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami miało miejsce w sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował i zastosował przepis.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zarzuty naruszenia prawa materialnego były wadliwie skonstruowane i w istocie kwestionowały ustalony stan faktyczny, co jest niedopuszczalne w ramach skargi kasacyjnej.

Czy wywłaszczenie nieruchomości przed wejściem w życie Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności skutkuje odpowiedzialnością odszkodowawczą na gruncie art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Państwo ma swobodę co do restytucji lub odszkodowania za zdarzenia historyczne, a art. 1 Protokołu nr 1 chroni prawo do korzystania z mienia, nie prawo do jego nabywania.

Uzasadnienie

NSA odwołał się do orzecznictwa ETPC i NSA, wskazując, że art. 1 Protokołu nr 1 nie nakłada bezwzględnego obowiązku odszkodowawczego za zdarzenia sprzed wejścia w życie Konwencji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość.

Przepisy (25)

Główne

u.g.n. art. 215 § 2

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 21 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 20

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

EKPC art. 1

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności

Dotyczy ochrony mienia, nie prawa do jego nabywania.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 84

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 174 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 174 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 8 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 176

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 178 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa procesowego poprzez błędną ocenę dowodów (zdjęć lotniczych) i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego. • Naruszenie prawa materialnego (art. 215 ust. 2 u.g.n.) przez błędne przyjęcie, że poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. • Naruszenie Konstytucji RP i art. 1 Protokołu nr 1 do EKPC poprzez przyjęcie, że wywłaszczenie nie skutkuje odpowiedzialnością odszkodowawczą.

Godne uwagi sformułowania

Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). • Zarzuty skonstruowane tak, jak w niniejszej skardze kasacyjnej każą jedynie domyślać się, jaka jest norma prawna wynikająca z powołanych przepisów, co ogranicza precyzyjne odniesienie się do nich. • Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu, rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. • Nie można utożsamiać możliwości fizycznego wstępu w 1958 r. przez przeddekretowych właścicieli spornego gruntu na niezabudowany teren zielony pochodzący z nieruchomości hipotecznej nr [...] z możliwością faktycznego władania przez nich takim gruntem. • Niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych.

Skład orzekający

Jolanta Rudnicka

przewodniczący

Monika Nowicka

członek

Agnieszka Miernik

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'faktycznej możliwości władania' w kontekście przepisów dekretu warszawskiego i ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także wymogi formalne skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów związanych z dekretami warszawskimi i konkretnym stanem faktycznym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z odszkodowaniami za nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretów historycznych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

“NSA rozstrzyga spór o odszkodowanie za nieruchomość: kluczowe znaczenie ma 'faktyczna możliwość władania' przed 1958 rokiem.”

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst