Orzeczenie · 2025-06-25

I OSK 1497/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2025-06-25

NSAAdministracyjneWysokansa

pomoc społecznazasiłek celowylekiwywiad środowiskowywspółpraca z organemkryterium dochodowegospodarstwo domoweNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił decyzję SKO i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza odmawiającą przyznania A.B. zasiłku celowego na zwrot kosztów wykupionych leków. WSA uznał, że organy nie przeprowadziły wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych, w szczególności nie odniosły się do stanu technicznego lokalu mieszkalnego i nie zbadały wystarczająco sytuacji majątkowej skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i oddalił skargę. NSA stwierdził, że organy prawidłowo ustaliły, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z J.K., co miało wpływ na ocenę jego sytuacji materialnej. Kluczowymi podstawami odmowy przyznania zasiłku były: odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez skarżącego, co stanowiło brak współpracy, oraz istotna dysproporcja między deklarowanymi dochodami a ponoszonymi wydatkami, w tym na wynajem hostelu, przy jednoczesnym posiadaniu lokalu komunalnego. NSA podkreślił subsydiarny charakter pomocy społecznej i uznał, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swojej potrzeby, zwłaszcza że leki zostały już przez niego wykupione. Sąd kasacyjny uznał, że dalsze gromadzenie dowodów, w tym badanie stanu technicznego lokalu, było zbędne.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących współpracy z organami pomocy społecznej, kryteriów dochodowych, subsydiarności świadczeń oraz oceny sytuacji materialnej wnioskodawców.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy, ale jego zasady dotyczące współpracy i subsydiarności mają szersze zastosowanie w sprawach o świadczenia z pomocy społecznej.

Zagadnienia prawne (4)

Czy odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez wnioskodawcę, który stale korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, może stanowić samoistną podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, stanowiąca brak współpracy z organami pomocy społecznej, może być wystarczającą podstawą do odmowy przyznania świadczenia, zwłaszcza gdy wnioskodawca nie podaje konkretnych przyczyn odmowy, a jedynie manifestuje negatywny stosunek do oceny organu.

Uzasadnienie

NSA uznał, że odmowa przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez skarżącego była umotywowana subiektywnymi odczuciami i stanowiła wyraz kontestacji działań organu, a nie obiektywną ocenę braku konieczności aktualizacji danych. Brak współpracy w tym zakresie, w połączeniu z innymi przesłankami, uzasadniał odmowę przyznania zasiłku.

Czy dysproporcja między deklarowanymi dochodami a rzeczywistymi wydatkami wnioskodawcy, w tym na wynajem hostelu przy jednoczesnym posiadaniu lokalu komunalnego, uzasadnia odmowę przyznania zasiłku celowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istotna dysproporcja między wykazywanym dochodem a realnie ponoszonymi wydatkami, przy braku udokumentowania źródeł finansowania tych wydatków (np. pożyczek), stanowi podstawę do odmowy przyznania zasiłku celowego, zgodnie z zasadą subsydiarności pomocy społecznej.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że skarżący nie wykazał źródeł finansowania swoich wydatków ponad przyznane świadczenia, a twierdzenia o pożyczkach były gołosłowne. Podkreślono, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i nie może stanowić stałego źródła dochodu ani pokrywać wydatków, które wnioskodawca jest w stanie ponieść samodzielnie.

Czy pomoc społeczna może stanowić podstawę do zwrotu kosztów już poniesionych na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, takiej jak zakup leków?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, pomoc społeczna ma na celu umożliwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których wnioskodawca nie jest w stanie pokonać własnymi zasobami. Nie służy ona zwrotowi już poniesionych wydatków, jeśli wnioskodawca był w stanie zaspokoić potrzebę samodzielnie.

Uzasadnienie

NSA zauważył, że skarżący wykupił leki przed złożeniem wniosku o zasiłek celowy, co oznacza, że był w stanie zaspokoić potrzebę samodzielnie. W związku z tym, nie zaistniała sytuacja, której nie byłby w stanie pokonać własnymi możliwościami, co jest warunkiem przyznania pomocy.

Czy ustalenie, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z inną osobą, ma znaczenie dla oceny jego sytuacji materialnej i prawa do świadczeń z pomocy społecznej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

NSA potwierdził prawidłowość ustaleń organów o wspólnym gospodarowaniu skarżącego z J.K., wskazując, że sytuacja ta wpisuje się w definicję rodziny z ustawy o pomocy społecznej i wpływa na ocenę jego potrzeb oraz możliwości finansowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA został uchylony, a skarga oddalona. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego.

Przepisy (18)

Główne

ups art. 11 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Brak współpracy wnioskodawcy z organami pomocy społecznej stanowi podstawę do negatywnego rozpatrzenia wniosku.

ups art. 12

Ustawa o pomocy społecznej

Odmowa przyznania świadczenia może nastąpić w przypadku dysproporcji między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową osoby.

ups art. 39 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej.

ups art. 39 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.

ppsa art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA orzeka o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi.

ppsa art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA orzeka o uchyleniu zaskarżonego wyroku i oddaleniu skargi.

ppsa art. 207 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W szczególnych przypadkach NSA może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Pomocnicze

ups art. 2 § 1

Ustawa o pomocy społecznej

Pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości.

ups art. 3

Ustawa o pomocy społecznej

ups art. 4

Ustawa o pomocy społecznej

ups art. 106 § 5

Ustawa o pomocy społecznej

ups art. 107 § 5

Ustawa o pomocy społecznej

ppsa art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.

kpa art. 7